Begüm Joy
Rus muhalif sanatçı ve siyasi satirist Semyon Skrepetsky sanatçı mahlasıyla tanınan, Robert Kuzovkov, 12 Haziran Rusya Günü'nde Berlin'deki Rusya Büyükelçiliği önünde gerçekleştirdiği savaş karşıtı performansından yalnızca üç gün sonra Polonya'da silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından ülkesini terk etmek zorunda kalan sanatçı, 61. Venedik Bienali'nin açılışı sırasında düzenlenen Rusya karşıtı protestolara da katılmış, Ukrayna bayrağı taşıyarak savaş karşıtı eylemlere destek vermişti. Kuzovkov karikatürist olarak tanınsa da dijital sanat ve performans sanatı alanlarında da üretimler gerçekleştiren çok disiplinli bir sanatçıydı. Sanat çevrelerinde siyasi bir satirist olarak kabul görüyordu. Çalışmalarında mizahı, sembolizmi ve kendine özgü alaycı görsel diliyle; savaş, propaganda, milliyetçilik ve otoriterlik gibi konuları eleştiriyordu. Eserlerinde sık sık Sovyet geçmişi ile günümüz Rusya'sı arasında bağlantılar kuruyor, özellikle Stalin dönemi ile Vladimir Putin yönetimi arasındaki benzerliklere dikkat çekiyordu. 2021 yılında savaş karşıtı aktivizmi nedeniyle can güvenliğini sağlamak amacıyla Rusya'dan ayrılarak Polonya'ya yerleşmişti.
Kremlin karşıtı çalışmalarıyla tanınan sanatçı, siyasi karikatürler, resimler, performanslar ve kamusal sanat eylemleri ile Vladimir Putin'i, Aleksandr Lukaşenko'yu, Ramzan Kadirov'u ve otoriter yönetimleri hicvediyordu. Zaman zaman Donald Trump'ı da eserlerine konu eden Kuzovkov, Trump ile Putin arasındaki ilişkiyi eleştirel bir bakışla işleyen çalışmalar da üretmişti.
Sanatçı, 12 Haziran Rusya Milli Günü'nde Berlin'deki Rusya Büyükelçiliği önünde gerçekleştirilen resmi geçit ve kutlamalar sırasında dikkat çekici bir performans gerçekleştirdi. Geleneksel Rus köylü ayakkabıları olan lapti, uşanka şapkası ve Aziz Georgi kurdelesiyle ortaya çıkan Kuzovkov, pantolonunun arka kısmından sarkıttığı Rus bayrağıyla korteji yürüdü. Boynuna zincirle astığı, Stalin'in kucağında çocuk Putin'i tasvir eden ikonayı taşıyarak büyükelçilik çevresinde dolaştı, marş okudu ve kısa bir konuşma yaptı. Performansın sonunda ise Rus bayrağını bir çöp kutusuna asarak protestosunu tamamladı. Bu performans, Putin yönetimine, Rus milliyetçiliğine ve Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşa yönelik bir eleştiri olarak yorumlandı. Stalin'in çocuk Putin'i taşıdığı ikon ise sanatçının günümüz Rusya'sını Sovyet dönemi otoriter mirasının devamı olarak gördüğünü simgeliyordu. 15 Haziran 2026 tarihinde Polonya'nın Belarus sınırına yakın Biała Podlaska kentinde uğradığı silahlı saldırıda öldürülen 44 yaşındaki Kuzovkov, Polonya savcılığının açıklamasına göre beş kurşunla vuruldu; mermilerden biri başına isabet etti. Olayla bağlantılı olarak iki Belarus vatandaşı gözaltına alınırken, soruşturmanın sürdüğü bildirildi. Şüphelilerin Belarus Konsolosluğu yakınlarında yakalanması, soruşturmanın uluslararası boyutuna ilişkin spekülasyonlara neden oldu.Kuzovkov'un siyasi duruşu zaman zaman farklı çevrelerin de tepkisini çekiyordu.
Savaş karşıtı kimliğiyle Ukrayna destekçisi olmasına rağmen, daha önce Ukrayna hükümeti ve Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'ni de ağır şekilde eleştirmişti. Bu nedenle hem Rus milliyetçilerinin hem de bazı Ukrayna yanlısı çevrelerin tepkisini çekiyordu. Sanatçının adı, Ukrayna'da tartışmalara konu olan Myrotvorets veritabanında yer alıyordu. Ukrayna'nın düşmanlarının fişlendiği iddia edilen ve kişisel verilerin paylaşıldığı bu platform, muhalifleri hedef gösterdiği gerekçesiyle uzun süredir eleştiriliyor. Ancak Kuzovkov'un öldürülmesi ile söz konusu veritabanı arasında doğrudan bir bağlantı olduğuna dair henüz paylaşılmış bir bilgi yok. Kuzovkov ölümünden kısa süre önce telegram kanalı üzerinden "Rus vatanseverler" tarafından tehdit aldığını duyurdu. Saldırının Kremlin bağlantılı olabileceği yönünde yorumlar yapılsa da sanatçının takipçileri diğer siyasi aktörlerin de soruşturulması gerektiğini savunuyor. Bugün 17 haziran 2026’da Polonya makamları, Rus muhalif sanatçı Robert Kuzovkov, diğer adıyla Semyon Skrepetsky cinayetiyle bağlantılı olarak gözaltına alınan iki Belarus vatandaşını, suça karıştıklarına dair kanıt bulunamaması üzerine serbest bıraktı. Kuzovkov'un ölümü, sürgünde yaşayan Rus muhalif sanatçıların güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıyacağa benziyor.
