Bayreuth Festivali'nin 150. kuruluş yılı etkinlikleri, bu yıl yalnızca müzikle değil; besteci Richard Wagner'in antisemit mirası ve Almanya'nın geçmişiyle yüzleşme tartışmalarıyla da dikkat çekiyor. Festival kapsamında düzenlenen anma programında konuşan yayıncı ve yazar Michel Friedman, Wagner ailesinin geçmişteki sessizliğini sert sözlerle eleştirirken demokrasi ve antisemitizme karşı mücadele çağrısında bulundu.
Festivalin tarihi Festspielhaus binasında gerçekleştirilen "Susturulmuş Sesler" (Verstummte Stimmen) anma töreninde konuşan Friedman, "Bugün yeni bir Bayreuth başlıyor" ifadesini kullanarak geçmişle açık ve şeffaf biçimde hesaplaşılması gerektiğini belirtti.
"Bayreuth Üzerine, Almanya Üzerine: Bir Toplum Analizi Denemesi" başlıklı konuşmasında Friedman, II. Dünya Savaşı sonrasında festival yeniden açıldığında Wagner ailesinin siyaset ve geçmiş üzerine konuşmaktan kaçındığını hatırlattı. Friedman, geçmişle yüzleşilmeden bugünün sorumluluğunun taşınamayacağını vurguladı.
Davet krizi
Almanya Yahudileri Merkez Konseyi'nin eski başkan yardımcılarından Michel Friedman, festival yönetimi tarafından önce davet edilmiş; ardından güvenlik gerekçesiyle daveti iptal edilmiş, kamuoyundaki yoğun eleştirilerin üzerine ise kendisi yeniden davet edilmişti.
Konuşmasında ziyaretçilere seslenen Friedman, "Festivali elbette vicdan azabı duymadan ziyaret edebilirsiniz; ancak bunu bilinçli ve bilgi sahibi olarak yapmalısınız" dedi. Wagner ailesinin uzun yıllar boyunca geçmişi bastırmaya çalıştığını savundu.
Richard Wagner'in torununun torunu ve aynı zamanda festival direktörü olan Katharina Wagner'in geçmişle yüzleşme konusunda önemli bir adım attığını belirten Friedman, "Bugün söz bende ve antisemit Richard Wagner beni dinlemek zorunda" ifadelerini kullandı.
Richard Wagner'i açıkça "antisemit" olarak nitelendiren Friedman, Wagner ailesinin Adolf Hitler ile kurduğu yakın ilişki nedeniyle tarihsel bir sorumluluk taşıdığını ifade etti. Ayrıca aşırı sağın yükselişine ve günümüzde artan antisemitizme dikkat çekerek toplumun demokrasiye sahip çıkması gerektiğini vurguladı.
150. yıl etkinlikleri
Festivalin 150. yılı dolayısıyla Yahudi düşmanlığı, Nazi zulmü ve Holokost'ta hayatını kaybeden Yahudi sanatçılar da özel törenlerle anıldı.
Kutlamalara Almanya Başbakanı Friedrich Merz, eski Başbakan Angela Merkel ve Bavyera Eyalet Başbakanı Markus Söder başta olmak üzere çok sayıda siyasetçi katıldı.
Açılışta Beethoven sürprizi
Bayreuth Festivali tarihinde alışılmışın aksine açılış gecesinde bir Richard Wagner operası sahnelenmedi. Bunun yerine şef Christian Thielemann yönetiminde Ludwig van Beethoven'ın 9. Senfonisi seslendirildi.
Festival yönetimi, Beethoven'ın bu eserinin Richard Wagner için özel bir anlam taşıdığını ve Festspielhaus'un temel atma töreninde de çalındığını hatırlattı.
Yapay zekâ ile yeni sahne anlayışı
Festivalin bu yılki en dikkat çekici yeniliklerinden biri ise yapay zekâ teknolojisinin sahne tasarımına entegre edilmesi oldu.
Yönetimin açıklamasına göre, Richard Wagner'in "Nibelungen'in Yüzüğü" operasının 150 yıllık sahnelenme geçmişi analiz edilerek her temsil için yapay zekâ destekli yeni görsel çağrışımlar ve sahne imgeleri oluşturulacak.
Merz'den Wagner değerlendirmesi
Açılış konuşmasında Richard Wagner'in mirasına değinen Başbakan Friedrich Merz, bestecinin Alman kültür tarihindeki yerinin hem sanatsal büyüklüğü hem de karanlık yönleri temsil ettiğini açıkladı.
Merz, Wagner'in eserlerinin bestecinin antisemit düşüncelerinden tamamen ayrı değerlendirilemeyeceğini ifade ederken Bavyera Sanat Bakanı Markus Blume da benzer yönde açıklamalarda bulundu.
Haber Kaynak: Stuttgarter Zeitung (AFP / epd)
Resim: Michel Friedmann / Foto: © Nicci Kuhn
