2026 Nobel Tıp Ödülü, sinir hücrelerinin ışıkla kontrol edilmesini sağlayan “optogenetik” alanındaki çalışmaları nedeniyle Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel´e verildi.
İsveç’teki Karolinska Enstitüsü tarafından açıklanan ödül, üç bilim insanının sinir hücrelerinin faaliyetlerinin ışık kullanılarak kontrol edilmesini sağlayan keşiflerini ödüllendirdi. Optogenetik olarak adlandırılan yöntem, beyindeki belirli sinir hücrelerinin açılıp kapatılmasına ve hafıza, duygu ve davranışlarla ilişkili beyin devrelerinin incelenmesine imkân sağlıyor.
Çalışmaların temeli 1990’lı yıllarda Peter Hegemann ve Georg Nagel’in alglerde ışığa duyarlı proteinler üzerine yaptığı araştırmalara dayanıyor. İkili, ışığa maruz kaldığında hücrelerde elektriksel değişiklik oluşturan channelrhodopsin adlı proteinin keşfine katkı sağladı.
Karl Deisseroth ise 2005 yılında bu proteinleri sinir hücrelerinde kullanarak optogenetik yönteminin geliştirilmesine öncülük etti. Yöntem bugün beyin araştırmalarının yanı sıra görme kaybı ve işitme sorunlarına yönelik yeni tedavilerin geliştirilmesinde de araştırılıyor.
Üç bilim insanı, toplam 12 milyon İsveç kronu tutarındaki Nobel Ödülü'nü paylaşacak.
