Japonya'nın kadim Yahudi kökleri

Günümüzde İsrail'den daha farklı bir toplum bulmak zor olurdu, özellikle de Japonya. Japonlar itaatkârlığı ve ezberciliği önemserken, İsrailliler yeniliği ve eleştiri kültürünü önemsiyor. Japonlar sessiz, İsrailliler ise gürültülü ve tartışmacı.

Bu farklılıklar, ortak bir kadim geçmişin kanıtlarına duyulan şaşkınlığı daha da artırıyor.

Japonya'nın yerel dini Şintoizm olarak adlandırılır. Şintoizm hem çok tanrılı hem de animisttir, doğanın güçleri de dâhil olmak üzere her şeyde var olduğuna inanılan ‘kami’ adı verilen doğaüstü varlıklar etrafında döner.

Çok tanrılı Şintoizm ve tek tanrılı Yahudiliğin pek ortak noktası yok gibi görünse de daha yakından incelendiğinde araştırmacılar, Yahudi geleneklerini taklit eden birçok Japon ritüeli ve festivali keşfettiler.

Bir grup İbrani Üniversitesi akademisyeni iddiaları araştırmak üzere Japonya'yı ziyaret etti ve hayretler içinde geri döndü.

Ekim 2020'de Japonya'da ‘Amaterasu'nun Kodu’ adlı bir gizem romanı yayınlandı. Roman o kadar popülerdi ki, Japonya Başbakanı Kishida 2023 yazında onu okudu.

Romanda, ana karakter, Japonya'nın inanılmaz gizli tarihini yaklaşık 2700 yıl önce ülkeye gelen eski İsraillilere kadar izleyen zengin bir kanıt koleksiyonunu ortaya çıkarıyor. Bu arada, Tokyo TV konuyla ilgili iki saatlik özel bir belgesel yayınladı.

İsak'ın kurban edilmesi

Suwa Taisha, Japonya'daki en eski Şinto tapınaklarından biridir. Nisan ayının ortasında, her yıl burada eski bir Şinto festivali olan Ontohsai düzenlenir. Bu festival sırasında, bir çocuk tahta bir direğe iple bağlanır. Ardından bir Şinto rahibi elinde bıçakla gelip çocuğu öldürmeye hazırlanır ve hatta tahta direğin tepesini keser ancak sonunda bir haberci (başka bir rahip) gelir ve çocuğu kurtararak serbest bırakır.

Bu, İbrahim'e Tanrı tarafından oğlunu kurban etmesi emredildiği, ancak görevi tamamlamadan hemen önce bir meleğin onu durdurduğu Tevrat’taki İsak'ın kurban edilmesi öyküsünü hatırlatıyor.

Japonlar buna ‘Misakuchi tanrısı için yapılan ritüel’ diyorlar. ‘Misakuchi’ kelimesi, İbranice'de İsak (מיסאקי) adını içeriyor. Görünüşe göre Suwa Taisha'daki Şintoistler, muhtemelen putperestlerin etkisiyle, Yahudi atası İsak'ı bir tanrıya dönüştürmüşlerdir.

Suwa Taisha tapınağının arkasında, İshak'ın kurban edilmesi olayının gerçekleştiği yer olan Moriya Dağı anlamına gelen Moriya San adlı bir dağ bulunmaktadır. Yerel tanrıya ‘Moriya no kami’ denir, bu da ‘Moriya'nın Tanrısı’ anlamına gelir. Suwa Taisha tapınağı, ‘Moriya'nın Tanrısı’na ibadet etmek için inşa edilmiştir.

Japon tsitsiti, tefilini ve şofarı…

Birçok Şinto ritüel nesnesi Yahudi nesnelerine benzer. Şinto rahipleri, köşelerinde 20-30 santimetre uzunluğunda beyaz püsküller bulunan, köşeleri kesilmiş bir giysi olan ‘Kariginu’ adı verilen bir cübbe giyerler; bu püsküller, Tevrat'ta "Onların giysilerinin köşelerine nesiller boyu püsküller yapın" (Tesniye 22:12) denildiği gibi, Yahudi tsitsit saçaklarına benzer.

Büyücü-savaşçı sınıfı olan ünlü Ninjalar (Şugendo rahipleri) başlarına siyah bir kordonla bağlanan ve Yahudi tefillinine benzeyen ‘tokin’ adı verilen küçük siyah bir kutu takarlar.

Tokin'in boyutu Yahudi tefillinine neredeyse eşittir, ancak şekli yuvarlak ve çiçek benzeridir. İsrail ve Japonya, dünyada ritüel amaçlarla siyah alın kutusu kullanan tek iki ülkedir. ‘Tokin’ ve ‘Tefillin’ kelimelerinin ilk ve son harfleri de aynıdır.

Yamabushi halkı, koç boynuzundan yapılan şofar üflemeye benzeyen büyük bir deniz kabuğu borusu olan Horagai'yi üfler. Horagai'nin üflenme şekli ve çıkardığı sesler, şofarınkine benzer. Japonya'da koyun bulunmadığı için, Yamabushi halkının koç boynuzu yerine deniz kabuğu borusu kullanması mantıklıdır.

Ayrıca, Yahudilerin yan saç tutamlarına (peyot) benzeyen eski bir samuray saç modeli de vardır Buna ‘Mizura’ denir. Bu saç modeli yalnızca Japonya'ya özgüdür ve Çin veya Kore'de bulunmaz.

Tengu- Tora

Tengu, özellikle Şugendo uygulayan dağ keşişleri olan Yamabushi ile ilişkilendirilir. Uzun burunları ve uzun sakallarıyla Tengu, geleneksel Japon Asyalı tasvirlerine kıyasla garip bir şekilde yabancı görünür.

Ayrıca sıklıkla Yamabushi tokini giyerken tasvir edilirler. İnanılmaz bir şekilde, Tengu'nun eğitimlerini tamamlayan rahiplere ‘Tora-no-Maki’ parşömenleri (Tora parşömenleri) aktardığı söylenir. Tüm bu çeşitli unsurlarla birlikte Tengu'nun Yahudi kökenli olduğunu düşündürmektedir.

Omikoshi Ahit Sandığı

Şinto dininde, Ahit Sandığı'na benzeyen Omikoshi adı verilen bir sandık vardır. Ahid Sandığı'nın tepesinde iki altın melek (kerubim) heykeli vardı. Bu göksel varlıkların kuş gibi açılmış kanatları vardı. Japon Omikoshi'sinin tepesinde ise ‘Ho-oh’ adı verilen, hayali bir kuş ve gizemli bir göksel varlık olan altın bir kuş bulunur.

Ahit Sandığı tamamen altınla kaplıydı. Omikoshi de kısmen veya tamamen altınla kaplıdır. Hatta üzerinde tapınak şamdanına (Menora) benzer şekilde yedi kollu şamdan bulunan Omikoshi'ler bile vardır.

Kutsal Kitap'ta da belirtildiği gibi, Ahit Sandığı iki direkle omuzlarda taşınırdı. "Leviler, Tanrı'nın sözüne uygun olarak, Tanrı'nın Sandığını omuzlarında direklerle taşıdılar" (Tarihler 15:15). Japonlar da Omikoshi'yi direklerle omuzlarında taşırlar. Japonlar Omikoshi'yi taşırken ‘Essa! Essa!’ diye bağırırlar.

Bu kelime Japoncada anlamsızdır, ancak İbranicede ‘kaldırmak’ veya ‘taşımak’ anlamına gelir. (Mezmur 121 :1- אֶשָּׂא) Omikoshi'yi taşımadan önce, Şinto rahipleri kendilerini arındırmak için deniz suyuna (mikve) dalarlar, ardından beyaz cübbeler giyerler, çünkü beyaz renk kutsal kabul edilir.

Omikoshi, genellikle Kral Davut'un sandığı Kudüs'e geri getirdiği zamanki kutlamayı andıran şenlikli bir alay eşliğinde taşınır. ‘Bütün İsrail, Tanrı’nın Ahit Sandığını bağırışlarla, koç boynuzları ve trompetlerin çalınmasıyla, zillerin ve lirlerin ve arpların çalınmasıyla getirdi’ (I. Tarihler 15:25-28). Japonların Omikoshi'nin önünde müzik eşliğinde şarkı söyleyip dans eden büyük alaylar düzenlemesi gelenekseldir.

Tapınaklar

Şinto tapınaklarında, Süleyman Tapınağı'nda olduğu gibi, Kutsal Mekân'dan biraz daha yüksekte bulunan Kutsalın Kutsalı'na çıkan basamaklar vardır. Doğu tapınaklarının çoğunda put bulunmasına rağmen, Şinto tapınaklarında put bulunmaz.

Şinto tapınağının Kutsal Mekânı’nın merkezinde, Şinto inananlarının tanrı olarak görmediği bir ayna, kılıç veya kolye bulunur. Ayrıca, Şinto'da tanrıların görünmez olduğuna inanılır. Şinto Baş Rahibi, tıpkı Yom Kipur'da Baş Kâhin; Kohen Gadol gibi, yılda sadece bir kez Kutsal Mekân'a girerdi.

Lulav ve sakaki

Şinto dininin de Yahudi bayramı Sukot'un bir unsuruna benzeyen bir ritüeli vardır. Yahudiler lulav dalını salladıkları gibi, Şinto rahipleri de sakaki çam dallarını sallarlar. Genellikle, sallamadan önce, dalları tuzlu suya batırıp insanların önünde sallayarak onları günahtan ve kirlilikten arındırırlar. Bunu, Yahudi rahiplerinin hyssop ağacının dallarını kırmızı düve küllerine batırıp kirli Yahudileri bu suyla serperek arındırma uygulamasıyla karşılaştırın.

Aydınlanma

Eli Cohen, 2004-2007 yılları arasında İsrail'in Japonya Büyükelçisiydi. Cohen göreve atandıktan kısa bir süre sonra Suwa Taisha türbesini ziyaret etmeye davet edildi. Rehber türbenin düzenini ve kullanımını açıklarken, Cohen Yahudi Tapınağı ile olan benzerliklerden dolayı eğlendi. Ancak rehber daha fazla açıklama yaptıkça ve Cohen daha fazla benzerlik fark ettikçe, şoku daha da arttı.

“Herkes bana Japonların sekiz milyon tanrıya tapan paganlar olduğunu söyledi ama sonra bu sayının muhtemelen büyük bir miktarı sembolize ettiğini ve yan yatmış 8'in sonsuzluğu simgelediğini fark ettim.

“Belki de tek ve sonsuz bir Yaratıcıya olan inançlarını ima ediyorlardı.”

Birdenbire olaylara farklı bir açıdan bakmaya başladım ve iki halkımız arasındaki birçok benzerliği gördüm. Yahudiler gibi Japonlar da kendilerini seçilmiş halk olarak görüyorlar.

Yahudiler yabancılara ‘goyim’ diye baktıkları gibi, Japonlar da yabancılara ‘gajin’ diye bakıyorlar. Ben bir Kohen'im, Yahudi kâhinlik mezhebine mensup biriyim. Bilindiği gibi, Kohenlerin mezarlıklara girmeleri ve cesede dokunmaları yasaktır.

Şinto rahiplerinin de cesede dokunmaları yasaktır ve cenazelere nadiren katılırlar! Bir ceset ‘kegare’ (kirli) olarak kabul edilir- tıpkı Yahudilikte tameh (kirli) olarak kabul edildiği gibi.

Cohen, Şintoizm ve Yahudilik arasındaki bağlantılar hakkında bir kitap yazdı ve bu kitap Japonya'da popüler oldu. Japonların Yahudi kökenlerinin daha çok farkına vardığına ve bir gün Japonya'nın da ABD gibi İsrail ile yakın ilişkiler kuracağına inanıyor. "Onlar bizim kardeşlerimiz," diye sözlerini tamamlıyor.

‘Tanrı’nın Halkı’

Samuray mezhebi arasında, atalarının MÖ 660 yılında Batı Asya'dan Japonya'ya geldiğine dair bir gelenek vardır. Bundan 62 yıl önce, MÖ 722'de, İsrailoğullarının 10 kabilesi yenilgiye uğratılmış ve İsrail topraklarından sürülmüştür.

Bazıları, İpek Yolu üzerinden Doğu'ya seyahat eden ve Çin ile Kore'ye yerleşen bu İsrailoğullarının, Japon hükümdarı tarafından Japonya'ya yerleşmeye davet edildiğine inanmaktadır. Samuraylar, Japon İmparatorunun muhafızlarıydı ve kelime, İbranicedeki ‘muhafız’ kelimesiyle aynı harfleri paylaşmaktadır: ‘Şomer’.

Japonlar adlarını ülkenin ana kabilesi olan Yamato'lardan alırlar. Yamato'lar Japonya'daki baskın etnik gruptur ve ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 98'ini oluştururlar ancak kelimenin fonetiğinin Japoncada bir anlamı yoktur. İbranicede Yamato, (יאמאטו) Yah (Tanrı) ve Umato (halk) kelimelerinin birleşimidir. Başka bir deyişle, Yamato ‘Tanrı'nın halkı’ veya ‘Tanrı'nın milleti’ anlamına gelir.

Eğer Yahudiler bir şekilde antik Japonya’yı etkiledilerse, oraya nasıl ulaştılar?

Avraam, Sara’yı kaybettikten sonra ismi Ketura olan bir kadınla evlendi. Ketura Avraam’a, Zimran, Yokşan, Medan, Midyan, Yişbak ve Şuah’ı doğurdu. Tüm bunlar Ketura’nın soyundandır.

Avraam onlara hediyeler verdi. Sonra Avraam henüz sağken, onları doğu yönünde, Doğu ülkesine, oğlu Yishak’tan uzağa gönderdi. (Bereşit 25:1)