Megilat Eha’nın ikinci bölümünün başında Peygamber Yirmiyau şöyle yakınır: “İşlih mişamayim erets tiferet Yisrael / İsrael'in yüceliğini göklerden yere attı.”
Bu pasuğun açık anlamı, yıkımın Yahudi halkını görkemli olmaktan yıkıma sürüklediğidir. Pasuğa göre Bene Yisrael göklerdeydiler; aralarında Bet Amikdaş’ta bulunan Tanrı tarafından sevilmiş, yüceltilmiş ve kutsanmışlardı. Yıkımla birlikte bu yüce yapı yere çakılır ve onlar paramparça olurlar.
Ancak belki de bu pasuk, Tanrı'nın yaptıklarını değil, Yahudilerin yaptıklarını anlatan farklı bir şekilde okunabilir. Yahudilerin şan ve gurur kaynağı yani ‘Tiferet Yisrael’, ‘göklerden’ ‘yere’ indirildi. Bizim şan ve şeref kaynağımız Tora, Mitsvot, maneviyat ve Tanrı’ya hizmettir. İşte bunu en büyük gurur kaynağımız ve en yüksek önceliğimiz olarak görmemiz gerekirken dönemin Yahudileri sahip oldukları onuru, Tiferet’i yere, maddiyat ve kibir diyarına indirmişlerdir. İnsanlar artık manevi bağlılıkla değil, servetleri, maddi varlıkları, güzel evleri, şık kıyafetleri, lüks tatilleri ile tanınır olmuşlardır.
Nitekim Gemara Masehet Nedarim 81A’da, Bet Amikdaş'ın “şelo berhu baTora tehila/Tora öğreniminden önce beraha söylemedikleri” için yıkılmıştır denmektedir. Bu, Tora öğrenimlerini Beraha'yı hak edecek kadar önemli görmedikleri anlamına gelir. O zamanlarda Tora öğrenmişler ancak ona öncelik ve hak ettiği değeri vermemişlerdir. Onlar odaklarını ve dikkatlerinin büyük kısmını Tanrı’ya hizmet etmek yerine maddiyata kaydırmışlardır.
Tora’da iki kez, Bene Yisrael'in kötü davranışları nedeniyle başına gelecek yıkıcı sıkıntıları yani ‘tohahot’ dediğimiz uyarıları okuruz. Birincisi Vayikra kitabının sonunda, Behukotay peraşası içinde diğeri de Devarim kitabının sonuna doğru Ki Tavo peraşası içinde yer alır. RaMBaN’a göre Behukotay’da yer alan bölüm birinci Bet Amikdaş’ın yıkılışına gönderme yapar. Ki Tavo peraşasındaki bölüm de II. Bet Amikdaş’ın yıkımını belirtmektedir. Burada bu trajedilerin gelebilme ihtimalinin nedeni hakkında Tanrı’ya her şeyin bolluğu içinde, sevinçle ve iyi bir yürekle hizmet edilmemesi neden olarak gösterilmektedir. Son iki kelime olan “merov kol/ her şeyin bolluğundan” ifadesi insanların aşırıya düşkünlük peşinde koşmakla uğraştıklarını gösterir. Bu, onların tutkusu ve temel hırsları haline gelmiş, bu da Tanrı’ya olan bağlılıklarından ödün vermelerine neden olmuştur.
Bildiğimiz gibi, Gemara Masehet Yoma 9B’de, II. Bet Amikdaş'ın yıkımını ‘Sinat Hinam’ dediğimiz insanlar arasındaki temelsiz nefrete bağlar. Tora ve mitsvalara öncelik verdiğimizde, dikkatimizi öncelikle Tanrı’ya gerektiği gibi yönelttiğimizde, kıskançlığa, rekabete ve dar görüşlülüğe daha az eğilimli olmamız normaldir. Önceliğimiz Tanrı’nın emirlerini elimizden gelenin en iyi şekliyle uygulamaksa, diğer insanlarla tartışmak için nispeten daha az nedenimiz olacaktır. Ancak odak noktamız maddiyata evrildiğinde, kıskançlık ve düşmanlığa daha açık hale gelmemiz kaçınılmazdır.
Elbette Tora, para kazanmayı ve paranın tadını çıkarmayı yanlış bulmaz. Rahat yaşama arzusunda veya rahat yaşayabilmek için çok çalışmakta yanlış bir şey yoktur. Tora yoksulluğu teşvik etmez. Sorun, bu arayışı gurur ve kibirle hayattaki birincil hedefe dönüştürdüğümüzde ortaya çıkar.
Bunu önceliğimiz haline getirdiğimizde, kendimizi çok daha az kıskançlık, düşmanlık, diğer insanlara karşı çok daha az kızgınlık ve çok daha az olumsuzlukla yaşarken bulacağız. O zaman da, Tanrı'nın yardımıyla, nihai kurtuluşumuzun gelişine ve Bet Amikdaş'ın yeniden inşasına erişebilmek mümkün olacaktır.
