Köklerden geleceğe: Bugün kazdığımız kuyular

Selam sevgili Şalom dostları, bu haftaki yazımı geçtiğimiz haftanın Toledot peraşasından esinlenerek ve ne kadar değerli olduğunu düşünerek yazdım.

Hayim BEHMOARAS Yaşam
18 Kasım 2026 Çarşamba

Toplumlar kültürlerini, geleneklerini ileri nesillere aktardıkları sürece varlıklarını sürdürebilirler. Bu sebeple, bu haftaki yazıma çok sevdiğim bir sözle başlamak istiyorum: "Bugün gölgesinde serinlediğimiz ağaçları dün atalarımız dikti; yarın gelecek nesillerin içeceği suların kuyularını ise bugün biz kazıyoruz." Nehir suyu, yolu üzerinde karşılaştığı taşlar olmasaydı böylesine büyülü bir sese sahip olmazdı. Hayat da işte böyle taşlarla dolu, ama bu taşlar asla seni durdurmasın, sen akmaya devam et. Evet her bireyin yani bizlerin yapması gereken önemli bir görevi var; ‘aman canım benden sonra ne olursa olsun’ demeden, çocuklarımıza, torunlarımıza, soyumuz ve toplumumuzun sürekliliği için aktarmamız ve bırakmamız gereken miraslar var. Tıpkı Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bıraktığı mirasın nesiller boyu devam ettiği gibi...

Kültürel miras dediğimiz şey, yalnızca müzelerde sergilenen eski eşyalardan, sararmış fotoğraflardan ya da tozlu raflarda bekleyen kitaplardan ibaret değildir. O, bizim kim olduğumuzun, nereden geldiğimizin ve bu hayatta neye tutunduğumuzun sessiz ama en güçlü tanığıdır. Bir annenin mutfakta büyük bir özenle hazırladığı bayram sofrasının kokusu, bir yemeğinin reçetesi, büyükannelerin dilinden dökülen o kadim deyimler, eski bir şarkının yüreğimize dokunan nağmesi ve zor zamanlarda birbirimize kenetlenme biçimimizdir. Kökleri toprağa sıkı sıkıya tutunmayan bir ağacın en ufak bir fırtınada savrulması kaçınılmazdır. İnsan da böyledir; geçmişini bilmeyen, kendi hikayesine sahip çıkmayan bireyler, hızla değişen ve her şeyi birbirine benzeten modern dünyada yolunu kaybetmeye mahkumdur.

Bugün dünyaya baktığımızda, insanların köklerine duyduğu özlemin ve arayışın ne kadar arttığını açıkça görüyoruz. Sadece kendi toplumumuzda değil, dünyanın dört bir yanında insanlar soy ağaçlarını araştırıyor, arşivlerde dedelerinin izini sürüyor, göç hikayelerini kayıt altına alıyor. Birkaç yıl önce yurt dışında yaşayan bir dostumun yıllar sonra İstanbul’a gelip büyükbabasının çocukluğunun geçtiği o dar sokağı, eski oturduğu evin hala ayakta kalması ve anlatılan anılarla karşılaştığında gözlerinden süzülen o sevinç yaşlarına bizzat şahit olmuştum. O an bana şunu bir kez daha kanıtladı: İnsan, geçmişinin izine dokunduğu an ruhundaki o eksik parçayı tamamlıyor. Sözlü tarih çalışmaları, aile albümlerinin dijitalleştirilmesi ve unutulmaya yüz tutmuş dillerin yeniden öğretilmesi için kurulan atölyeler, işte bu büyük uyanışın en güzel meyveleridir.

Peki, bu değerleri nesiller boyu neden aktarmak zorundayız ve bu çabaların bize kazandırdıkları nelerdir? Çünkü hafızasını yitiren bir toplum, geleceğini de inşa edemez. Bizi bir arada tutan ortak paydalar, görünmez ama çok sağlam bağlardır. Kendi köklerini, tarihini ve kültürünü bilerek büyüyen bir genç, hayatta çok daha sağlam adımlarla yürür. Aidiyet duygusu gelişmiş bireyler, kendilerini yalnız ve savunmasız hissetmezler; arkalarında koca bir tarihin ve dayanışma kültürünün gücü olduğunu bilirler. Dahası, kendi kimliğini özümseyen insan, farklı kültürlere de çok daha büyük bir hoşgörü ve saygıyla yaklaşır. Geçmişten gelen o bilgelik ışığı, gençlerin önünü aydınlatan en güvenilir fenerdir.

Elbette bu aktarım kendi kendine, kendiliğinden gerçekleşmez. Bunun için her birimize düşen somut ve samimi sorumluluklar var. Gelin, bugün o kuyuları nasıl kazabileceğimize bir bakalım.

Her şeyden önce, aile içi iletişimi ve sofralarımızı yeniden canlandırmalıyız. Teknoloji çağında aynı odanın içinde farklı ekranlara bakarak yaşar hale geldik. Oysa kültür, en çok göz göze gelindiğinde ve hikayeler anlatıldığında yaşar. Çocuklarımıza ve torunlarımıza aile büyüklerimizin nereden geldiğini, hangi zorlukları aştığını, hangi sevinçleri paylaştığını anlatmalıyız. Anlatılmayan her hikaye, unutulmaya yüz tutmuş bir hazinedir.

İkinci olarak, dilimize ve geleneklerimize sahip çıkmalıyız. Unutulmaya yüz tutmuş kelimeleri günlük hayatımıza yeniden katmak, özel günlerin ve bayramların anlamını gençlere sadece bir ritüel olarak değil, arkasındaki felsefeyle anlatmak çok kıymetlidir. Gençler bir geleneğin ‘neden’ yapıldığını anladıklarında, onu bir zorunluluk olarak değil, severek yaşatacakları bir değer olarak benimserler.

Üçüncü olarak; eğitim, sanat ve sivil toplum çalışmalarını bu aktarımın merkezine koymalıyız. Kitaplar, tiyatro oyunları, müzik dinletileri, sözlü tarih projeleri ve kurumlarımızın düzenlediği kültürel etkinlikler, gençlerin kendi kökleriyle modern bir dille bağ kurmasını sağlar. Onları bu etkinliklere dahil etmek, sadece izleyici olmalarını değil, üretici ve yönetici olarak sorumluluk almalarını teşvik etmek gerekir.

Son olarak, belki de en önemlisi, kendi hayatımızla örnek olmalıyız.  Bizler de dürüstlüğümüzle, çalışkanlığımızla, yardımlaşma ruhumuzla ve birbirimize duyduğumuz sevgiyle, büyüklerimize duyduğumuz saygıyla çocuklarımıza canlı birer örnek olmalıyız. Çünkü çocuklar söylediklerimizden çok, yaptıklarımızı taklit ederler.

Sevgili dostlar, hayat nehri akmaya devam ediyor. Önümüze çıkan taşlar bazen canımızı acıtsa da, o taşlar sayesinde suyun sesi güzelleşiyor, hayat anlam kazanıyor. Bize düşen, o suyun berraklığını korumak ve bizden sonraki nesillere tertemiz bir akış bırakmaktır. Bugün ekeceğimiz her sevgi tohumu, anlatacağımız her güzel anı ve yaşatacağımız her gelenek, yarın torunlarımızın gölgesinde huzurla nefes alacağı ulu bir çınara dönüşecektir.

Sağlıkla, sevgiyle ve umutla kalın...

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün