Televizyon tarihinde bazı yaratıcılar başarılı diziler yazar. Bazıları ise bir tür yaratır. Larry David ikinci gruba giriyor. Ve şimdi Larry David mimarı olduğu ´Seinfeld´ ve ´Curb Your Enthusiasm´dan sonra ´Life, Larry and the Pursuit of Unhappiness: An Almost History of America´ adlı yedi bölümlük mini seri ile geri dönüyor.
Larry David: Bir sitcom’u bitirmeyen adam
Larry David, Seinfeld dizisinin oyuncuları Jerry Seinfeld (Jerry Seinfeld), Michael Richards (Cosmo Kramer), Julia Louis-Dreyfus (Elaine Benes) ve Jason Alexander (George Costanza) ile birlikte
Bugün Seinfeld dizisinden (1989-1998) söz ettiğimizde çoğu kişinin aklına ana karakter Jerry Seinfeld geliyor. Oysa dizinin yaratıcı motoru, günlük hayatın görünmez saçmalıklarını diyaloglara döken kişi Larry David'di. Dizinin diğer karakteri ‘George Costanza’nın büyük ölçüde Larry David'in gençlik yıllarından esinlenilmiş olması da tesadüf değildir. George'un sosyal felaketleri, takıntıları, gereksiz inatları ve küçük meseleleri devasa krizlere dönüştürme eğilimi, aslında Larry David'in bir yansımasıydı. George, Larry David’di.
1947'de New York'un Brooklyn ilçesinde orta sınıf bir Yahudi ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Larry David üniversitede tarih okuduktan sonra ABD ordusuna katıldı. Bu yıllar, gelecekte yazacağı komedinin hammaddesi oldu. 1970’lerde komedi kulüplerinde stand-up şovlarında seyirci gülmüyorsa sahneyi terk etmesiyle bilinirdi. Daha sonra bu kibrinden bir tür yaratacağını kimse beklemiyordu. 1989’da Seinfeld’i yazmaya başladı ve dizi televizyon tarihinin mihenk taşlarından oldu.
1990'larda sitcomların çoğu aile sıcaklığı, dostluk ve ahlaki dersler üzerine kuruluydu. Bölüm sonunda insanlar özür diliyor, sarılıyor ve hayat hakkında bir şeyler öğreniyordu. Larry David ise bu geleneği ters yüz etti.
Seinfeld'in gayri resmi kurallarından biri "No hugging, no learning" idi. Yani ne sarılmak vardı ne de ders çıkarmak. Karakterler gelişmiyor, olgunlaşmıyor, daha iyi insanlar olmuyorlardı. Hatta çoğu zaman daha da kötüleşiyorlardı çünkü Larry David'e göre gerçek hayat tam da böyleydi. İnsanlar televizyondaki kadar hızlı değişmiyor, büyük aydınlanmalar yaşamıyor ve çoğu zaman aynı hataları tekrar tekrar yapıyordu.
İşte Seinfeld devrimi burada başladı. Dizi, büyük olaylardan değil küçük rahatsızlıklardan komedi üretti. Bir restoranda beklemek, yanlış anlaşılmış bir selamlaşma, hediye edilen bir kalem ya da park yeri kavgası bir bölümün ana konusu olabiliyordu. O güne kadar televizyonun görmezden geldiği gündelik hayatın mikro gerilimleri, Larry David'in elinde bir mizah laboratuvarına dönüştü. 1996’da Larry David büyük bir sürpriz yaparak Seinfeld’den ayrıldı. Son iki yıl dizinin yazarlığını Jerry Seinfeld üstlendi.
Aslında Seinfeld bitmedi, Curb'e taşındı
1998'de Seinfeld sona erdiğinde birçok kişi Larry David döneminin de kapandığını düşündü. Oysa gerçekte Larry David yalnızca sahne değiştirmişti. 2000 yılında başlayan Curb Your Enthusiasm, bir bakıma Seinfeld'in yetişkin versiyonu gibiydi. Bu kez başrolde bir karakter değil, doğrudan Larry David vardı. Yine küçük sosyal kurallar, yine gereksiz görünen takıntılar, yine insanların birbirlerini anlamakta başarısız olduğu gündelik hayat bu yarı otobiyografik yapımın vazgeçilmez malzemeleri oldu. Senaryosuz, oyuncuların eline sadece bir özet verildiği tamamen doğaçlama yapısıyla komedi anlayışını yeniden tanımlayan dizi 12 sezon boyunca yayınlandı.
Birçok eleştirmenin gözünde Curb Your Enthusiasm, Larry David'in gerçek başyapıtıdır. Çünkü Seinfeld'de televizyon kuralları nedeniyle sınırlanan birçok fikri burada özgürce kullanabilmişti. Larry David, ‘sosyal olarak beceriksiz ama özgüvenli adam’ arketipini Curb ile kendi bedeninde işledi. Ancak Curb aynı zamanda başka bir şey daha yaptı: Larry David kendine has yorumuyla 11 yıl önce sona eren Seinfeld’e yani bir nevi kendi geçmişine reunion bölümüyle selam çaktı.
11 yıldan sonra Seinfeld ekibi Curb’de buluştu
2009 yılında yayınlanan Curb Your Enthusiasm'ın yedinci sezonu televizyon tarihinin en ilginç buluşmalarından birine sahne oldu. Larry David yıllarca reddettiği Seinfeld reunion (yeniden bir araya gelme) fikrini sonunda kabul etmişti. Ancak bunu kimsenin beklediği şekilde yapmadı.
Hayranlar yeni bir Seinfeld bölümü beklerken Larry David’in aklında başka bir şey vardı. ‘The Table Read’ bölümünde Jerry Seinfeld, Jason Alexander, Julia Louis-Dreyfus ve Michael Richards yıllar sonra yeniden aynı masaya oturdu. Kameralar yalnızca okunan senaryoyu değil, oyuncuların birbirleriyle ilişkilerini, provaları ve kulis anlarını da gösteriyordu. Önemli olan sonuç değil süreçti. Hayranların görmek istediği şey yeni bir Seinfeld bölümüydü ama Larry David insanların o bölümü hazırlarken yaşadığı tuhaflıkları ekrana getirmeyi tercih etti. Televizyon tarihinde eşine rastlanamamış dahiyane bir reunion fikriydi. Hatta iki bölüm olarak yayınlanan bu özel buluşmada bir ara normalde George karakterini canlandıran Jason Alexander’ın kızıp sahneyi terk etmesi üzerine Larry David “George’u ben oynayacağım çünkü George zaten benim” diye bağırmıştı.
Son şaka: 2024 finali
Larry David'in dehasını en iyi gösteren anlardan biri ise 2024 yılında Curb Your Enthusiasm'ın finalinde yaşandı. Seinfeld'in 1998'deki finali yıllarca eleştirilmişti. O bölümü Larry David yazmıştı. Nefret edilen bu sonuç, 1998'den bu yana TV meraklıları için tartışma konusu olmaya devam etti. Larry David yıllar boyunca bu finalden duyduğu rahatsızlığı hiç gizlemedi.
Karakterler mahkemeye çıkıyor, eski karakterler geri dönüyor ve sonunda hapse giriyordu. Birçok kişi bu finali fazla yapay ve fazla ders verici bulmuştu. Aradan 26 yıl geçti. Curb finalinde Larry David yine mahkemeye çıktı. Yine eski karakterler geri geldi. Yine herkes onun ne kadar dayanılmaz biri olduğunu anlattı. İzleyici bir anda aynı finali tekrar izlediğini düşündü. Sonra Larry David bir sürprizle bütün gidişatı ters çevirdi. Aslında yaptığı şey Seinfeld finalini yeniden çekmek değil, onunla alay etmekti.
Yahudi mizahının gücü
Larry David'in komedisini anlamak için Yahudi mizah geleneğine de bakmak gerekir. Bu gelenek kahramanlıkla değil kusurlarla ilgilenir. Zaferden çok başarısızlıkla ilgilenir. Mükemmel insanlarla değil, yanlış zamanda yanlış şeyi söyleyen insanlarla ilgilenir. Larry David'in karakterleri dünyayı kurtarmaz. Çoğu zaman akşam yemeğini bile mahvetmeden tamamlayamazlar. Fakat tam da bu nedenle seyirciye tanıdık gelirler.
Yahudi mizahının önemli özelliklerinden biri kişinin önce kendisiyle dalga geçmesidir. Larry David bunu kariyeri boyunca yaptı. Kendi nevrozlarını, sosyal beceriksizliklerini ve takıntılarını milyonlarca insanın önüne koydu. Ortaya çıkan şey yalnızca komedi değildi; modern hayatın küçük bir antropolojisiydi.
Bugün Seinfeld ve Curb Your Enthusiasm birlikte düşünüldüğünde, aslında tek bir büyük eserin iki bölümü gibi görünür. Bu iki dizide de Larry David bize dünyanın ne kadar saçma olduğunu göstermek için hiçbir zaman büyük olaylara ihtiyaç duymadı. Bir park yeri, bir masa rezervasyonu, ödünç alınmış bir kalem ya da yanlış zamanda söylenmiş bir cümle yeterliydi.
Herkes hayatın büyük hikâyelerini anlatırken, o küçük hikâyelerin aslında ne kadar büyük olduğunu fark etmişti.
Şimdi Larry David geri geliyor
Larry David’in merakla beklenen yeni projesi ‘Life, Larry and the Pursuit of Unhappiness: An Almost History of America’, 26 Haziran Cuma günü HBO ve HBO Max platformlarında izleyiciyle buluşacak.
Dizi bizzat yaratıcıları Larry David ve Jeff Schaffer tarafından "kostümlü Curb Your Enthusiasm" olarak tanımlanıyor çünkü her bir bölümde Amerikan tarihine damga vurmuş figürler canlandırılıyor. Yedi bölümlük mini dizi, her bir bölümünde dörder skeçle Amerikan tarihini Larry David’in kendine has, huysuz ve rasyonel bakış açısıyla yeniden ele alıyor.
Dizi, Amerika'nın 250. yılına özel olarak Bağımsızlık Bildirgesi'nin yazımından Ay'a inişe ve günümüz siyasetine kadar uzanan dönüm noktalarını hicvediyor. Bu bölümlerde kurucu babaların bürokratik tartışmaları, Wright Kardeşler'in rekabeti, Lincoln çiftinin Beyaz Saray'daki absürt kavgaları ve Boston Çay Partisi gibi olaylar tamamen doğaçlama şekilde ele alınıyor. Dizinin sloganı projenin mizahi tonunu özetliyor: "Tarihi bilmeyenler… tarihi Larry David’in tekrar etmesini izlemeye mahkûmdur."
Dizinin en dikkat çekici yanlarından biri, Larry David’in Jerry Seinfeld ile yeniden bir araya gelmesi. Projenin bir diğer sürprizi ise yapımcı kadrosu. Dizi, ABD eski Başkanı Barack Obama ve Michelle Obama’nın yapım şirketi Higher Ground tarafından yürütücü yapımcı olarak destekleniyor. 64 yaşındaki ABD eski Başkanı Obama, dizinin daha önce yayınlanan kısa tanıtımında yer almış ve kariyerini 'dünyanın en zorlu liderlerinden bazılarının karşısında masada oturarak' geçirdikten sonra, 'hiçbir şeyin kendisini Larry David ile çalışmaya hazırlamadığı' şakasını yapmıştı. Obama ayrıca dizinin son bölümünde ekran karşısına da çıkıyor.
Her hafta yeni bir bölümle ekranlara gelecek olan dizi, 7 Ağustos’taki final bölümüyle sona erecek. Tarihi olayları Larry David’in nev-i şahsına münhasır tarzıyla izlemek isteyenler için bu yazın en iddialı komedi yapımı olmaya aday görünüyor.
