Yazın son günleri hava erken kararmaya, gün geç ağarmaya başladığında sonbaharın yaklaştığını hissederiz. Bu dönemde çocukluk anılarım canlanır. Hafızada yer eden küçük ayrıntılar. Öylesine renklidirler ki, zaman aşımına uğramazlar.
Anneannenin bahçesinde nar ağacının olgunlaşmasını sabırsızlıkla beklerdik. Zira sonrası bir şölen gibiydi. Bahçıvan tahta basamaklı merdiveni ağaca dayayıp tırmanır, bir başkası da merdiveni tutardı. Kopartılan narlar, önceden yere serilen örtüye düşer ve hasır sepetlere doldurulurdu. Bu süreçte çocuklar, yanımızda gözlemci sıfatıyla duran 'Mayrik Dada' ile ağacın etrafında beklerdik.
Mayrik Dada, Anadolu'dan mecburi göç yapmış pek çok kadın/aile gibi hayatta kalma mücadelesi vererek İstanbul'a veya farklı şehirlere gitmek zorunda olanlardandı. Bazıları kalacak yerleri olmadığından, ev işlerinde yatılı olarak işe girmişti.
Dada'nın aileye dahil olması sanırım 1930'lu yıllar. Anneanneme yardım etmenin yanı sıra, çocuklara da göz kulak olurdu. Dayım hep favorisiydi. Malûm Anadolu zihniyetinde erkek çocuğunun ayrı bir yeri vardı.
Sonbaharda narlar toplanıp mutfağa geldiğinde, Mayrik Dada’nın nar suyu hazırlıkları başladı. Nar taneleri beyaz tülbendin içinde sıkılır, tek bir çekirdeğin bardağa girmemesine dikkat edilirdi. Dada her sene olduğu gibi, ilk nar suyunu ‘İlik’ (Elyo'ya) verirdi.
Zaman içinde Mayrik Dada yaşlandı. Son gününe kadar ailenin bir bireyi gibi evde özenle bakıldı.
Kimimiz Mayrik, kimimiz Mayrik Dada, kimimiz Dada, diye seslendik ona. Gerçek adı, Mari’ydi.
Bu sene Roş Aşana (İbrani Yeni Yılı)'nın geleneksel turfandaların yendiği sofra hazırlıkları için, diğer yıllara oranla, (pırasa, ıspanak, börek) sohbetlerine çok az tanık oldum. 'Et pahalı, av yasağı kalktığından belki balık daha uygundur' paragrafın diğer kısmıydı.
İstemsiz de olsa, çocukları yurtdışında olan kimi aileler, “Üç kişi kaldık. Dışarda bir balık yeriz, biter” dedi. En çok da bu cümleleri duydum.
Şükür 5787 yerinde duruyor; şaşkınlık 2026'da.
Genel değilse bile, aileler bu yıl Roş Aşana'yı okulların açılış tarihine göre kutluyor.
Bazı okullar 7 Eylül'de, bazıları ise 14 Eylül'de yeni öğretim yılına başlıyor.
İki çocuklu ailenin, biri 7 Eylül, diğeri 14 Eylül'de yeni okula gidecekse, yazlıkta olan büyüklerle mi olacaklar, yoksa şehirde çekirdek aile yalnız mı kalacak?
Dünyada onca sorun varken, değişimin yansıttıkları için üzülmeli miyiz? Öte yandan; 'ordan kıs, burdan kes' geriye nar taneleri kalıyor.
Yahudi geleneğine göre, narın içinde ortalama 613 adet çekirdek bulunur. Tevrat'ta da insanların yerine getirmesi gereken 613 emir yer alır. Bu nedenle Roş Aşana'da nar bereketin simgesi olduğu kadar, sevapların sayısının narın taneleri kadar çok olması temenni edilir.
11 Eylül gecesi masanızda nar, yüreklerde barış olsun.
Sağlıkla kalın.
