Kitaplara olan tutkumdan mı bilmem, ama onlarla ilgili bir söz, bir yazı gözüme çarptığında hemen okumaya çalışırım. Her birinin zamanımı doldurması bir yana düşünmem, yazmam için de birer esin kaynağı olduklarını söyleyebilirim.
Bugüne değin kitap ve insanı özdeşleştiren o denli çok söz okudum ki… Bunlardın biri Elif Şafak’ın Aşk kitabında geçiyor: “Her insan açık bir kitaptır özünde. Okunmayı bekler. Her birimiz yürüyen, nefes alan kitabız aslında, yeter ki özümüzü bilelim.”
Konfüçyüs de yüzyıllar öncesinden “Okumayı bilirsen her insanın bir kitap olduğunu göreceksin” diyordu.
Yine Yahudi geleneğinde yer alan bir söz, her insan bir kitaptır, diyor; bilge kişi ise bunları okumasını bilendir.
İnsanı tanımak, bilmek, anlayabilmek için gerçekten de bilgelik gerekiyor. Kitap elbette ki çağrışımlara açık güzel bir simgedir; her sayfası okunmayı bekleyen, hayatımızın bir dönemini anlatan… Ayrıca tümcelerine sinmiş duygularımızın, düşüncelerimizin, coşkularımızın, hüzünlerimizin, korkularımızın, acılarımızın mutlaka kendini duyumsattığını da eklemek isterim.
Elimizdeki bir kitapta nasıl bir öyküyle karşılaşacağımızı bilemeyiz. Kimi sıradan bir hayatı anlatır, ince oylumludur, kısa bir sürede okuruz, biter. Kimi ise iç içe geçen olaylarla yüklü olduğundan oylumludur, okunması daha çok zaman alır. Bu yüzden ilk sayfasından başlayarak, bir yargıda bulunmadan, görünen ya da görünmeyen iletilerini anlamaya çalışarak, sonuna kadar sabırla okumayı sürdürürüz. Tıpkı bir insanı yakından tanımamız için göstermemiz gereken sabır gibi… Davranışları, duygu ve düşünceleri okunmayı bekleyen bir kitabın sayfalarını çevirircesine zamana gereksinim duyarız. Bu süreçte aklımıza takılan sorularının yanıtlarını ararken, bir insanı tanıma yoluna girmiş olduğumuzu söyleyebiliriz.
Hepimizin görünen olduğu kadar görünmeyen sayfaları da mutlaka vardır; içinde korkularımızın, acılarımızın, umutlarımızın yer aldığı... Bu sayfalar herkese açık olmadığı gibi zaman zaman içeriği de değişebiliyor. Nasıl ki her okuyuşumuzda farklı anlamlar bulabildiğimiz kitaplar varsa, çok iyi tanıdığımız kimi insanın, farklı zamanlarda değişen yüzlerini görebiliyoruz.
İnsan ve kitaptan söz ederken, bana göre önemli olan kendi içimize eğilmemiz, kendi kitabımızı yüreklilikle okumaya çalışmamızdır. Gerçek bilgeliğin, başkalarından önce kendimizi tanımamızla başladığını söylemek isterim.
Sanırım yanıtlamamız gereken soru şu olmalıdır:
Başka insanları okumaya çalışırken, biz kendi kitabımızın hangi sayfasında bulunuyoruz?
Vereceğimiz yanıtla, başkalarını yargılamak bir yana, kendimizi tanımak ve anlamak için en önemli adımı atmış olacağımızı düşünüyorum.
