Manevi ruhun ilk meyveleri

Bene-YisraEL bayramları, çoğu zaman fiziksel işaretlerle karakterize edilir. Roş Aşana'da şofar, Hanuka'da şamdan, Sukot'ta suka gibi. Şavuot da yıllarca ilk ürün sepeti ve mısır koçanı buketiyle kutlanırdı. Herkesin Kudüs'e yükselmeye (aliya) çağrıldığı üç Tora bayramından biridir.

Bu, Tanrı'nın halkına gönüllü bağış yapmalarını emrettiği bir zamandır. Herkes, Tanrı'nın kendilerini ne kadar bereketlendirdiğine orantılı olarak bir şeyler getirmeliydi.

“Hiç kimse Tanrı’nın Huzuru’nda boş elle görünmemeli; her biriniz, Tanrın Aşem’in sana vermiş olduğu berekete göre verebileceğini (getirmelidir)”  (Devarim 16:16-17).

Yaklaşık 22 yüzyıl önce çevre köylerde yaşayan tüm çiftçiler kasaba ve köylerinde toplanır, sokaklarda uyurlardı ve evlere girmezlerdi. Gün doğumunda görevli, “Hadi kalkalım ve Siyon'a, Yüce Tanrı’mıza çıkalım!” diye seslenirdi.

Yağmurlu kış geride kalmış, çiftçiler en güzel ürünleriyle dolu, genellikle süslemelerle bezeli sepetler taşırlardı. Daha varlıklı katılımcılar, altın, gümüş, söğüt veya palmiye yapraklarından yapılmış süslü sepetlerde sunularını sunarlardı.

Kudüs’e yaklaşırken, müzik ve flüt sesleri eşliğinde yürürlerdi. Şehrin sakinleri ve liderleri, gelen hacıları karşılamak üzere dışarı çıkarlardı. Tapınak Dağı’nda her biri, hatta Kral Agrippa (Tapınağın ve Yahudi Milletler Topluluğu'nun MS 68'de yıkılmasından önceki son Yahudi kralı) bile sepetini omzuna koyar ve Tapınak Avlusuna (Azara) kadar girerdi ve Leviler şarkı söylemeye başlardı (Mişna - Bikkurim 3:3).

Çiftçi, Haşem’in huzurunda, Avram’dan Mısır esaretine ve YisraEL topraklarına girişine kadar Yahudi tarihini anlatan kısa bildiri okurdu (Devarim 26:5-10).

Hepimiz okunan bu bildiri pasajını biliyoruz. Artık Şavuot’ta ilk ürünleri getirirken söylemek yerine, Pesah’ta Agada’nın merkezi bir parçası olarak söylüyoruz.

Tanrı'ya yapılan bu bildiri, kişinin tarihini yeniden yaşamasını ve hasadının bereketiyle sonuçlanan her şey için şükran duymasını sağlardı. Daha sonra sepetler sunağın yanına yerleştirilirdi.

Peki, böylesine olağanüstü bir karşılamayı ne hak ediyordu? Törensel heyecan, önemli abartı ne içindi?

Bu kadar dramatik bir heyecanı ne yarattı?

“Dünyayı bir kum tanesinde, sonsuzluğu avucunuzun içinde görmek!” demiş William Blake.

Bir çiftçinin avucunda tuttuğu bir sepete bakabilmek ve bu deneyimde sonsuzluğu görebilmek… İşte Yahudiliğin özü budur!

BİKURİM NEDEN SEPET GEREKTİRİR?

“Ve bu, toprağa girdiğinizde olacak” ifadesi, yalnızca Kutsal Topraklara fiziksel girişi değil, aynı zamanda içsel bir süreci de ifade eder. İbranicede ‘toprak’ (Eretz) sözcüğü ‘arzu – irade’ (ratson) ile ilişkilendirilir. Çünkü benzer bir köke sahiptir. (Maddi arzulardan ziyade, kişinin Tanrı ile ruhsal uyum veya bağlantı kurma içsel arzusunu tatmin edeceği bir yeri ifade eder.) Dolayısıyla toprağa girmek, Tanrı’ya karşı derin bir irade ve özlem durumuna ulaşmak demektir.

Şöyle devam eder: “Orada ikamet edeceksiniz.” Bu arzuyu geçici bir duygu değil, istikrarlı ve yerleşik hale getireceksiniz.

Ve sonra “Ve onu bir sepete koyacaksınız” ifadesi ile Tora’nın bikurim meyvelerini hangi kapta getireceğimizi özellikle belirtmesi çok ilginç. Görünüşte tamamen mantıksal bu noktaya neden vurgu yapılıyor? Bir sepet diğer herhangi bir kaptan nasıl farklıdır?

İbranice sepet/tene’nin (טֶנֶא) sayısal değeri 60’a eşittir. Kişinin ilk meyvelerini Tanrı’ya getirerek kendi şeref hırsını ortadan kaldırma yeteneğini temsil eder. Çünkü bu İbranice ‘ben’ (ani - אֲנִי) sözcüğünün sayısal değerinin 61 olmasıyla ima edilmektedir. Aynı İbranice harfler yer değiştirildiğinde ‘hiçlik’ (ayin - אַיִן) kelimesini de oluşturur.

Bu nedenle ilk meyvelerini sepete (tene = 60) koyan bir kişi (= 1) aslında egosunu ortadan kaldırarak özveri (hiçlik = 61) seviyesinin sırrına ulaşmıştır. Yani sadece kap olabilmiş bir kişi manevi ışığı taşıyabilme yeteneğine ulaşabilir.

Son olarak “Tanrı’nın seçeceği yere gideceksiniz” ifadesi, bir Bene-YisraEL’in nereye giderse gitsin, bunun ilahi bir seçim ve amaçla olduğunu öğretir.

Çiftçi Kutsal Tapınağa girmeye ve Tanrı’ya kişisel adağını sunmaya çağrılır. Ve beyanını yaptığında tüm büyük bilgeler – Kohenler dahi sessiz kalır ve dinlerlerdi.

Neden? Çünkü önemli olan ne kadar getirdiğiniz değil bunun sizden gelmesidir. Bu sizin kalbiniz – tutkunuz – ruhunuzdur.

Şavuot, nereden geldiğimizi, ne kadar yol kat ettiğimizi hatırlamak ve gelecek nesillerimizi taşıyan ‘kanatları’ takdir etmek için mükemmel bir zamandır.

Şavuot toplum için büyük önem taşıyan bir tarım festivaliydi. Şimdi Tapınak ve hizmeti yok ve çoğu Yahudi çiftçi değil.

ŞAVUOT NEDEN FORM DEĞİŞTİRDİ? 

Bikurim'in meyveleri insan meyvelerimizin kutlamaları haline geldi. Çocuklarımızın Tevrat'ı kendi benzersiz yollarıyla almaları için bir fırsat haline geldi. Tevrat bir zamanlar Sina'da verilmiş olabilir, ancak bugün Tikkun Leil Şavuot'ta öğrenmek ve yoldaşlık bulmak için gece boyunca çalışılır.

Bu ‘çalışma’ geçmiş zamanda vermek ve almak değil; şimdiki zamanda vermek ve almaktır. “Hayat bir kutu çikolata gibidir.” Tora’nın içindeki armağanları takdir etmek için önce dışını açmamız gerekir.

Bir gün uyumak istemeyen bir aptalın hikâyesini bilir misiniz?

Ertesi sabah kıyafetlerini bulamayacağından korktuğu için uyumaktan korkarmış.

Peki, ne yapmış? Bir kalem ve kâğıt almış, kıyafetlerinin her birini nereye koyduğunu yazmış. Gömlek sağ tarafta, pantolon sol tarafta, ayakkabılar orada, vb. Sabah uyandığında kıyafetlerini bulmak istediğinde yazdıklarını okurmuş. Pantolon orada gömlek şurada vb. Ve sonra sormuş: “Ama ben neredeyim?” Çünkü yatağında kendini arıyormuş.

Soru şu ki, biz de sabah uyanıp kendimize şunu soracak mıyız? “Tamam, daha akıllıyız, çalıştık, daha bilgiliyiz. Peki, ben bu hikayenin neresindeyim?”

Başlangıçta Şavuot bir buğday hasat festivaliydi. Yahudiler buğday hasatlarının ilk demetlerini Tapınağa getirirlerdi. İkinci Tapınağın yıkılmasının ardından Diaspora'ya dağıldılar ve topraklar terk edildi.

Yıkım sabahı Sanhedrin bilgeleri (Antik İsrail'deki en yüksek Yahudi yasama ve yargı konseyi) Şavuot'ta Tapınağa ilk olgun meyvenin nasıl getirileceğine dair talimatları içeren bir not bulduklarında haklı olarak şöyle dediler. Peki, biz bu hikâyenin neresindeyiz?

Ne yaptılar? Tarımsal bir festival olarak başlayan ve sonrasında ulusal bir bayram haline gelen Şavuot Bayramı, mistik-dini bir boyut kazandı. İlginç olan şu ki; İsrail tarım festivali olan doğasını terk ederek şaşırtıcı bir şekilde mistik kökenlerine yani ‘Tikkun Leil Şavuot’a sahip çıktı ve bayramın ana odağı haline geldi.

Bu dönüşüm tıpkı sabah kalkıp kendini aramaya başlayan o adam gibi, ‘biz bu hikâyenin neresindeyiz?’ sorusuna verilen ulusal bir cevaptır.

Yahudi geleneğinde hayvanlar genellikle ahlaki veya manevi dersler veren, insanlara bağlılık, güç ve tevazu ile nasıl davranacakları konusunda rehberlik eden öğretmenler olarak görülür. 

O zaman gelin Tanrı ile Aslan’ın hikâyesine kulak verelim.

Benim görevim; diye sakince cevap verdi aslan, “sizi kendi yuvalarınızdan Tanrı’nın yuvasına doğru yolculuğa çıkmaya ikna etmekti”. Görevimi tamamladım. Siz artık buradasınız.

Şimdi, her biriniz kendi sesini keşfetsin ve kralla olan kişisel ilişkisini iyileştirsin. Din adamları çoğu zaman bizim için işi nasıl yapacaklarını bilen ‘aslanlar’ haline gelirler.

Onların işlevi, insanları kendi içlerine kapalı alanlarını terk etmeye ve çok daha derin ve daha gerçek bir şeye doğru bir yolculuğa çıkmaya ikna etmek ve ilham vermektir.

Yine de, er ya da geç, aslanın, sizin ve benim adımıza krala hitap edecek kısıtlı bir güce sahip olduklarını fark ederiz.

Bu nedenle Amida duasının tekrarında ‘Modim’ (şükranlarımızı sunmak) bölümüne gelince aslan sessiz kalır. Bizler ise bir ‘Amen’ yerine doğrudan Tanrı’ya yanıt veririz. Çünkü ‘şükran’ başkasına devredilemez ve minnettarlık ifade etmek vazgeçilmez bir kişisel yükümlülüktür.

MANEVİ MEYVE SEPETİMİZ

Kardeşlerim, bu yıl Şavuot günü bir dakikanızı ayırın ve Tanrı ile doğrudan konuşun. Kendi sözcüklerinizle, kendi ruhunuzla. Kalpten kalbe, en gerçek yerinizden O’nun en gerçek yerine…

Bikurimlerinizi getirin, ‘ilk meyveler’inizi - her neye benziyorsa - yeni başlangıçlarınızı, kırılgan umudunuzu - zorlu mücadelelerle kazandığınız hasadınızı. Sizi bu ana getiren hikâyeyi yeniden anlatın. Her ayrıntısına kadar değil, ama sizi köklendirecek kadar dürüst bir şekilde.

Sizi buraya getirenleri kutsayın. Atalarınıza – kan bağınız olanlara ve ruhani babalarımıza – deyin ki: "Sizi unutmadık, şimdi sıra bizde." Çünkü anlatma eyleminin kendisi sizi daha güçlü kılacaktır. Kendinizden daha büyük bir şeye bağlı olduğunuzu, sepetinizin sadece geçmişin meyvelerini değil, geleceğe dair hayallerinizi de taşıdığını hatırlatacak.

Her birimiz kendi iç sesini, iç tutkusunu ve ruhunu keşfetmeli ve Tanrı'yla farklı ve benzersiz bir şekilde konuşmalıyız. İşte meyve sepeti hediyelerinden öğrenebileceğimiz mesaj budur.

İnşallah tekrar tekrar ilk meyveleri sunma lütfuna erişiriz, çünkü bunlar her zaman bu anın ilk meyveleridir. Unutmayalım ki, hikâyemiz hâlâ yazılıyor, Tanrı'nın izniyle, önümüzde umut ve sevinç dolu bölümler var.

Bu ve her yıl Tanrı’nın nimetlerine layık olalım.

Hag Şavuot Sameah!