İslam Ülkeleri Hahamlar İttifakı'nın (ARIS) Yönetim Kurulu, 13-14 Temmuz’da Brüksel'de gerçekleştirdiği toplantılar kapsamında Avrupa Komisyonu üyeleri, Avrupa Parlamentosu temsilcileri, büyükelçiler ve üst düzey diplomatlarla bir araya geldi. İki gün süren temaslarda, Müslüman çoğunluklu ülkelerde yaşayan Yahudi cemaatlerinin güncel durumu, din özgürlüğü, kültürel mirasın korunması, insani yardım çalışmaları ve Avrupa kurumlarıyla iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı.
Toplantılara Türkiye, Fas, Tunus, Nijerya, İran, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve diğer Müslüman çoğunluklu ülkelerde görev yapan hahamlar katıldı. ARIS Yönetim Kurulu oturumlarına, Türkiye Aşkenaz Cemaati Hahamı ve ARIS Başkanı Rav Mendy Chitrik başkanlık etti. Önceden planlanmış programı nedeniyle katılamayan Türkiye Hahambaşı Rav David Sivi ise gönderdiği selamlama ve bereket mesajında, farklı ülkelerdeki Yahudi cemaatleri arasındaki dayanışmanın önemini vurgulayarak toplantının başarılı geçmesi temennisinde bulundu. Mesajı toplantının açılışında katılımcılarla paylaşıldı ve salonda takdirle karşılandı.
Brüksel programı kapsamında heyet, Avrupa Komisyonu üyeleri Magnus Brunner (İç İşleri ve Göç Komiseri), Dubravka Šuica (Akdeniz Komiseri) ve Olivér Várhelyi (Sağlık Komiseri) ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi. Programa ayrıca Peace Board Başkanı Nickolay Mladenov, Avrupa Komisyonu Antisemitizmle Mücadele Koordinatörü Katharina von Schnurbein, Avrupa Parlamentosu üyeleri, çeşitli ülkelerin büyükelçileri, Avrupa Birliği kurumlarından üst düzey diplomatlar ve Avrupa Yahudi kuruluşlarının temsilcileri de katıldı. Gerçekleştirilen görüşmeler, Müslüman çoğunluklu ülkelerde yaşayan Yahudi topluluklarının ihtiyaçlarının doğrudan Avrupa'daki karar vericilere aktarılması açısından önemli bir fırsat oluşturdu.
Heyet, görüşmeler sırasında ARIS tarafından hazırlanan ‘Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Yahudi Yaşamı’ başlıklı güncel değerlendirme raporunu sundu. Raporda, farklı ülkelerde yaşayan Yahudi cemaatlerinin demografik yapıları, dinî kurumları, eğitim faaliyetleri, güvenlik ihtiyaçları ve kültürel miraslarının korunmasına ilişkin bilgiler yer alırken, bu toplulukların yalnızca tarihî bir geçmişin parçası değil, bugün de yaşamlarını sürdüren canlı cemaatler olduğu vurgulandı.
Rav Chitrik, görüşmelerde şu değerlendirmede bulundu: "Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki Yahudi cemaatleri geçmişte kalmış bir hikâye değil; bugün yaşayan, gelişen topluluklardır. Bu gerçeğin Avrupa'nın karar alma masalarında da bilinmesi gerekiyor."
Toplantılarda, farklı ülkelerde görev yapan hahamlar bölgelerindeki deneyimlerini paylaşarak karşılaştıkları sorunları ve başarılı uygulamaları aktarma fırsatı buldu. Sinagogların, mezarlıkların ve diğer tarihî mirasın korunmasının yanı sıra kaşer hizmetleri, dinî eğitim, gençlik çalışmaları, sosyal yardım projeleri ve cemaatlerin günlük ihtiyaçlarının sürdürülebilir biçimde desteklenmesi üzerinde duruldu. Özellikle küçük Yahudi topluluklarının dinî ve kültürel yaşamlarını sürdürebilmeleri için uluslararası dayanışmanın önemi vurgulandı.
Görüşmelerde ayrıca ARIS bünyesinde yürütülen insani yardım ve toplumlar arası diyalog faaliyetleri de tanıtıldı. Başta Nijerya olmak üzere Afrika'da gerçekleştirilen sosyal yardım projeleri ile farklı ülkelerde yürütülen dinler arası iş birliği girişimlerinin, yerel toplumlarla güvene dayalı ilişkilerin gelişmesine katkı sağladığı ifade edildi. Katılımcılar, karşılıklı saygı ve diyalogun, farklı dinlere mensup toplumlar arasında kalıcı iş birliklerinin temelini oluşturduğu konusunda görüş birliğine vardı.
Brüksel'deki temaslarda, AB kurumları ile Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki Yahudi cemaatleri arasındaki iletişimin daha da güçlendirilmesi yönündeki ortak irade dile getirildi. Taraflar, din özgürlüğünün desteklenmesi, Yahudi kültürel mirasının korunması, eğitim ve insani yardım alanlarında somut iş birliklerinin geliştirilmesi konusunda görüş alışverişinde bulundu ve bu alanlardaki temasların düzenli aralıklarla sürdürülmesi gerektiği vurgulandı.
2019’da kurulan ARIS, Müslüman çoğunluklu ülkelerde görev yapan hahamları ortak bir platformda buluşturarak Yahudi yaşamını güçlendirmeyi, dinî hizmetleri desteklemeyi, kültürel mirası korumayı ve toplumlar arası diyalogu teşvik etmeyi amaçlıyor. Brüksel'de gerçekleştirilen yönetim kurulu toplantıları da bu hedefler doğrultusunda Avrupa kurumlarıyla kurulan iş birliğinin geliştirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.
