Omer süresinin ilk 33 gününde Rabi Akiva’nın 24 bin öğrencisinin trajik ölümü ile ilgili bir yas süreci vardır. Şenlikli kutlamalardan, saç kesiminden kaçındığımız bu zamanda Rabi Akiva’nın öğrencilerini ölüme kadar götüren suçun ne olduğunu anlamaya çalışırız. Aslında Gemara Masehet Yevamot 62 B’de Rabi Akiva’nın öğrencilerinin birbirlerine karşı saygıyla davranmadıkları için bu cezayı hak ettiklerinden söz edilir. “Şelo naagu kavod ze baze.”
İnsanlara saygılı davranmak düşündüğümüzden çok daha zordur. Bunu yapmak her zaman içinizden gelmez. Bununla ilgili olarak Gemara Masehet Nedarim 81 A’da yer alan bir öğretiye bakalım. Bu öğretiye göre birçok Tora bilgininin kendileri gibi Tora bilgini olmayan çocukları vardır. Bunun nedenini sorgulayan Rav Aşi’ye göre birçok büyük bilge diğer insanlara tepeden baktıkları ve onlara ‘hakketmedikleri’ şekilde davrandıkları için gelecekte büyük bilgeler olma ihtimali olan çocuklara sahip olmayı hak etmemişlerdir. Bu Gemara eğer dikkatle incelenecek olursa oldukça korkutucu bir görüntü karşımıza çıkacaktır.
Gemara'nın tarif ettiği bilgelerin insanlara ‘kötü’ davranmayı amaçlamadıklarına dair hiçbir şüphe yoktur. İnsanlara saygıyla davranma zorunluluğunun bizler farkındaysak, o zaman büyük bilgelerin de bu mitsva’yı bildikleri açıktır. Ancak birçoğu farkında olmadan başkalarına ‘kötü’ gibi davranmaktan suçludur. Soru bunun neden olduğu şeklindedir.
Cevap basittir. Birisi bir şeyde iyi olduğunda, herhangi bir alanda başarılı olduğunda, o alanda kendisi kadar iyi olmayan diğer insanlara tepeden bakması ve saygısızlık etmesi çok kolaydır. Eğer bir kişi başarılı bir Tora bilginiyse, Tora bilgini olmayan insanlara tepeden bakması çok rastlanan bir durumdur. Eğer bir kişi çok parası olan başarılı bir iş insanıysa, mütevazı bir geçim sağlayan ve sade bir hayat yaşayan insanlara tepeden bakması çok görülen bir olaydır. Bir kişi herhangi bir profesyonel alanda başarılı olduğunda, kendi alanıyla ilgili bilgisi olmayan insanlara tepeden bakması garip değildir. İnsanlara saygılı davranmak doğal olarak gelmez. Öğrenilmesi ve geliştirilmesi gereken bu beceri düşünce ve çaba gerektirir.
Şlomo Ameleh Mişle’de “Umtsa hen vesehel beene E.loim veadam / Tanrı'nın ve insanların gözünde lütuf ve sağlam bilgelik bulun” demektedir.
İnsanların gözünde lütuf bulmak ‘sehel tov’ dediğimiz iyi bir zeka gerektirir. Kişi akıllı olmalıdır. Dikkatlice düşünmeli ve insanların nasıl çalıştığını anlamalıdır. Kişi kendini, başkalarından üstün hissetme eğiliminin farkında olmalı ve bu tehlikeyi bilerek bu eğilime karşı koymalıdır.
Gemara’nın bazı bilgelerin insanları küçük görüp ‘kötü’ davranmalarının bir nedeni daha olabilir. Bir kişi büyük bir mevkiye ulaşma çabasındaysa, bu süreçte diğer insanları yolundan çekme hakkına sahip hissedebilir. Eğer bir kişi hırslıysa ve büyük işler başarıyorsa, temel, basit şeyleri unutabilir. İnsanlara dikkatini vermek ve onlara yardım etmek için kendini geliştirmek için zaman ayırmayabilir. Başka bir deyişle, ‘büyük’ olmakla meşgul bir kişi ‘iyi’ olmayı ihmal edebilir.
İşte bu da ‘sehel tov’ gerektirir. Büyük olmak, büyümek ve gelişmek elbette hedeflerimiz arasında olmalıdır. Ancak büyük olmak istiyorsak aynı zamanda ‘iyi’ olmak için de çabalamak şarttır. İçinde bulunduğumuz muhteşem şeyler bizi diğer insanlara karşı temel yükümlülüklerimizden muaf tutmaz.
Lag BaOmer’i kutlamaya hazırlandığımız bu günlerde kim olursa olsun tüm insanlara saygıyla davranma bilgeliğini geliştirmeye çalışalım. Sade ve ‘büyük’ olmak için değil ‘iyi’ bir insan olmak için de çaba gösterelim.
Şabat Şalom.
