Takip ettiğiniz gibi, okulların açılışından beri, eğitimle ilgili haberler yoğun şekilde karşımıza çıkmaya başladı. Okul masraflarında tutun, servis ücretlerine, çocukların okullara gidip gelirken kaybettiği zamanlar, inanılması güç şiddet olayları ve eğitimin niteliği.
Önümüzde çok önemli sorunlar var. Kulunuza göre en acil soru şu: Geleceğin çocuğuna ne öğreteceğiz?
Yapay zekâ artık çocuğumuzdan daha hızlı hesaplıyor, daha iyi yazıyor ve bizden çok daha fazla bilgiye aynı anda ulaşabiliyor.
Bugünkü eğitim sistemlerinin önemli bir bölümü hâlâ bilgiyi aktarmaya, ezberletmeye ve sınavlarda ölçmeye dayanıyor. Oysa yapay zekânın yükselişiyle birlikte bilgiye ulaşmanın maliyeti neredeyse sıfıra yaklaşıyor.
Bir öğrencinin bir sorunun cevabını bulması artık mesele değil. Asıl mesele, hangi soruyu soracağını bilmesi. Bu nedenle 21. yüzyıl eğitimini yeniden düşünmek zorundayız. Belki de bunun için geleceğe bakmak kadar geçmişe bakmak da yararlı olacaktır.
İngiliz Başbakanı Churchill’in ünlü sözü aklıma geliverdi: “Ne kadar geriye bakarsan o nispette ileriyi görebilirsin.”
Binlerce yıl önce Antik Yunan'da eğitimin önemli unsurları arasında retorik, felsefe, matematik ve beden eğitimi bulunuyordu. Bugün bu dört alanı yeniden yorumlayarak 21. yüzyıl eğitiminin dört temel sütunu haline getirebiliriz.
1. Retorik: Düşünceni ifade edebilmek
Retorik yalnızca güzel konuşmak değildir. Düşünceyi düzenlemek, doğru kelimeyi bulmak, karşısındakini dinlemek, farklı görüşleri değerlendirmek ve kendi düşüncesini açık biçimde savunabilmektir.
Yapay zekâ bizim için çok güzel bir konuşma metni yazabilir. Ancak hangi düşünceyi savunacağımıza bizim karar vermemiz gerekir. Bu nedenle çocuklarımıza daha fazla konuşmayı, tartışmayı ve dinlemeyi öğretmeliyiz.
2. Felsefe: Doğru soruyu sorabilmek
Yapay zekâ milyonlarca soruya cevap verebilir. Fakat eğitimimizin asıl amacı cevapları ezberletmek değil, doğru soruları sordurmak olmalıdır.
“Bu doğru mudur?” “Neden böyledir?” “Adil midir?” “Başka türlü olabilir mi?”
Felsefe çocuğa hazır düşünceler vermek yerine kendi düşüncesini oluşturmayı öğretir. Yapay zekâ çağında belki de en değerli yeteneklerden biri budur.
3. Matematik: Akıl yürütmek
Matematik de yeniden ele alınmalıdır. Çünkü gelecekte hesaplamayı makineler insandan çok daha hızlı yapacaktır. Matematiğin asıl değeri hesap yapmakta değil; mantık kurmakta, düzen görmekte, problem çözmekte ve soyut düşünebilmekte yatmaktadır.
4. Jimnastik: Bedeni ve karakteri geliştirmek
Dördüncü sütun ise bedendir.
İnsan yalnızca akıldan oluşmaz. Güçlü, sağlıklı ve dengeli bir beden; disiplin, sabır ve özgüvenin de temelidir.
Üstelik yapay zekânın ve dijital dünyanın insanları giderek daha fazla hareketsiz bıraktığı bir döneme giriyoruz. Bu nedenle spor ve jimnastik, eğitim sisteminin kenarında duran yardımcı dersler olmaktan çıkarılmalıdır.
Beden eğitimi, eğitimin kendisinin bir parçasıdır.
Bilgi çağından insan çağına
Belki de eğitim sistemimizin temel sorusunu değiştirmeliyiz.
“Öğrenci ne kadar bilgi biliyor?” yerine “Ne kadar iyi düşünüyor, ne kadar iyi ifade ediyor, ne kadar iyi akıl yürütüyor ve ne kadar sağlıklı bir beden taşıyor?” sorusunu sormalıyız.
Çünkü yapay zekâ bize bilgiyi verecek. Hesaplamaları yapacak. Metinleri yazacak. Verileri karşılaştıracak. Hatta giderek daha karmaşık sorunlara çözümler önerecek.
İnsanın önündeki asıl görev ise başka bir yerde olacaktır:
Sormak, düşünmek, karar vermek, anlatmak ve yaşamak.
İşte bu nedenle 21. yüzyıl eğitimini belki de yüzlerce yeni dersle karmaşıklaştırmak yerine dört temel sütun üzerinde yeniden düşünmeliyiz:
Retorik. Felsefe. Matematik. Jimnastik.
Bunlar aslında dört ayrı ders değil, insanın dört temel gücüdür.
Ve yapay zekânın giderek güçlendiği bir dünyada eğitim sistemimizin görevi, çocuğu makineyle bilgi yarışına sokmak olmamalıdır. Görevimiz, insanı insan yapan özellikleri mümkün olduğunca geliştirmektir.
Belki de geleceğin eğitim devrimi, sanıldığı gibi daha fazla teknoloji kullanmakla değil, insanın özünü yeniden keşfetmekle başlayacaktır.
