Bir yurt dışı seyahatimde, daha evvelden gittiğim ve şubeleri azalmakta olan çok sevdiğim bir kitapçıda gezerken, yakında çıkacak olan bir kitap reklamı ve üstünde parlak bir etiket gördüm. Başta sıkça rast geldiğim ‘New York Times Best Seller’ yani New York Times’ın en iyi satanlar listesinde olduğunu gösteren bir etiket sandım, değildi. Artık o kadar fazla kitabın üstünde bu sık satan etiketini görüyorum ki, dürüst konuşmak gerekirse kitap seçimimde etkili olmuyor. Etiketin üstünde ‘Human Authored’ yazıyordu, yani İnsan Yazar. Zaten kitapları insanların yazdığı varsaydığımdan bu etiketi yine Amerikalıların dikkat çekici bir pazarlama tekniği olarak gördüm.
***
Gazetelerdeki harf hatalarını bile gören biri olarak, bir öğretmen olsaydım yapay zekâ kullanılarak yazılan ödevleri ayırt edebilirdim diye düşünüyorum. Fazla kusursuz, fazla araştırılmış, hiç dil bilgisi ve imla hatası olmayan bir ödevin şüphe çekebileceği gibi aynı tarzda ‘fazla iyi’ yazılmış bir roman da günümüzde yapay zekâya yazdırılabiliyormuş. Bilgiyi insandan çok verse de duyguyu halen bir insan kadar veremeyeceğine eminim. Dürüst olmak gerekirse, bugüne kadar en azından bilerek yapay zekâ tarafından yazılmış bir kitaba rastlamadım, okuma şansım da olmadı. Eğer gerçekten bir ‘İnsan Yazar’ tarafından kurgulanmış kadar iyi yazıldıysa, ilerde gerçekten kendi emekleriyle kitap yazacak yazarlar, özellikle de yeni yazarlar hep şüphe ile karşılanacak. Aynı gözle görülebilir miktarda kilo verip zayıflayan her insanın, ‘iğne kullanmıştır’ diye bilinmeden onlar hakkında yorum yapılması gibi…
***
Hangi alanlarda yapay zekâya kitap yazdırıldığına baktığımda daha çok dijital, bilim kurgu ve mini hikâye serilerine ağırlık verildiğini okudum. İnsanların tek bir hafta sonunda yazdığı veya tek bir yazarın 90-100 hatta 200 eseri kısa sürede çıkarttığını görünce, aslında zaten bunların yapay zekâ destekli projeler olduğu anlaşılıyor. Yapay zekâyla kitap yazma sektörü çocuk kitaplarına kadar uzanmış. Yapay zekânın kendisine “yapay zekâ ile yazılmış çocukları kötü yönde etkileyebilecek kitaplar var mı?” diye sorduğumda, “Evet” cevabını aldım. Korkutucu ve yanıltıcı bilgiler, şiddet içeren mesajlar, yaşa uygun olmayan mesajlar yapay zekâyla yazılmış çocuk kitaplarında yer alabiliyor. Zaten ‘İnsan Yazar’ da yazsa, yapay zekâ da yazsa çocukların neler okuduğuna, kimlerle konuştuğu kadar dikkat edilmeli.
***
Şimdilik kanun olarak ‘Yapay zekâ tarafından üretilmemiştir’ veya ‘İnsan Yazar yazmıştır’ gibi ifadeler mecburi olmasa da gerçekten insan tarafından yazılmış bir kitabın haklarının korunması için kötü bir uygulama değil. Özellikle de hassas konulardaki kitaplarda (sağlık, psikoloji, çocuk kitapları) bu uygulamayı başlatmanın zarardan çok faydası var. Müziği yapay zekâ ele geçirdi sayılır, okumayı ve yazmayı seven biri olarak kitapları henüz yapay zekâya teslim etmeye hazır değilim…