Mayıs geliyor, birçok sitede genel kurul zamanı. Büyükşehirlerde öyle siteler var ki artık Anadolu´da ilçe büyüklüğünde, nüfus ve konu çokluğu nedeniyle muhtar, kaymakam seviyesinde önemi var site yönetimlerinin.
Toplu konutlar, plazalar son yılların yükseleni. Konut arzındaki açık ile sayıları daha da fazla artıyor. Kat Mülkiyeti Kanunu ise bu hızlı yapılanma ve artan sorunları karşısında artık yetersiz kalıyor. Bu hafta Meclis’te Kat Mülkiyeti Kanunu, fahiş aidatlar ve gider bütçeleri için yasal düzenleme görüşmesi bekleniyor. Ama konu bir tek bütçe veya yüksek aidat ve zamları mı? Aidat sorununu çözünce diğer konular çözülecek mi?
Malum deprem gibi doğal afetler, pandemi gibi salgınlar hayatımızın gerçeği, savaşlar yanı başımızda. Sivil savunma, ilkyardım gibi önemli gereksinimlerde yerel yönetimlerle koordineli çalışması gereken sadece AFAD, AKUT, Kızılay değil. Bu site, plaza, toplu konut yönetimleri de yerelde en kritik paydaş. Kim kiminle nasıl temasa geçecek, kim neden sorumlu, kim hangi yetkiyi devir alacak veya devir edecek?
Site yönetimlerinde sigorta acentesi, emlak danışmanlığı, yatırım danışmanlığı gibi sertifikasyon şart olmalı bu gibi nedenlerle. Tapu ve kadastro, mevzuat bilgisi, finansal yönetim, vergi ve muhasebe gibi teknik konular dışında yönetim ve liderlik, stres ve kriz yönetimi gibi konularda yetkin oldukları SPL veya ÖSYM gibi sınavlar ile tescillenmeli, belirli sürelerle gelişmelere bağlı olarak sınavlarla yenilenmeli.
Bağımsız denetim ve finansalların kamuya açık yayınlanması şart olmalı. Site ve toplu konut sakinleri dışında konut, işyeri almaya veya kiralamaya gelenler için de ulaşılabilir olmak durumunda çünkü. Genel kurul (seçimler) öncesinde yeminli müşavir onayı finansallarda şart tutulmalı. Gayrimenkul sertifikasını halka arzda alan için geçilen süreçten aslında mantık olarak pratikte pek farkı yok çünkü.
Seçimlerde vekâleten oy kullanımları gözden geçirilmeli
Sitede hiç oturmayan konut sahibinin vekâlet oyu ile blok temsilcisi veya yönetim belirlenebiliyor. Blokta konutu olmayan blok temsilcisi adayı olabiliyor. Veya birden fazla blokta aynı kişi temsilci seçilebiliyor. Yerel yönetimler derken hangi seçimde bu mümkün mesela? Yani ikametgâhınızın olmadığı yerde oy kullanabiliyor musunuz ya da birden fazla sandıkta oy kullanabiliyor musunuz? O zaman site blok temsilcilerinde bu nasıl olabiliyor?
Ortak alanların emsallerinden düşük kiraya verilmesi, izinsiz / habersiz sığınak veya depoların (ticari amaçla) kullanımı, araçla sürat yapılması, spor, havuz ve ticari alanların site sakinleri dışında kullanıma açılması, otoparkların yediemin otoparkı haline dönüşmesi, sokak hayvanlarının otopark, bina, asansör, market içlerinde beslenmesi, onay ve karar olmaksızın mevzuata aykırı inşaat ve tadilat işlemleri gibi örnekleri çoğaltmak mümkün. Mesela otoparklarda sahipsiz otolar, ATV ile yarış pistine çevirme, sokak hayvanlarının bina içlerinde bakımı gibi çoğu konuda site yönetimleri çaresiz, etkisiz, bazen de ilgisiz.
Bunlar olmasın, yaşanmasın diye siteleri tercih edip yüksek aidatları ödüyor genelde insanlar. Ama bu gibi konular duruma göre özel hukuk, duruma göre kamu hukuku olarak sayılıyor. Tarım, sağlık müdürlükleri, itfaiye, zabıta gibi kolluk kuvvetleri site sakinlerinin şikâyeti ile devreye girebiliyor çoğu durumda. O zaman yönetimlerin varlık amacı ne?
Site teknik personeli, temizlik ve güvenlik personelinde ilk yardım, sivil savunma eğitimleri şart tutulmalı. Yangın, doğal afet tatbikatları düzenli yapılmalı. Yangın merdivenleri, otopark çıkışları, depo ve sığınaklar, su depoları, pompalar ve elektrik panolarının kontrolleri, bağımsız dış denetimleri düzenli şekilde güncel bir mevzuat kapsamında yapılmalı, aynen otellerde, iş yerlerinde olduğu gibi. Hatta işyeri hekimi, hemşire, ambulans, iş sağlığı ve güvenliği uzmanı nüfusu belli bir sayının üzerinde olan toplu konut ve sitelerde zorunlu olmalı.
Konu bir tek aidat değil yani. Yerel yönetim deyince fazlası var. Site sakinleri, konut sahipleri hakkını arasın tamam da, son dönemde niye çoğu yer kayyıma gitme çabasında diye hiç soran yok.
