“Bize yine merhamet edecek… Ve bütün günahlarımızı denizin dibine atacaksın” (Mika7:19). Roş Aşana´nın birinci günü öğleden sonra yapılan Taşlih duasında, Tanrı´nın Merhameti´ne sığınarak günahlarımızı denizin dibine atması dileğimizi ifade ediyoruz. Bu sene Taşlih duası 12 Eylül Cumartesi öğleden sonra yapılıyor.
Roş Aşana’nın birinci günü öğleden sonra yapılan Taşlih, İbranicede uzağa atmak, atıp bırakmak anlamına gelir.
Taşlih geleneğine ilişkin en erken göndermenin Peygamber Nehemya'nın kitabında (8:1) bulunduğu kabul edilir. Pasukta şöyle denir: “Bütün Yahudiler… Yedinci ay, tek vücut halinde Su Kapısı'nın önündeki meydanda bir araya geldiler.”
Taşlih ve günahları suya atma bağlantısı, geleneklerimize göre Peygamberler Kitabı’ndaki şu pasuğa dayanır: “Bize yine merhamet edecek… Ve bütün günahlarımızı denizin dibine atacaksın” (Mika7:19).
Taşlih duası tercih olarak içinde balık olan deniz, nehir kenarı gibi yerlerde yapılabilse de, geleneklerimize göre sinagogların içinde bulunan çeşme, kuyu veya sarnıç başlarında yapılır.
Günahlarımızı sembolik olarak suya attığımız Taşlih duasını bu yıl 12 Eylül Cumartesi öğleden sonra yapıyoruz.
Neden suyun başında?
Taşlih töreninin derinliklerini Kitzur Şulhan Aruh 129:21’e dayanarak açıklayan Rabi Menachem Posner’e göre, mümkünse balıkların olduğu yerde ve su başlarında yapılan Taşlih duasında, sayılarımızın balıklar gibi çoğalmasını dileriz; çünkü balıklar bolca ürer ve ‘ayin ara/kem göz’e maruz kalmadıklarına inanılır. Ayrıca göz kapakları olmayan ve hiç göz kırpmayan balıklar bize Tanrı'nın bizi sürekli koruyan ve gözeten bakışını ve O'nun bize sürekli göz kulak olduğunu hatırlatır.
Buna ek olarak su serbestçe akar ve yaşam için gerekli besini sağlar. Bu nedenle su, Tanrı'nın iyiliğini ve şefkatini simgeler. Dünyanın Tanrı'nın huzurunda yargılandığı bu günde, biz de O'nun iyiliğini ve şefkatini üzerimize çekmeyi dileriz.
Su aynı zamanda bize —ve Tanrı'ya— Abraham Avinu’nun, oğlu Yitshak'ı kurban etmek üzere Tanrı'nın emrini yerine getirmek için ilerlerken, boynuna kadar yükselen suyun içinden yürüyerek geçtiğini hatırlatır. “Kurtar beni, ey Tanrı, sular boyuma ulaştı.”(Teilim 69:2)
Bir taç giyme töreni
Kral David'in oğlu Şlomo, babasının ardından kral olarak mesh edildiğinde, Kral David bunun Gihon Pınarında yapılmasını emreder.
Talmud, yeni kralların taçlandırılmasının bir pınarın yakınında yapılmasının geleneksel bir uygulama olduğunu açıklar. Bunun amacı, pınarın kesintisiz ve engellenmeden akan suları gibi, kralın hükümdarlığının da kesintiye uğramadan devam etmesi dileğini simgelemekti.
Roş Aşana, Tanrı'nın krallığını kabul ettiğimiz ve O'nu Kralımız olarak ilan ettiğimiz gün olduğundan, bu törenin akan suyun yanında gerçekleştirilmesi son derece anlamlıdır.
Tanrı’nın 13 Merhamet Özelliği
Moşe Rabenu, İsrailoğulları’nın altın buzağı günahının ardından onlar için bağışlanma dilemek için Sina Dağında Tanrı'nın huzurunda durduğunda, Tanrı ona 13 Merhamet Özelliği’ni Şeloş Esre Midot şel Rahamim öğretti.
Her Roş Aşana Mahzor'unda (Roş Aşana’ya ait özel dua kitabı), Taşlih duasının metni bulunur. Taşlih duasının içeriğinde Tanrı’nın 13 Merhamet Özelliği’ne karşılık gelen, 13 ifade yer alır (Gözlem www.gozlemkitap.com Roş Aşana kitabı sayfa: 427).
Bu pasukları okurken, bunlara karşılık gelen Tanrı’nın Merhamet Özellikleri’ni zihnimizde bulundururuz.
Bunun ardından Tanrı'dan dualarımızı kabul etmesini, O'na dönmemizi ve günahlarımızın bağışlanmasını dilediğimiz bir dua okuruz.
Giysilerimizi silkeliyoruz
Taşlih sırasında kişinin giysisinin köşelerini silkelemesi şeklinde bir gelenek vardır. Bu hareket, günahlarımızı sembolik olarak sulara attığımızı ve yeni yıla temiz bir sayfayla başlamaya hazır olduğumuzu ifade eder.
Ceplerimizi silkeleyerek sembolik olarak günahlarımızın silinmesini dilediğimizde, pratikte de geçtiğimiz sene yapmış olduğumuz ve Tanrı’nın Benzeyişinde olma sıfatına layık olmayan davranışlarımızın sorumluluğunu alıyor ve bunları geride bırakmaya niyet ettiğimizi de ifade etmiş oluyoruz.
Bu yıl 12 Eylül Cumartesi günü Minha duasından sonra yapılacak Taşlih töreni detayları sinagog Rabilerimizden öğrenilebilir.
Not: Yazıda kısa bir özet olarak verilmiş olan bilgiler, okuyucuya bu konular hakkında fikir vermek amacıyla El Gid Para El Pratikante (Gözlem), Roş Aşana (Gözlem), Kutsal Kitap kitaplarından ve www.chabad.org sitesinden derlenerek hazırlanmıştır.
Yazı, konu hakkında bulunabilecek sayısız değerli yorumdan sadece sınırlı bir bölümü içermektedir.
Toplumların farklı gelenekleri ve uygulamaları olabildiği için özel günler ve uygulamalar hakkında en doğru ve detaylı bilgiler için, toplumların kendi Rabi’lerine başvurması gerekir.
*Katkıları için Rav İzak Peres’e teşekkür ederiz.
