Arjantin mahkemesi bir emlak ilanıyla bulunan, Naziler tarafından yağmalanmış tablonun sahibine iade edilmesine karar verdi. ´Bir Kadının Portresi /Portrait of a Lady´ Hollandalı Yahudi sanat tüccarı Jacques Goudstikker´ın tek varisine iade edilecek.
Amsterdamlı Yahudi bir sanat tüccarına ait sanatsal hazineleri arayan Hollandalı bir gazeteci, bu hazinelerden bazılarını alıp kaçmış olan Nazi finansörünün kızı Patricia Kadgien'den bilgi almak için yıllarca uğraştı fakat başarılı olamadı. Gazeteci Peter Schouten geçen yıl, Kadgien'in Atlantik kıyısındaki bir tatil kenti olan Mar del Plata'daki evine gitti. Evde kimse yoktu fakat gazeteci Schouten mülkün dışında yerel bir emlak acentesinde bir "satılık" tabelası fark etti.
Schouten, acentenin internet sitesine girdiğinde evin 265 bin dolara satılık olduğunu gördü. İlanı incelerken oturma odasının fotoğrafında bir şey dikkatini çekti. Kanepenin üst kısmında tanıdık bir tablo asılıydı: ‘Bir Kadının Portresi / Portrait of a Lady’ adlı tablo, Il Pitocchetto olarak tanınan 18. yüzyılda yaşamış bir İtalyan ressamın eseriydi.
Geçtiğimiz hafta Arjantin federal mahkemesi, Hollandalı sanat tüccarı Jacques Goudstikker'in koleksiyonunda yer alan ‘Bir Kadının Portresi’ tablosunun, gelini ve tek varisi olan Marei von Saher'e iade edilmesini onayladı.
Yargıç kararında, "Mülk bir emlak acentesinin internet sitesinde satışa sunulmuştu. Fotoğraflardan birinde oturma odasında Goudstikker'ın koleksiyonunda yer alan ve yıllardır aranan eserlerden biriyle eşleşen bir tablo görülüyordu," ifadesini kullandı.
Goudstikker, II. Dünya Savaşı öncesinde Hollanda'nın en tanınan Yahudi sanat tüccarlarından biriydi. 1940 yılında karısı ve oğluyla birlikte, yaklaşık 1400 sanat eserinin listelendiği siyah bir defteri yanına alarak Nazi işgali altındaki Hollanda'dan kaçmıştı. Yolculuk sırasındaki ölümünden sonra dul eşi defteri saklamış ve bu siyah defter daha sonra ailenin Naziler tarafından el koyulan mallarını geri alma çabalarında önemli bir kanıt haline gelmişti.
Goudstikker'ın galerisi ve koleksiyonu Nazilerin kontrolüne geçmişti. Hitler'in sadık yardımcısı Hermann Goering, Hollandalı yetkililerin daha sonra Nazi zulmüyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirlediği zorunlu satışla Goudstikker'ın koleksiyonundan yüzlerce tablo almıştı.
Kadgien, Nazi rejimi için çalışmış ve daha sonra Güney Amerika'ya kaçmış Alman finans subayı Friedrich Kadgien'ın kızı. Goering'le yakın bağları olan Friedrich Kadgien, 1945 yılında Almanya'dan önce İsviçre'ye daha sonra da bir iş kurarak aile sahibi olduğu Arjantin'e kaçmış ve 1978’de ölmüştü.
Kadgien ve eşi ilk başta iş birliği yapmadı. Hollanda gazetesi Algemeen Dagblad'ın haberi yayınlamasının ardından emlakçının ilanı kaldırıldı. Daha sonra 26 Ağustos 2025'te Arjantinli yetkililer mülkte arama yaptıklarında tablonun kaldırılmış ve yerine başka bir sanat eseri asılmış olduğunu gördü. Buna rağmen duvarda ‘Bir Kadının Portresi’ tablosunun boyutlarında bir iz kalmıştı.
Yetkililer ailenin diğer mülklerinde arama yaparken Kadgien ile eşi Juan Carlos Cortegoso 72 saat ev hapsinde tutuldular. Daha sonra sanat eserini federal savcılara teslim ettiklerinde ise ağırlaştırılmış gizleme suçuyla cezalandırıldılar.
Arjantin Ulusal Güzel Sanatlar Akademisi uzmanları, tablonun Il Pitocchetto olarak tanınan Giacomo Antonio Melchiorre Ceruti'nin eseri olduğunu ve değerinin yaklaşık 250 bin Euro olduğunu belirledi.
Yerel Yahudi toplumu kuruluşu Sociedad Union Israelta Marplatense'nin başkanı Clauda Beatriz Malamud, "Çok memnunuz. Şüphesiz gerçekte bu trajik kadere maruz kalmış ailelere ait diğer eserlerin olduğunu bildiğimizden, bunun birçok diğer 'sahiplerine geri verilişin' başlangıcı olmasını umuyoruz," dedi.
Çifte verilen cezalar bir dizi koşula bağlı olarak iki yıl süreyle ertelendi. Bu şartlara göre, çift sanat eserine ilişkin her türlü hak ve iddiadan feragat ederek, sahibine iade edilmesinin önünü açacak. Tablo iade işlemi gerçekleşene kadar Arjantin Yüksek Mahkemesi gözetiminde kalacak. Çift ayrıca Mar del Plata'nın Bölgelerarası Anne ve Çocuk Hastanesi'ne 24 ay taksitle 4,8 milyon Arjantin pesosu (yaklaşık 3.180 dolar) ödemeyi de kabul etti.
Buenos Aires Holokost Müzesi yetkilileri, von Saher’in tabloyu bir - iki yıllığına, geçici bir sergi için müzeye ödünç verebileceğini ifade etti. Böyle bir sergi, Nazi döneminde Yahudilere ait sanat eserlerinin sistematik çalınması ve bu eserlerin hak sahiplerine iadesine yönelik süren uluslararası çabalar konusunda farkındalık yaratmaya da yardımcı olacak.
