Ne olmamak, kim olacağını belirler

Selam sevgili Şalom dostları; bu hafta doğru yolu bulmak üzerine bir paylaşım yapmanın, günümüzün karmaşık ve bazen entrikalarla dolu yaşamı içinde oldukça yararlı olacağını düşünüyorum.

Hayat, genellikle bize ‘ne olmamız’ gerektiğini fısıldayan seslerle doludur: Başarılı bir iş insanı, iyi bir ebeveyn, saygın bir kariyer sahibi... Ancak kimliğimizi belirleyen asıl pusula, ne olduğumuzdan ziyade ‘ne olmamayı’ seçtiğimizde gizlidir. Çoğu zaman etik bir zirveye ulaşmanın yolu, karmaşık felsefelerden değil; gündelik hayatın içindeki en basit ama en sert dürüstlük sınavlarından geçer.

Modern dünya bize sürekli ‘kim olmamız gerektiğini’ fısıldıyor. Sosyal medya akışları, kişisel gelişim kitapları ve başarı hikayeleri; üzerimize dikilmeye çalışılan envai çeşit maskeyle dolu. Oysa gerçek karakter, üzerine yeni şeyler ekleyerek değil, fazlalıkları eksilterek inşa edilir. Tıpkı bir heykeltıraşın mermer bloğun içindeki figürü ortaya çıkarmak için gereksiz parçaları yontup atması gibi; biz de kim ‘olmadığımızı’ ve neyi ‘yapmamamız gerektiğini’ dürüstçe saptarsak, özümüzdeki o dürüst insan kendiliğinden nefes almaya başlar.

Günümüz dünyasında başarı, genellikle ‘neye sahip olduğumuzla’ ölçülüyor. Oysa asıl başarı, ‘neyi yapmamayı’ başarabildiğimizdir. Bir başkasının hakkını ince ince hesap etmeyi, zayıf olanın üzerine basmamayı, doğruyu söylemenin bedeli ağır olduğunda bile geri adım atmamayı becerebildiğimizde; o aradığımız ideal benlik kendiliğinden ortaya çıkar. Kim olacağımız, aslında vazgeçtiğimiz yanlışların toplamıdır.

Maalesef günümüzde dürüstlük, bazen ‘beceriksizlik’ gibi algılanabiliyor. Oysa asıl güç; yanlış işlerle uğraşmamayı, hak yememeyi ve başkasının mutsuzluğu üzerine bir konfor alanı inşa etmemeyi seçebilmektir. Eğer biz "Herkes yapıyor" ya da "Sistem böyle işliyor" mazeretinin arkasına sığınan biri ‘olmamayı’ seçersek, karakterimizin temelini en sağlam kayaya atmış oluruz. Neyi yapmayacağını bilmek, hayatın kaosu içinde sarsılmaz bir pusulaya sahip olmaktır.

Kim olduğumuzu bulmak için uzaklara gitmeye gerek yok. Sadece elimize hayali bir fırça alıp, üzerimize yapışan o ‘olmamamız gereken’ tozları süpürmemiz yeterli. Neyi yapmayacağımızı bildiğimizde, nasıl biri olduğumuz tüm çıplaklığıyla ortaya çıkacaktır. Kendi içimizdeki o saf ve ‘ayrıştırılmış’ özü keşfetmek, bu dünyada bırakabileceğimiz en kıymetli mirastır.

Bu durumu özetleyen, erdemli yaşantısıyla tanınan bir bilgeye dair anlatılan meşhur bir hadise vardır: Bilge kişi, bir gün bir meyve tezgahının önünden geçerken, içlerinden bir elma seçer; ancak parasını ödemeden hemen önce elmayı elinden düşürür ve meyve yerdeki çamura batar. Elmayı düşüren kişi, hiç tereddüt etmeden elmanın parasını satıcıya uzatır. Satıcı şaşkınlıkla sorar: "Ama elmayı yemediniz ki, neden parasını veriyorsunuz?"

Bilgenin verdiği o muazzam cevap, aslında tüm bu yazının da özüdür: "Eğer ben bu elmayı düşürmeseydim, onu pırıl pırıl bir mal olarak başka birine satabilirdiniz. Onu düşürerek sizin malınıza zarar verdim. Adaletli olmak; başkasının bir kuruşluk hakkını bile kendi hakkın gibi gözetmektir."

Neyi yapmayacağımızı ve ne olmayacağımızı bildiğimiz bir hafta dileğiyle...

Hepinize sevgi dolu günler dilerim.