PESAH ŞENİ

Pesah’in ikinci akşamından başlayarak 49 gece boyunca Omer’i saymaya devam ederken, Yahudi takvimine göre 14 İyar günü (bu yıl 1 Mayıs Cuma), Pesah Şeni-İkinci Pesah olarak anılır.

Pesah Şeni’nin tarihçesi Mısır Çıkışı’na dayanır. Tanrı, Yahudileri Mısır’dan çıkarırken, Paro ve halkının başına gelen son felaket, behorların-ilk doğan erkek çocukların ölümüydü. Yahudiler ise, Tanrı’nın emriyle, 14 Nisan günü Korban Pesah-Pesah Kurbanı yaparak bu felaketten zarar görmemişlerdi. “…Aileleriniz için kendinize bir davar… alın ve Pesah-korbanını kesin… Kaptaki kandan bir miktarı kapıdaki kirişe ve iki pervaza değdirin… Bu uygulamayı kendin ve çocukların için ebedi bir kanun olarak koruyun... ‘Bu, Mısır’ı ölümle vurduğu zaman, Bene-Yisrael’in Mısır’daki evlerinin üzerinden atlayarak evlerimizi bağışlayan Tanrı için yapılan Pesah-korbanıdır’ diyeceksiniz…” (Şemot 12:21-28).  

Mısır’dan Çıkış’ın gerçekleşmesinden bir yıl sonra Tanrı, Moşe Rabenu’ya seslenerek, İsrailoğulları’nın, yılın ilk ayı olan Nisan ayının 14’ünde Pesah Kurbanı’nı, tam olarak o günde Bet Amikdaş-Kutsal Tapınak’a getirmelerini söyler. “(Bene Yisrael’in) Mısır’dan çıkışının ikinci yılında, ilk ayda Tanrı Moşe’ye Sina çölünde konuşarak (şöyle) dedi: Bene Yisrael Pesah-korbanını zamanında yapsınlar. Onu bu ayın on dördüncü gününde öğleden sonra, vaktinde yapın” (Bamidbar 9:1-3).

Korban Getiremeyecek Durumda Olanlar

Fakat bir grup Yahudi, 14 Nisan tarihinde ölüyle temas yüzünden “tamelik-saf olmama” durumundan dolayı bu kurbanı getiremiyorlardı. Bunun üzüntüsü ile Moşe Rabenu’ya giderek, Tanrı’nın Korban Pesah mitsvasını yerine getirmek istediklerini, fakat onların ellerinde olmayan sebeplerden dolayı bunu yapamayacaklarını, ama bu mitsvadan mahrum/eksik kalmak da istemediklerini dile getirirler. “Neden Tanrı’nın korbanını Bene-Yisrael ile birlikte vaktinde getirmeyerek eksik kalalım?” (Bamidbar 9:7) Moşe Rabenu, onların bu kalpten isteklerini Tanrı’ya iletir. Tanrı, tame oldukları veya Bet Amikdaş’a ulaşamayacak kadar uzakta olduklarından dolayı sunuyu gününde gerçekleştiremeyenlere ikinci bir şans vererek, Pesah Korbanı’nı ikinci ay-14 İyar’da getirebileceklerini söyler.

“Sizden ya da sonraki tüm nesillerinizden herhangi bir kişi ölü nedeniyle tame ise veya uzak yoldaysa; Tanrı adına Pesah-korbanını şu şekilde yapacaktır: Böyle kişiler, bu korbanı ikinci ayda on dördüncü günde öğleden sonra yapacaklar, onu matsa ve acı otlarla yiyeceklerdir” (Bamidbar-9:9-11).

Günümüzde Korban Pesah ve Pesah Şeni

Günümüzde Korban Pesah’ı, Pesah Sederi’nin Tsafun bölümünde yediğimiz Afikomin ile, şu sözlerle hatırlarız: “Zeher LeKorban Pesah Afikoman, Aneha Al Asova/ Tok karnına yenen Afikomin/Korban Pesah’ın anısına”.

Bugün, Pesah Şeni’de, Pesah’tan kalan bir parça matsayı, mezonot duası ederek yeriz: “Baruh Ata Ad.Elo-enu Meleh Aolam Bore Mine Mezonot/ Kutsalsın Sen Tanrı’mız, Evrenin Kralı, yiyecek çeşitlerini yaratan.”

Pesah Şeni’yi bir parça matsa yiyerek anarken, bu özel günün bize verdiği hayat mesajlarını anlamaya, bunları hayatımıza dahil etme yolları bulmaya çalışırız.

Pesah Şeni bu yıl 1 Mayıs Cuma günü.

Pesah Şeni’nin Bize Anlattıkları

Yahudi takvimindeki bayram ve özel günler günlük koşuşturmalarımız içinde durup düşünme alanları yaratır. Her bir özel günün düşüncemizde açtığı pencereler, farklı bakış açılarını hayatımıza doğal olarak entegre etmemize yardımcı olur.

Rabi Efrem Goldberg, geç’in, aslında hiçbir zaman çok geç olmadığını önemle vurgular. Bu noktada da Yosef örneğini verir. Bir çoklarımızın canının, Yosef gibi kardeşlerimiz tarafından acıtılmış olabileceğine dikkat çeker. Birilerinin bize acı vermiş olabileceğini, zarara veya türlü şekillerde kayıplara uğramamıza sebep olmuş olabileceğini, ailenin bir üyesi, bir iş arkadaşı, bir arkadaş, bir komşu hatta bir eş, bir çocuğun bile bizi çok derinden yaralayabileceğini, o kadar ki bir an durup onu tamamen hayatımızdan ve kalbimizden silmeyi bile düşünebileceğimizi belirtir. Burada da herhangi birinin Yosef’ten daha fazla yaralanmış olup olmadığını tartışabileceğimizi, ama onun bile ağabeylerine ikinci bir fırsat verdiğini hatırlatır. Rabi Goldberg’e göre, “Bunu biz de yapabiliriz. Bir ilişkinin, tamir edilemeyecek kadar hasar gördüğünü düşünmeyelim. Bağlarımızı ve ilişkilerimizi kesip sonsuza kadar bir kenara atmayalım. Eğer gereken yapılıyorsa, başkalarına biz de bir Pesah Şeni, ikinci bir fırsat verelim.”

Rabi Shalom Arush ise Pesah Şeni’nin ana mesajının kalpten istemenin, yani arzunun, ratsonun gücü ve umut olduğunu açıklar. Rabi Arush’a göre “Bir insanın yaşayabileceği tek başarısızlık, düzelme/iyileşme arzusundan vazgeçmesidir. Eğer bir insan iradesine ve değişme arzusuna sıkıca tutunursa, onu hiçbir şey durduramaz.”

Chana Weisberg ise Pesah Şeni’nin mesajını şöyle özetliyor: “Kimileri bardağın yarısının dolu mu yoksa boş mu olduğunu tartışır. Kimileri ise bardağın yeniden doldurulabilir olduğunu fark eder.”

Buna göre olduğumuz durumdan memnun değilsek, aynı Pesah Korbanını getiremeyen atalarımızın yaptığı gibi iyi niyetle ve samimiyetle hareket geçerek durumu iyileştirmek için bir adım, bir adım daha… atabiliriz.Formun Üstü

Pesah Şeni- Tarihçesi, Çıkış Yeri, İkinci Şans, Bugün Ne Yapılır:  

Not: Yazıda özet olarak verilen bilgiler, okuyucuya bu konular hakkında fikir vermek amacıyla GÖZLEM’den El Gid Para El Pratikante, Bereşit, Bamidbar, Yahudilik Ansiklopedisi, ayrıca  Every Person’s Guide to Passover ,The Jewisk Book of Why, The Book of our Heritage, Inside Time, Chassidic Perspectives, Sefiros  kitaplarından ve  https://blogs.timesofisrael.com, www.chabad.org, www.aish.com sitelerinden derlenerek hazırlanmıştır. Tora’da ele alınan olaylar hakkında sınırsız yorumlar bulunur. Yazıda bu yorumlardan sadece bazıları belirtilmiştir.

Cemaatlerin farklı gelenekleri ve uygulamaları olabildiği için Özel Günler ve uygulamalar hakkında en doğru ve detaylı bilgiler için, cemaatin kendi Rabi’lerine başvurması gerekir.

*Katkıları için Rav İzak Peres’e teşekkür ederiz.