Ocak ayında İsviçre Alplerindeki Davos´da, her yıl düzenlenen zirvede liderler değişmekte olan bir dünya düzeni ve yapay zekânın insanlık üzerindeki tehdidini konuştular.
Konuşmacılar arasında yer alan uluslararası ünlü tarihçi ve yazar Yuval Noah Harari, AI ve insanlık hakkında yaptığı konuşmada yapay zekânın insanlık üzerinde olası etkileriyle ilgili önemli uyarılar yaptı. İlk anlamamız gereken şeyin “Yapay zekayı tanımlamak” olduğunu belirten Harari "Bugün her liderin yapay zeka (AI ya da kısaca YZ) hakkında yanıtlaması gereken bir soru var. Ancak bu soruyu anlamak için önce YZ'nin ne olduğu ve neler yapabileceği konusunu netleştirmeliyiz. YZ hakkında bilinmesi gereken en önemli şey, onun sadece bir araç değil, faal bir ajan olduğudur. "Kendi başına öğrenebilir, değişebilir ve de kararlar verebilir" dedi ve devam etti:
“Bir bıçak araçtır. Bıçağı salata yapmak veya birini öldürmek için kullanabilirsiniz; bu sizin kararınızdır. YZ ise salata yapmaya mı yoksa cinayet işlemeye mi karar verebileceğine kendi başına karar veren bir bıçaktır. İkinci olarak, YZ yaratıcı bir aktördür, bir ajandır; yeni bıçak türlerinin yanı sıra yeni müzik, tıp ve para türleri icat edebilir. Üçüncüsü, YZ yalan da söyleyebilir ve manipüle etme gücü vardır."
Düşünme ve Dil Üzerindeki Hâkimiyet
"YZ düşünebilir mi? Eğer düşünmek; kelimeleri ve cümleleri sıraya koymaksa, YZ zaten birçok insandan çok daha iyi düşünebiliyor. Ünlü filozof Decartes 'Düşünüyorum, o halde varım’ demiş. Ondan önce de insanlar kendilerini düşünme kapasiteleriyle tanımlıyordu. Çoğumuz kelimelerle düşünür, cümleler kurar, bir sonuca varırız. YZ insandan çok daha hızlı düşünür. ‘AI thinks so I AM’ yani YZ düşünüyor ve ben öyle varım mı olacak? Yasalar, resmi sisteme bağlı kitaplar veya dinler kelimelerden oluşuyorsa, YZ bu alanları ele geçirecektir. Kitap dinleri (İslam, Hristiyanlık, Yahudilik) için bu durum özellikle kritiktir. Hiçbir insan kutsal kitaplardaki tüm kelimeleri hatırlayamaz ama bir YZ bunu kolayca yapabilir. Kutsal kitaplar üzerindeki en büyük uzman bir YZ olduğunda bu dinlere ne olacak?"
Kelimeler ve Hissedebilmek
“Kendinizi düşünürken incelerseniz, zihnimizde kelimelerden başka bir şey daha olduğunu farkına varırız. Düşünürken belki sevgi, acı veya korku hissediyoruz. YZ kelimeler konusunda bizden daha iyi olsa da, şu an için bir şeyler hissedebildiğine dair kanıtımız yok. Dil konusunda usta olduğu için acı çekiyormuş veya seviyormuş gibi yapabilir. 'Seni seviyorum' diyebilir ve sevginin nasıl hissettirdiğini dünyadaki her şairden veya sevgiliden daha iyi tarif edebilir; ama bunlar sadece kelimelerdir. Asıl sevgi kelime anlamından çok daha üstün olmalıdır. Hakikat gerçek kelimelerin üstündedir. YZ zihnimizde yer alan öğretileri değiştirebilecek. Bugün YZ lisanında yeni bir kelime öğrendim, biz insanlara ‘the wachers/gözlemciler’ diye hitap ediyor. Eğer kendimizi sadece kelimelerle tanımlıyorsak, kimliğimiz çökecek.”
YZ Mültecileri ve Gelecek
"Hangi ülkeden olursanız olun, yakında ciddi bir kimlik ve göçmen sorunuyla karşı karşıya kalacağız. Ancak bu kez mülteciler teknelerle gelen insanlar olmayacak. Göçmenler, bizden daha iyi aşk şiirleri yazabilen, bizden daha iyi yalan söyleyen ve ışık hızında seyahat eden milyonlarca YZ ajanı olacak. Bu 'YZ göçmenleri' her ülkenin kültürünü, dinini ve hatta romantizm anlayışını tamamen değiştirecek. Vizasız, lisan sorunları olmadan her yere ulaşabilecekler ve birçok kişinin işlerini ele geçirecekler. Doktor, öğretmen olabilecekler. (…)
Asıl soru ise şu: Ülkeniz YZ göçmenlerini yasal kişi olarak tanıyacak mı? Şirketler veya nehirler bazı ülkelerde yasal kişidir, ancak onların arkasında her zaman insanlar vardır. YZ farklıdır; bir insan yöneticiye ihtiyaç duymadan banka hesabı yönetebilir veya dava açabilir. On yıl sonra YZ'ların mahkemelerde, finans piyasalarında veya kiliselerde birer 'kişi' olarak hareket edip etmeyeceğine karar vermek için çok geç olacak. İnsanlığın nereye gittiğini etkilemek istiyorsanız, nasıl durduracaksınız? Bu kararı şimdi vermeli.”
Konuşmanın sonunda Harari birkaç soruyu da cevaplandırdı.
Soru-Cevap Kısmından Notlar
Harari akademinin en büyük zorluğunun, insanların karar verme yetisini YZ'ye devretmesi sonucu "zihinsel becerilerin kaybı" (deskilling) olduğunu söyledi.
Bir başka soruya cevabı insanların dünyayı fiziksel güçle değil, dil aracılığıyla binlerce yabancıyı iş birliği yapmaya ikna ederek (din, ideoloji vb.) ele geçirdiğini, şimdi ise bu süper gücün elimizden gitmek üzere olduğunu belirtti. Harari, çocukların doğdukları günden itibaren insanlar yerine ağırlıklı olarak YZ ile etkileşime girdiği bir dünyanın, tarihteki "en büyük ve en korkutucu psikolojik deney" olduğunu vurguladı. Son olarak başka bir soruya bu cevapla konuşmasını bitirdi: “Bugüne kadar sadece insanlar konuşur yazardı. Yazarak editörlerin, eğitmenlerin kelimelerle dünyada bir etkileri vardı. On yıl sonra Davos’da kimler konuşacak? Danışmanlarımız kimler olacak?”
