Birçok Tora açıklayıcısı, Moşe Rabenu’nun isminin bu peraşada hiç görünmemesi nedeniyle Tetzave’nin alışılmadık olduğunu belirtir. Bu peraşa Moşe’nin doğumunun anlatıldığı zamandan beri isminin atlandığı nadir peraşalardan biridir. Açıklamaya göre Tanrı altın buzağı günahından sonra, Bene Yisrael’i yok etmeye ve Moşe’den yeni bir ulus yaratmaya karar verir. Ancak Moşe toplum adına araya girmiştir. Tanrı’dan halkı affetmesini talep eder ve “… Ve eğer affetmezsen, yazdığın kitabından beni sil” şeklinde bir ifade kullanır. Tsadik bir kişinin sözleri o kadar güçlüdür ki, şartlı olarak söylendiğinde bile bir etkiye sahiptir. Bu nedenle Tanrı gerçekten Bene Yisrael’i affetmiş olsa da, Moşe’nin ‘silinme’ talebi, isminin çıkarılmasıyla bir şekilde yerine getirilmiştir. Soru doğal olarak, Moşe'nin isminin özellikle bu metin parçasından çıkarılmasının nasıl bir ilgisinin olduğudur.
Olasılıklar Hida olarak bilinen Rav Hayim Yosef David Azulai, tarafından öne sürülür. ‘Misifreha’ sözcüğü eklenen ‘haf’ harfi nedeniyle yirmi sayısı ile ilintilidir. Moşe yirmi sayılı harfi kullanarak kitaptan adının silinmesini ister. Tetsave de yirminci peraşadır. Bu açıklamanın yanı sıra daha farklı bir açıdan konuya bakmaya çalışalım.
Tetsave, Mişkan'daki Menora'nın yakılması için saf zeytinyağı sağlanması emriyle başlar. Gemara, zeytin ve zeytinyağı hakkında çelişkili bir yorumda bulunur. Zeytin yemenin kişinin Tora bilgisini hatırlama yeteneğini tehlikeye atma etkisine sahip olduğunu ifade ederken, zeytinyağı tüketmenin ise tam tersi bir etkiye sahip olduğunu, kişinin öğrendiği Tora bilgisini hatırlama yeteneğini geliştirdiğini öğretir.
Bilgeler bu Talmud öğretisinin ardındaki anlamı açıklar. Bir zeytin, yağını içinde barındırır ve bu nedenle Tora bilgisini başkalarıyla paylaşmadan kendisi için saklayan Tora öğrencisini temsil eder. Zeytinyağı, zeytinin ezilmesine izin vererek dünyayla paylaştığı şeydir. Bu nedenle zeytinyağı, Tora’yı başkalarıyla paylaşan kişiyi sembolize eder. Zeytinyağına benzeyen, değerli bilgisini diğer insanlarla paylaşmak için alçakgönüllülükle zaman ayıran bir kişi, diğer insanlara öğretme uğruna yaptığı fedakârlıklara rağmen, çalıştığı materyali koruyabilme yeteneğiyle ödüllendirileceğini garanti altına alır.
Zeytinin Tora’da ilk kez bahsedildiği yer, tufandan sonra suların çekilip çekilmediğini belirlemek için bir güvercin gönderen Noah’ın hikâyesidir. Güvercin bir zeytin dalıyla geri döner ve Noah'ya dünyanın gerçekten de tekrar yaşanabilir hale geldiğini bildirir. Gördüklerimiz ışığında, Noah’ın hikâyesinde zeytinin önemini açıklayabiliriz.
Peygamber Yeşayau tufandan ‘me Noah / Noah’ın suları’ olarak bahseder. Zohar, Noah’ın nesli kurtarmak için Tanrı'ya dua etmediği için tufandan sorumlu tutulduğunu açıklar. Arizal ismi ile bilinen Rav Yitshak Luria, Noah’ın ruhunun bu hatanın düzeltilebilmesi için Moşe Rabenu kişiliğinde yeniden doğduğunu öğretir. Moşe, altın buzağı günahının ardından Bene Yisrael adına Tanrı'ya yakardığında bunu düzeltmeyi başarır. Neslini kurtarmak için hiçbir girişimde bulunmayan Noah’ın tam tersine, Moşe Tanrı’ya Bene Yisrael'i kurtarması için yalvarır hatta onlarla birlikte ‘silinmeye’ hazır olduğunu ilan edecek kadar ileri gider.
Dolayısıyla, Noah’ya bir zeytin dalı sunulur. Bu başkalarının ihtiyaçlarıyla ilgilenmemesinin ve kendi refahına odaklanmasının bir sembolüdür. Buna karşılık, Moşe zeytinyağının mesajını, kişinin nimetlerini paylaşma ve başkalarını gözetme kavramını somutlaştırır. Bu nedenle, Menora için kullanılan zeytinyağından bahseden Tetsave peraşasında Moşe'nin adı yoktur. Bu onun özverili davranışını, başkalarına olan sınırsız ilgisini, asla yalnızca kendisiyle ilgilenmediğini, bunun yerine önderlik ettiği insanların ihtiyaçlarını gözettiğini ifade etmiştir. Bu da hepimiz için anlamlı bir mesajdır.
PURİM SAMEAH.
