Purim’den önceki Şabat, Şabat Zahor olarak anılır.
Şabat Zahor, kelimenin tam anlamıyla ‘Hatırlama Şabatı’ anlamına gelir.
Şabat Zahor’da okunan pasuklardan ikisi:
“Amalek’in, Mısır’dan çıkışınız sırasında sana ne yaptığını hatırla! Halsiz ve bitkin olduğun bir sırada, yolda aniden karşına çıkmış, geride kalan halkı, arkandaki tüm zayıf düşmüş olanları kesmiş, Tanrı’dan korkmamıştı” (Devarim 25:17–18).
Rabi Meir Goldstein, Purim hikâyesindeki Aman gibi, Amalek’in de Yahudilere zarar vermek isteyen, Yahudi toplumunu yok etmek veya toplumun en savunmasız kesimlerine saldırmak isteyen herkesin simgesi haline geldiğini belirtir.
Rabi Goldstein, Polonyalı Hasidik lider Rabi Simcha Bunim’in (1765–1827) bu pasukların merkezinde temel bir Yahudi değerinin bulunduğunu öğrettiğinden bahseder. Rabi Simcha şöyle der: “İsrailoğulları gruptan ayrılmamış olsalardı, Amalek bu kadar çok kişiyi yenip öldüremezdi… Birlik içinde olduğumuz sürece, Amalek bizim üzerimizde hâkimiyet kazanamaz. Rabi Simcha, toplumdan koptuğumuzda herkesin zayıfladığını; nefretin ve yıkımın ise güç kazandığını belirtir. Günümüzde toplumlarımız içten içe oyulma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Hiç olmadığı kadar bağlantıda kalma imkânımız olan bir çağda, ne yazık ki sosyal bağlarımız gittikçe yıpranmaktadır. Daha az arkadaşımız var, sevdiklerimizden daha uzakta yaşıyoruz ve iş dışındaki zamana daha az vakit ayırıyoruz. Toplumlarımız, birlikteliğimiz zayıfladığında, Tanrı korusun, Amalek güç kazanır.”
Hatırlama, toplumumuzu tanımlama sürecimizin merkezinde yer alır
Rabi Goldstein, Rabi Simcha’nın bize önerdiği gibi, çevremizdekilerle daha derin ve güçlü ilişkiler kurmaya çalışmamız gerektiğini belirtir. “Başkasının yükünü taşımak, bir şekilde alçakgönüllülük dersidir. Kendi ihtiyaçlarımızın, düşüncelerimizin ve acılarımızın sesini birazcık kısmamızı ve yanımızdakinin anlattıklarına kulak vermemizi gerektirir.
Toplumsal dayanışmanın giderek yıprandığı bu dönemde, bizden farklı düşünen, farklı hisseden, farklı seven insanlarla ilişki içinde yaşamayı unutuyoruz. Böyle zamanlar, yabancılaşma, nefret ve insan dışılaştırma görüntüsü altında Amalek’in yeniden yükselmesini kolaylaştırır.
Şabat Zahor, hafızanın, hatırlamanın — hem psikolojik hem de toplumsal olarak — hayatımızdaki merkezi rolünü bize anımsatır. Rabi Simcha Bunim, özümüzde sosyal varlıklar olduğumuzu ve toplumların birlik gücünün gerçekten hayati önem taşıdığını öğretir. Bu özel Şabat’ın potansiyeli, bize toplum hayatımıza yeniden bağlanma, birbirimizin yükünü taşımak için fırsatlar arama ve ‘hepimiz bu yolculukta birlikteyiz’ gerçeğini yüreğimizde canlı tutma gücünü verebilir. ”
Not: Yazıda özet olarak verilmiş olan bilgiler, okuyucuya konu hakkında fikir vermek amacıyla Gözlem’den Megilat Ester, El Gid Para El Pratikante, Pirke Avot, Şemot kitaplarından, www.sevivon.com, rabbisacks.org, sefaria.org, ou.org, www.chabad.org, https://chiefrabbi.co.za, https://truah.org sitelerinden derlenerek hazırlanmıştır ve konu hakkındaki sayısız yorumlardan sadece bazılarını içermektedir. Toplulukların farklı gelenekleri ve uygulamaları olabildiği için özel günler ve uygulamalar hakkında en doğru ve detaylı bilgiler için, cemaatin kendi Rabi’lerine başvurması gerekir.
*Katkıları için Rav İzak Peres’e teşekkür ederiz.
