Vayetse - O yer

Rav İzak ALALUF Köşe Yazısı
18 Kasım 2026 Çarşamba

Vayetse peraşası kardeşi Esav'ın onu öldürmeye çalışması üzerine Yaakov Avinu'nun evinden kaçışıyla başlar. Tora “Vayifga bamakom vayalen şam ki va aşemeş / Güneş battığı için bir yere geldi ve orada uyudu” ifadesini kullanır. Yaakov uyurken, göğe uzanan bir merdivenin ve meleklerin merdivenden inip çıktığı ünlü rüyasını görür.

Bu pasuk’u okuduğumuzda, Yaakov'un rastgele bir yere geldiği, geç olduğu için uyuduğu izlenimini ediniriz. Ancak Raşi, kaynakların incelenmesiyle burada çok daha fazla şeyler olduğunu öğretir.

Bilgelerimiz bu yerin alelade bir yer olmadığı konusunda hemfikirdir. Burada sözü edilen ‘makom / yer’ ifadesi yeryüzündeki en kutsal yere, yüzyıllar sonra Bet Amikdaş’ın inşa edileceği yere gönderme yapar. Buraya geldiğinde güneş doğal seyrinin gereği batmamaktadır. Tanrı bu yerde Yaakov’un uyumasını istediği için güneşin doğal düzenin dışına çıkmasını ister ve güneş erkenden batar. Yaakov'un vizyonunu göreceği ve Tanrı’nın yolculuğu boyunca kendisine koruma garantisi veren, soyundan gelenlerin Erets Yisrael’i alacaklarına dair kehanetini bileceği yer burasıdır.

Burada bu kadar bilginin ışığında sorulması gereken açıktır. Eğer bu kadar çok şey oluyorsa, eğer Tanrı, Yaakov'un dünyanın en kutsal yerinde uyuması için havayı erken kararttıysa, o zaman pasuk neden her şeyin rastgele olduğunu göstermektedir. Tevrat neden Yaakov'un hava karardığında tesadüfen bulduğu yerde uyuduğu izlenimini verir?

Cevap, Tevrat'ın her koşulda, geçiş zamanlarında ve belirsizlik dönemlerinde bile Tanrı’ya bağlanabileceğimizi öğretmesi olabilir.  

Yaakov oldukça istikrarsız bir dönem yaşamaktadır. Canını kurtarmak için kaçmak zorundadır. Yaşı ilerlemiştir ve henüz bir aile kuramamıştır. Yaşamak zorunda kalacağı Lavan gibi birisinin yanına gitmektedir. Tüm hayatı altüst olmuştur, gelecekte kendisini nelerin beklediği belirsizdir. Tüm bunlar olurken, yol kenarında uyuyakalır ve kehanet dolu o rüyayı görür. Bu, Tanrı ile ilişkimizi kurmak için hayatlarımızın tamamen düzene girmesini, her şeyin planlandığı gibi gitmesini beklememiz gerekmediğini gösterir. Aslında, çoğu zaman, özellikle korku, belirsizlik ve istikrarsızlık zamanlarında daha güçlü bir bağ kurabilme şansımız vardır.

Gemara, Haşem'in dünyamızı ‘he’, gelecek dünyayı ise ‘yud’ harfiyle yarattığını öğretir. ‘Bithu B’Ad… ade ad ki beY-a Ad… tsur olamim’ pasuğu Yeşayau Peygamber’de yer alır ve kâinatın “Y-a” sözcüğü ile yaratıldığını öğretir. Gematriada bu iki harf birlikte 15 sayısına eşittir. Bu, Bet Amikdaş’ın dış alanının iki bölümünü, daha yüksek ve daha alçak bölümleri birbirine bağlayan basamak sayısıdır. Levi kabilesi Tanrı’ya övgülerini bu basamaklarda söylerlerdi. Nitekim ‘şir amaalot’ ifadeleriyle başlayan mizmor sayısı da on beştir.

Bu 15 basamağın sembolizmi çok güçlüdür. ‘Yud’ ve ‘He’  arasındaki, üst dünyalar ile alt dünyalar arasındaki bağlantı noktasını temsil ederler. Tam da bu basamaklarda, bir aşamadan diğerine geçiş sürecinde, Tanrı’ya övgüler söyleriz. Kararsızlık ve belirsizlikle karşılaştığımızda, yükselmeye çalıştığımızda veya Tanrı korusun, alçaldığımızı hissettiğimizde, Tanrı’ya yönelip O'nunla ilişkimizi güçlendirme fırsatına sahip oluruz.

Yaakov'un rüyasındaki merdivenin mesajı budur. Merdiven, Bet Amikdaş'taki basamaklar gibi, geçişi ve hareketi simgeler. Yaakov'un yaşadığı gibi belirsizlik dönemlerinde, Tanrı ile bağımızı özellikle anlamlı bir şekilde kurabiliriz.

İşte o zaman hayatlarımızın rastgele olduğunu, hiçbir yönü olmayan bir ‘yerde’ olduğumuzu hissettiğimizde, kaybolmuş, yalnız, endişeli veya gelecek konusunda gergin hissettiğimizde, Tanrı’nın tam burada, bizimle olduğunu hatırlamamız önemlidir. O bizi kendimizi bulduğumuz bu noktaya, bir amaç uğruna yerleştirmiştir. Yine bizi elimizden tutup bir sonraki aşamaya, gitmemiz gereken yöne doğru yönlendirmeye hazır beklemektedir.

Şabat Şalom…

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün