Şavuot yaklaşırken doğanın uyanışına, içsel yenilenmeye ve öğrenmenin ışığını paylaştığımızı hissediyoruz. Havaların ısınmasıyla bu ay seçtiğim etkinliklerimiz için harika bir zaman. Bu yıl Şavuot ruhunu yansıtan küçük ama anlamlı bir çalışmayla, İbranice harflerden “Bet” (ב) harfini öğrenmeye odaklanıyoruz.
Bet harfi, İbranice alfabesinin ikinci harfidir ve içinde bir nokta vardır. Bu noktayı kaldırdığımızda bu harf ‘Ve’ adını alır. Çocuklarımıza bu harfi öğretirken, somut benzetmeler kullanmak öğrenmeyi daha kalıcı hale getirir. Bet harfinin şekli, eski tip bir ütüye benzetilebilir. Bu benzetme, çocukların hem harfi görsel olarak hatırlamasını kolaylaştırır hem de günlük hayatla bağ kurmasını sağlar. Bu nedenle gördüğünüz Bet harfini boyayalım.
Yahudi değerlerinde öğrenmek (Talmud Tora) ve öğretmek, nesilden nesle aktarılan en kıymetli miraslardan biridir. Şavuot da zaten Tora’nın verilişini kutladığımız, öğrenmenin ve bilgeliğin önemini hatırladığımız özel bir zamandır. Bu nedenle çocuklarla yapılan her küçük etkinlik, aslında bu büyük geleneğin bir parçasıdır.
Tüm bu bilgileri STEAM eğitim modeliyle birleştiriyoruz. İlk etkinlik için mutlaka bir büyüğünüzden yardım alın. Ütünün sıcak olacağını göz önünde bulunduralım.
Malzemeler:
Renkli pipetler, yağlı pişirme kâğıdı, ütü, delgeç, ip veya kurdele, makas.
(İsteğe bağlı) sim, küçük boncuklar veya renkli kâğıt parçaları.
Yapılışı:
Öncelikle pipetleri küçük parçalar halinde kesin. Bu aşama çocuklar için hem eğlenceli hem de ince motor becerilerini geliştiren bir adımdır. Ardından kesilen pipetleri yağlı kâğıdın üzerine, mümkünse Bet harfi şeklini oluşturacak şekilde yerleştirin. Üzerine bir kat daha yağlı kâğıt koyarak adeta bir tost hazırlar gibi kapatın.
Bir büyüğün yardımıyla, ütüyü orta ısıda kullanarak kâğıdın üzerinden hafifçe bastırarak ısı verin. Isı sayesinde pipetler yumuşayıp birbirine kaynaşacaktır. Birkaç dakika içinde renklerin birleştiğini göreceksiniz. Soğumaya bıraktıktan sonra şekli dikkatlice çıkarın.
Son olarak üst kısmına küçük bir delik açarak ip veya kurdele geçirin. Artık bu renkli ve anlamlı çalışmayı pencerenize asabilirsiniz. Güneş ışığıyla birlikte ortaya çıkan renk oyunları hem çocukları mutlu edecek hem de evinize Şavuot’un neşesini taşıyacaktır.
Bu küçük etkinlik sayesinde çocuklarımız sabrı, üretmeyi ve birlikte vakit geçirmenin değerini de öğrenir. Pipetlerden artan parçaları değerlendirmek ve STEAM ile disiplinler arası bağlantı kurmak için bir bilim deneyi ile devam edelim. Şavuot’un öğrenme ruhuna uygun olarak, bu kez çocuklarımızla birlikte küçük bir ‘baloncuk laboratuvarı’ kuruyoruz.
Önceki etkinlikte Bet (ב) harfini öğrenirken üretmenin keyfini yaşadık. Şimdi ise merak etmeyi, gözlem yapmayı ve basit bilimsel prensipleri keşfetmeyi ön plana alıyoruz. Bu etkinlikte yine bir büyüğün gözetimi önemlidir.
Malzemeler:
Artan pipetler, bulaşık deterjanı, su, şeker, geniş bir kase veya kap, yapıştırıcı bant.
(İsteğe bağlı) gıda boyası veya biraz gliserin (baloncukları daha dayanıklı yapmak için).
Yapılışı:
Bir kap içerisine su koyun ve içine birkaç damla bulaşık deterjanı ekleyin. Ardından 1-2 çay kaşığı şeker ilave edin ve karıştırın. Karışımı yaklaşık 5 dakika bekletin. Bu bekleme süresi, çözeltinin dengelenmesini sağlar.
Bu sırada pipetleri bir araya getirerek bant yardımıyla sabitleyin. İsterseniz tek bir pipet kullanabilir ya da birkaç pipeti yan yana getirerek daha geniş bir üfleme yüzeyi oluşturabilirsiniz.
Hazırladığınız pipeti karışıma batırın ve yavaşça üfleyin. Renkli, parlak baloncukların oluştuğunu göreceksiniz. Farklı şekiller denemek, daha büyük ya da daha küçük baloncuklar yapmak çocuklar için oldukça eğlenceli olacaktır.
Neler oluyor?
Bu deneyin arkasında yüzey gerilimi adı verilen bir fizik prensibi vardır. Su molekülleri birbirini çeker ve bu da suyun yüzeyinde ince bir ‘zar’ oluşmasına neden olur. Ancak sadece suyla baloncuk yapmak zordur, çünkü bu zar çok çabuk kırılır.
İşte burada deterjan devreye girer. Deterjan, suyun yüzey gerilimini azaltarak daha esnek bir zar oluşmasını sağlar. Bu sayede baloncuklar kolayca oluşur ve daha uzun süre dayanır.
Şeker ise karışıma eklendiğinde baloncuk zarını güçlendirir. Bu, baloncukların daha kalın ve dayanıklı olmasına yardımcı olur. Eğer gliserin eklenirse, bu etki daha da artar çünkü gliserin suyun buharlaşmasını yavaşlatır ve baloncukların ömrünü uzatır.
Küçük bir pipet, biraz su ve merak duygusu… İşte öğrenmenin en saf hali.
