Rüzgâra konuşuyorum

Beş genç müzisyenin 1969´da bir araya gelerek yalnızca iki haftada kaydettiği ´In the Court of the Crimson King´, progressive rock tarihinin en önemli albümlerinden biri oldu. King Crimson´ın müzikal sınırları zorlayan sound´u ve hafızalara kazınan parçaları, aradan geçen 57 yıla rağmen albümü zamansız bir başyapıt olarak yaşatıyor.

Sami ASA Sanat
18 Kasım 2026 Çarşamba

Henüz yirmili yaşlarının başındaki beş yetenekli müzisyen 1969 yılında sadece birkaç aylık çalışma sonrasında iki hafta gibi kısa bir sürede enfes bir albüm kaydettiler. Yeni bir rock türünün ilk başyapıtı olarak değerlendirilen bu albüm, 57 yıl sonra dahi yeni nesillerin müzik sevdalılarınca hayranlıkla dinlenerek zamansızlığa adını yazdırdı. Ancak topluluğun albüm tanıtım konserleri sonrasında dağılması, yakaladığı görkemli başarıya bir o kadar tezat oluşturdu.

Progressive rock’ın öncü albümü

İngiliz topluluğu King Crimson’ın “In the Court of the Crimson King” adlı albümü müzik çevrelerinde, ‘progressive rock’ türünün gerçek doğuşu olarak nitelendirildi. Sonradan gelen toplulukların onların izinden gitmesine yol açtı. BBC Music Magazine’in geçtiğimiz haziran ayında tüm zamanların en iyi 33 progressive rock albümü sıralamasında bir numarada göstermesi etkisini ve seviyesini vurguluyor.

Topluluk, 1969 yılının ağustos ayında stüdyoda albümün en sert ve agresif parçası “21st Century Schizoid Man” i çalarken, ses mühendisleri aniden hoparlörleri susturarak müziği kesti. Aslen bilgisayar programcısı olan sanatçı Barry Godber, elinde kahverengi bir kâğıda sarılmış koca bir dikdörtgen paketle stüdyoya girmişti. Yaratıcı fikirleriyle tanınan topluluğun söz yazarı Peter Sinfield, birkaç hafta önce arkadaşından hazırladıkları albüme müzik mağazalarında hemen dikkati çekecek göz alıcı bir kapak tasarlamasını istemişti. Godber kâğıdı yırtarak hazırladığı tabloyu gösterdiğinde, onun etrafında toplanan müzisyenler harika bir hediyeye kavuşan çocuklar gibi büyülendiler. Yerde duran tablodaki kıpkırmızı suratlı bir adam, dehşet içindeki bakışı ve yana bakan gözleriyle, küçük dili ve burnunun derinlikleri görünecek kadar güçlü bir şekilde haykırıyordu. Godber’in eseri, topluluğun müzikle anlatmak istediği ‘Schizoid Man’i’ mükemmel betimliyordu. Kasıtlı olarak distorte edilmiş enstrüman ve seslendirmesiyle bu parça kaotik kaba tarzına rağmen, ürkütücü bir ihtişam ve tutarlılıkla paniği yansıtıyor. Sözleriyle sürmekte olan Vietnam Savaşı’nı eleştiren ve oradan ruhsal rahatsızlıklarla dönen kişiliği konu alan parça, rock ve caz motifleri yanında güçlü tonuyla ‘heavy metal’ türünün ilk habercisi olarak görülüyor. Resimde dehşet ögesi öylesine çarpıcı ki, albüm kapağında bilinçli olarak topluluğun ve albümün adı belirtilmedi. Kasıtlı bir seçimdi bu. Bugün halen ününü koruyan eseri gören müzikseverler, bunun King Crimson’un çığlık atan adamı olduğunu zaten bilecekti.

King Crimson’ın doğuşu ve müzisyenleri

Topluluğun lideri gitarist Robert Fripp, hedeflediği yenilikçi müziği ticari kaygıdan uzak sonuna dek kovalayan, ilkelerine sıkı sıkıya bağlı zor bir şahsiyet olarak biliniyor. Onun haricindeki üyelerin albümün yayınlanmasından sonra ayrılması ve sonrasında müzisyenlerin sıklıkla değişmesi, tavizsiz ve inatçı kişiliğine bağlanıyor. Fripp müzik macerasına Giles kardeşler ile başladı. Davulcu Michael Giles ve bas gitarist Peter Giles ile ‘Giles, Giles & Fripp’ adıyla ilk topluluklarını kurdular, fakat çıkardıkları albüm başarılı olamadı. Onlara sağlam bir vokalist gerekliydi. Türün en etkileyici vokalistlerinden gitarist Greg Lake’i aynı zamanda bas gitarist olarak topluluğa alınca, Peter Giles ayrılmak zorunda kaldı. Araştırmacı bir vizyoner olan Fripp yaratacağı müziğe derinlik kazandırmak için, rock müziğinde rastlanmayan yeni enstrümanlar kullanmak istiyordu. Birçok enstrüman çalabilen Ian McDonald, elektrikli bir klavye olan mellotron, flüt ve saksafon çalarak bu katkıyı fazlasıyla sağladı. Sinfield’le birlikte bu beş müzisyen Fripp önderliğinde şekillenen topluluğa King Crimson adını verdi.

İlk bestelerini geliştirirken, Londra’da müzik kulüplerinde boy göstermeye başladılar. Bir gece konserlerinden sonra beyaz takım elbiseli karizmatik siyahi bir adam Fripp’e yaklaştı ve sol elini uzatarak onu içtenlikle tebrik etti. Nedeni, sol elinin kalbine daha yakın olmasıydı. Bu adam, efsanevi rock gitaristi Jimi Hendrix’ten başkası değildi. Rivayet o ki, çevresindekilere King Crimson’ın dünyanın en iyi topluluğu olduğunu söylemişti.

Rock konserinde dönüm noktası

King Crimson’ın ilk beşlisi 1969 yılında

Temmuz 1969’da Hyde Park’ta müthiş bir kalabalığa verdikleri konser, King Crimson’ın dönüm noktası oldu. Aslında yüzbinlerden oluşan bu insan seli onları görmeye gelmemişti. Ünlü Rolling Stones’un öncü grubu olarak programa dahil olmayı başarmışlardı. Tanımadıkları bu topluluğu biraz da şüpheyle dinlemeye başlayan izleyiciler konser tamamlandığında müziğin yoğunluğundan coşkuyla kendilerinden geçtiğinde bir eşik aşılmıştı. Rock tarihine adlarını yazdıracakları belli olmuştu.

Albüm parçalarının tümü üst seviyede olmakla birlikte çok farklı tempo ve stiller içeriyor. Dinleyicinin sonrasını öngöremediği sürprizler içeren müzik, karmaşık ritimlerle kimi zaman karanlık gizemli ve yer yer vahşi, kimi zaman ‘I talk to the wind’ ve ‘Moonchild’ gibi melodik ve şiirsel tatlar sunarak karşıtlık yaratıyor.

Albümün imza parçası ‘Epitaph’ı’ dinlerken, bir klasik müzik orkestrasını dinlediğiniz hissine kapılabilirsiniz. Müziği o denli çok sesli, zengin ve görkemli. Mellotronun çok sesliliği yaratmada büyük payı var. Uzatılmış gitar notaları daha baştan derinliği ve hüznü müziğe katıyor. Flüt ve zillerin ustaca eşliği yanında, Greg Lake’in giderek sertleşen vokali mükemmel. Sözler, toplum değerleri ve siyasileri eleştiriyor. Ülke yöneticilerinin güdümünde süregelen çatışmaların insanlığa verdiği zarara değinerek karamsar bir tekrarla sonuçlanıyor. “Korkarım, yarın ağlayacağım!”

Greg Lake, Robert Fripp ve Ian McDonald, King Crimson’ın Hyde Park konserinde

Favorim, albümün dingin yatıştırıcı parçası “I talk to the wind”. Giriş ve solo bölümündeki akıcı tondaki nefis flüt, yumuşak duygusal vokal ve ziller eserin önemli unsurları. Sözler, birbirleriyle çelişki içindeki iki farklı kişilikten bahsediyor. (straight man ve late man) İlki sorgulamaksızın kurallara bağlı toplumla uyumlu kişiliği, diğeriyse aksine toplumun dışında kalan yalnız kişiliği temsil ediyor. Rüzgâra konuşarak içini dökmeye çalışan ‘late man’ sesini duyuramıyor. Rüzgâr onu dinlemiyor veya dinleyemiyor. O yine de hayal kırıklığı içinde ama inandığından vazgeçmeksizin bildiği yolda devam edeceğini söylüyor. Burada rüzgârın neyi temsil ettiği hakkında farklı yorumlar yapılabilir. Felsefi yönü her neyse, dinlemesi çok keyifli ve içe dönük bir müzik.

Bu albüm hakkında yazmama neden olan çok değerli ama üzücü bir anımı yazımın sonunda paylaşmak istiyorum.

Lise sınıf arkadaşım Hayk’ı son ziyaretlerimizden birinde evinin hasta odasına dönüştürülmüş salonundaydık. Tanıdık bir yapıt, hastanın yattığı yerin karşısındaki geniş duvarı kaplıyordu. Zorlanarak da olsa, onunla bu tablo ve müzik üzerine kısa bir sohbet yapabilmiştik. Klasikten rock’a müzik bilgisi genişti ve ileri ses sistemlerine meraklıydı. Rahatsızlığına rağmen azimle resim yapmaya devam eden sevgili dostum, son zamanlarında resim yapamayacak hale gelmişti. Ancak King Crimson’a o denli tutkundu ki, albümün kapağındaki çığlık atan adamı yardımcısına bu duvara resmettirmişti. Vazgeçmediği bu tutku belki de zorlu mücadelesinde ona bir nebze güç vermişti. Temmuz ayında kaybettiğimiz sevgili dostum Hayk’ın anısına, özlemle!

KAYNAKÇA:

 

KING CRIMSON

  • Epitaph & I Talk To The Wind & The Court Of The Crimson King / “In The Court Of The Crimson King”
  • Cadence And Cascade & In The Wake Of Poseidon / “In The Wake Of Poseidon”
  • Moonchild (Live In Europe, July 2018) / “Meltdown”
  • Starless / “The Condensed 21st Century Guide To King Crimson”
  • Lady Of The Dancing Water / “Lizard”
  • Matte Kudasai / “Discipline”
  • Book Of Saturday / “Larks’ Tongues In Aspic”
  • Walking On Air / “Thrak”
  • 21st Century Schizoid Man / “In The Court Of The Crimson King”
  • I Talk To The Wind / Steve Hackett, “The Tokyo Tapes”

 MY_41_261118_Hayk_Anısına - playlist by Sami Asa Müzikle Yolculuklar | Spotify

Link’e ulaşmak için:

Spotify / Sami Asa Müzikle Yolculuklar

Playlist adı: MY_41_261118_Hayk_Anısına

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün