Biz özgürlük isterken geleceğimizi kim şekillendiriyor?

Arda EŞBERK Perspektif
19 Kasım 2026 Perşembe

Ya özgürleştiğimizi düşündüğümüz her büyük dönüşümde, bizi yönetecek yeni bir güç doğuyorsa?

1918'de Almanya'da imparatorluk yıkıldı, cumhuriyet ilan edildi. İnsanlar artık kendi geleceklerini belirleyebileceklerine inanıyordu. Fakat yalnızca 15 yıl sonra Hitler iktidara geldi ve demokrasi ortadan kaldırıldı.

Aradan bir asır geçti. Bugün Avrupa'da aşırı sağ yükseliyor, genç kuşaklar gelecekleri için sokaklara çıkıyor, yapay zekâ ise insanlık tarihinde benzeri görülmemiş bir güç yoğunlaşmasını mümkün kılıyor.

Peki bir düzen yıkıldığında gerçekten özgürleşiyor muyuz, yoksa yalnızca bizi yöneten güç mü değişiyor?

Bu sorunun cevabını ararken yolumuz, Netflix'in 12 Kasım'da üçüncü ve final sezonunu yayımladığı The Empress (Die Kaiserin) dizisine uzanıyor.

Sisi: Bir Kadının Özgürlüğü, Bir İmparatorluğun Kaderi

Avusturya İmparatoriçesi Elisabeth, yani Sisi, sarayın kendisine biçtiği rollere karşı çıkan, kendi kimliğini ve özgürlüğünü arayan bir kadındı.

Ancak onun hikâyesi yalnızca kişisel bir başkaldırı değildi. Yaşadığı Avrupa da benzer bir dönüşümün içindeydi.

1848 devrimleriyle halklar anayasal haklar, siyasi temsil ve kendi kaderlerini belirleme özgürlüğü istiyordu. Hanedanların yönettiği Avrupa, modern ulus devletlerin doğuşuna doğru ilerliyordu.

Bir kadın sarayın duvarlarını aşmaya çalışırken milyonlarca insan da imparatorlukların çizdiği sınırları sorguluyordu.

Sisi 1898'de hayatını kaybetti. Habsburg İmparatorluğu ise Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda, 1918'de dağıldı.

Peki bu dönüşüm gerçekten özgürlüğün zaferi miydi?

Berlin'de Keşfedilen Gezegen ve Değişen Dünya

23 Eylül 1846'da Berlin Gözlemevi'nde yeni bir gezegen keşfedildi: Neptün.

İki yıl sonra Avrupa devrimlerle sarsıldı.

Astrolojide Neptün; kolektif idealleri, hayalleri, inançları ve yanılsamaları temsil eder. Yaklaşık 165 yıllık yörünge döngüsü nedeniyle aynı burçlara dönüşü, astrolojik yorumlarda yeni toplumsal temalarla ilişkilendirilir.

Neptün'ün 1860'lı yıllarda Koç burcuna geçişi, Avrupa'da ulusal kimliklerin güçlendiği bir döneme rastlıyordu. İtalya birleşiyor, Alman İmparatorluğu kuruluyordu.

Bugün Neptün yeniden Koç burcunda.

Üstelik 20 Şubat 2026'da Satürn ile Neptün, Koç burcunun başlangıcında kavuştu. Astrolojik sembolizmde Satürn kurumları ve otoriteyi, Neptün ise idealleri ve çözülmeyi temsil ediyor.

Bu hareketleri tarihsel olayların bilimsel nedeni olarak değil, zamanın ruhunu okumamıza yardımcı olan semboller olarak değerlendirebiliriz.

Çünkü geçmiş bize önemli bir paradoks gösteriyor: Bir devrimi başlatan ideallerle sonunda kurulan düzen her zaman aynı olmuyor.

Özgürlük Nasıl Diktatörlüğe Dönüşür?

9 Kasım 1918'de Almanya'da cumhuriyet ilan edildi. Monarşi sona erdi, demokratik haklar genişledi, kadınlara oy hakkı tanındı.

Ancak Weimar Cumhuriyeti ekonomik krizler, antisemitizm, siyasi şiddet ve kutuplaşma karşısında giderek zayıfladı.

1933'te Nazi diktatörlüğü kuruldu.

İnsanlar özgürlük istedikleri için diktatörlük doğmamıştı. Fakat kazanılan özgürlüğü koruyacak demokratik kurumlar ve toplumsal uzlaşma savunmasız kalmıştı.

Astrolojik açıdan 1917'deki Satürn-Neptün kavuşumuyla başlayan döngünün 1936–1937'de karşıtlığa ulaşması, eski ideallerin sınanması şeklinde sembolik olarak okunabilir. O yıllarda Avrupa'da otoriter rejimler güçleniyor, yeni bir dünya savaşının koşulları oluşuyordu.

Buradan çıkaracağımız ders belki de çok basit:

Özgürlüğü kazanmakla onu korumak aynı şey değil.

Yeni İmparatorlukların Duvarları Görünmez mi?

Bugün Avrupa'da gençler ekonomik güvence, temsil ve daha yaşanabilir bir gelecek talep ederken, Almanya'daki AfD gibi aşırı sağ hareketler de toplumsal hoşnutsuzluklardan güç kazanıyor.

Fakat bu kez karşımızda geçmişten farklı bir güç daha bulunuyor: Yapay zekâ.

Algoritmalar ne okuyacağımızı, hangi haberleri göreceğimizi, hatta hangi seçeneklerle karşılaşacağımızı giderek daha fazla etkiliyor.

Teknoloji insanlığı özgürleştirebilir. Bilgiye erişimi demokratikleştirebilir, yeni yaratıcı ve ekonomik imkânlar sunabilir.

Ama aynı zamanda bilgi, veri ve teknolojik altyapının az sayıda aktörün elinde toplanmasına da yol açabilir.

  1. yüzyılın imparatorlukları toprakları kontrol ediyordu. 21. yüzyılın yeni güçleri ise dikkatimizi, bilgilerimizi ve kararlarımızı etkileyen sistemler üzerinde yükseliyor olabilir.

Dolayısıyla soru değişmiyor:

Geleceğimizi şekillendiren gücü gerçekten kim denetliyor?

Almanya'da 9 Kasım, Schicksalstag, yani kader günü olarak anılıyor.

1918'de cumhuriyetin ilanı, 1938'de Yahudilere yönelik Kasım Pogromları ve 1989'da Berlin Duvarı'nın açılması…

Aynı tarih, özgürlüğün kazanıldığı, korkunç biçimde çiğnendiği ve yeniden umut kazandığı birbirinden farklı olayları taşıyor.

***

Sisi'nin saray duvarlarından çıkma arayışı, halkların imparatorluklara karşı mücadeleleri ve bugün dijital dünyanın görünmez sınırları…

Hepsi bize kendi geleceğimizi belirlemenin ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor.

Belki de özgürlük, hiçbir sınıra sahip olmamak değildir.

Özgürlük, kendi geleceğimizi belirleme hakkını başkalarına teslim etmemektir.

Ve bazen bir duvarı yıkmak kadar önemli olan, o duvarın ardında nasıl bir hayat kuracağımıza karar verebilmektir.

Peki ya sen?

Bugün hayatını sınırlayan duvarların hangileri gerçekten dışarıda, hangilerini farkında olmadan kendi içinde inşa ettin?

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün