ABD Başkanı Donald Trump´ın İran ile “ortak girişim” kurarak Hürmüz Boğazı´ndan geçen gemilere geçiş ücreti koyma fikri Avrupa´da tepki çekti. Avrupa Komisyonu, uluslararası hukukun “seyir özgürlüğü” sağladığını ve hiçbir gemiden geçiş ücreti alınamayacağını vurguladı.
Trump’ın önerisi, enerji ve ticaret için kritik olan boğazda güvenliği sağlama gerekçesiyle gündeme geldi. Ancak Komisyon, hem ABD’nin hem de İran’ın ücret talebinin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu belirtti. Bu sözleşmeye göre transit geçişler ücretsiz olmalı, yalnızca liman hizmetleri gibi ek hizmetler için ücret alınabiliyor.
İran’ın gemilerden taşıdıkları petrol miktarı üzerinden varil başına 1 dolar ücret talep ettiği, ödemelerin yuan veya kripto para ile yapılabildiği bildirildi. Bu durum Batı’nın finansal denetimini devre dışı bırakıyor.
Son günlerde ateşkes girişimlerine rağmen Hürmüz’de geçişler yeniden durdu; yalnızca birkaç gemi boğazdan geçebildi. Yaklaşık 2 bin gemi ve 20 bin denizci hâlâ Basra Körfezi’nde mahsur durumda. Avrupa şirketlerinin ödeme yapıp yapmama kararı ise tamamen kendilerine bırakıldı.
Komisyon sözcüsü, “Hürmüz tüm insanlık için ortak bir değer, geçiş özgürlüğü yeniden sağlanmalı” diyerek Avrupa’nın tutumunu netleştirdi.
