Peraşamız her ne kadar ‘altın buzağı’ yanlışını ana konu gibi işlese de bazı noktalarda oldukça derin anlamlar içeren öğretiler de sunar. Bunlardan biri Moşe’nin öğrencisi Yeoşua Bin Nun hakkındadır. Tora burada Yeoşua’yı ‘naar / genç’ olarak nitelendirir ve asla öğrenim çadırını terk etmediğinden dem vurur. Açıklama üstatları bu cümlede Yeoşua hakkında ‘naar’ sözcüğünün neden kullanıldığını sorgular. Çünkü bu terim gençliği ifade eder. Yeoşua’nın hayatı hakkında bildiklerimize dayanarak hesaplama yaparsak, Yeoşua bu noktada aslında 56 yaşındadır ve bu yaştaki bir adama ‘naar’ demek çok da mantıklı değildir. Bu sorunun yanıtında Yeoşua’nın önemli özelliklerinden birini öğrenebiliriz. Tora burada Yeoşua’nın yaşına değil, onun alçakgönüllülüğüne ve öğrenme arzusuna atıfta bulunmaktadır.
Yeoşua, ileri yaşta bile Moşe Rabenu'dan her zaman öğrenmeye devam eder. Yaş almasına rağmen kendi kendine farklı yollara sapmaz. Her zaman yeni bilgilere, eleştiriye, geri bildirime, eski varsayımlarına meydan okumaya açık ve anlayışlıdır. Bu onu Moşe'nin en önemli öğrencisi hatta ondan sonra da Bene Yisrael’in lideri konumuna taşımıştır. Tanrı daha ileride kendinden sonra bir lider atamak isteyen Moşe’ye Yeoşua’yı kesin bir dille işaret etmiştir. Bu niteliklerin ne kadar önemli olduğunu görmek için biraz geriye gidip öğretilere bakmaya ihtiyacımız vardır.
Yitro peraşası Tanrı’nın Sina’da atalarımızın Tora’yı kabul etmelerine değinir. Önceki bölümde ise Moşe’nin kayınpederi olan Yitro’nun ziyaretini nakleder. Yitro, farklı bir millete, Midyan toplumuna ait olmasına rağmen Tanrı’nın Bene Yisrael için gerçekleştirdiği mucizeleri duyduktan sonra onlara katılmaya karar verir. Tora, Yitro'nun Moşe Rabenu'nun tüm gün oturup halkın sorunlarıyla ilgilendiğini ve tüm anlaşmazlıklarını tek başına çözdüğünü gözlemlediğini belirtir. Yitro, Moşe'yi bu yükü kendisiyle birlikte omuzlayacak başka yardımcılar atamaya teşvik eder, böylece halkın tüm sorunlarıyla tek başına uğraşmak zorunda kalmaz. Moşe, Yitro'nun tavsiyesini kabul eder ve hemen yardımcılar atar.
Tora Moşe’nin neden bu göreve seçildiğini iyice anlatmak için Matan Tora olayı öncesinde bu durumu aktarma ihtiyacını hisseder. Çünkü Moşe dinleme, hoş olmasa bile geri bildirimleri kabul etme ve hatta dışarıdan bile olsa işleri daha iyi yapılabileceğini kabul etme alçakgönüllülüğüne sahiptir. Onu olağanüstü bir lider ve öğretmen yapan şey budur.
Doğal olarak, olumsuz geri bildirimler duymaktan nefret ederiz. İnsanlar bizi eleştirdiğinde çok savunmaya geçeriz. Bunun nedeni, yanlış şeyler yaptığımızı, öğreneceğimiz çok şey olduğunu, başkalarının tavsiyelerine ve rehberliğine ihtiyacımız olduğunu kabul etmek istemememizden kaynaklanır. Bu yüzden de eleştiriye asla sıcak bakmayız. Kendimizi ikna ettiğimiz gibi eleştiriyi yapan kişiyi haklı olduğumuza ikna etmeye çalışırız.
Ancak başarılı olmak istiyorsak, geri bildirimlere, hatta olumsuz geri bildirimlere bile açık olmamız gerekir. İster bir arkadaştan, bir eşten, ister bir ebeveynden, bir iş arkadaşından, hatta bazen bir çocuktan olsun, eleştiriyi reddetmekte aceleci olmamak gerekir. Tersine, eleştiriye karşı alçakgönüllülükle yaklaşarak kendimizi geliştirebilir ve büyütebiliriz.
İzmir’den İstanbul’a taşınmaya karar verdiğimde Şişli Bet İsrael Sinagogu’nun ‘Haham Akaal’ görevi bana verildi. İstanbul’daki işleyiş ve durum konusunda oldukça tecrübesiz olmama rağmen konuşmalarım hakkında aldığım olumlu geri dönüşler benim için bir mutluluk kaynağı olmuştu.
Ancak günün birinde konuşmamdan sonra çok saygı duyduğum bir kişi yanına oturmamı ister. Konuşmalarımı konu alan bu kişi eleştirilerini açık ve net bir şekilde sıralar. Yaklaşık on dakika boyunca yanlışlarımı benimle paylaşır.
Bu konuşmadan sonra yıkıldığımı söylemek sanırım abartı olarak kabul edilmez. Bir süre içimden hiçbir şey yapmak gelmez. Ancak zaman içinde eleştirilere daha sakin baktığımda durum değişir. Yıllar sonra geriye dönüp baktığımda, söylediklerinin çoğunun doğru olduğunu fark edebildim. Açıkça söylemem gerekir ki, eleştirisi bana çok şey katmıştır. Bu eleştiri ve diğerleri beni kendimi geliştirmek için kamçılamıştır.
Yanlış yapmaktan korkmayalım. Hiç kimse mükemmel değildir. Hiç kimse her şeyi doğru yapamaz. Eşimizin, patronumuzun, iş arkadaşımızın, arkadaşımızın veya başka birinin söylediğimiz veya yaptığımız bir şeyde hata bulması sorun değildir. Bunu reddetmek yerine, geri bildirimi ciddiye almalı ve bir öğrenme deneyimine dönüştürmeliyiz. Bu da bizi çok daha iyi yerlere taşıyacaktır.
