Swap hariç net rezerv yoktur

Çoğu ülkede brüt rezerv ve bazı yükümlülük kalemleri açıklanır; analistler isterse swapları çıkararak kendi hesaplarını yapar. Kavram daha çok Türkiye’de kamuoyu tartışmalarında yaygınlaşmıştır. Sonuç: Uluslararası resmi literatürde standart kavram Net International Reserves (NIR). ‘Swap hariç net rezerv’ resmi, küresel bir tanım değil; analitik bir türetimdir.

İktisat bilimi kuralı mıydı o?

‘Swap hariç net rezerv’ açık formülünü ve bu tanımın uluslararası bilimsel dayanağını sorduğum sorulara şu ana kadar ya yanıt alamadım, soruyu veya beni yok saydılar ya da aldığım yanıtlar ‘hesaplamıyoruz hesaplananı alıyoruz, formül bizde yok, IMF’e sor, Merkez Bankası verisinden kendin IMF NIR’a (BPM6) göre hesaplaman lazım” gibi oldu.

Formül ve tanım yoksa ve açık değilse, bu rakamı kim neye göre hesaplıyor?

IRFCL, COFER, BPM6, BOE, uluslararası makalelere dayanarak farklı yazılarda anlattım. Bilanço ve kasa hesabı başka şey, nakit akım tablosu başka şeydir. Swaplar çeşidine göre rezervler içinde muhasebeleşir, kalan vadesine göre (12 aydan kısa) likidite (pozisyon) hesabında dikkate alınır. Türkiye’de swapların çoğu ulusal bankalarla APİ muadili olarak likidite amaçlı kullanılır, roll ettikçe (ki eder) sorun değildir. ‘Zorunlu karşılıklar ya roll etmezse’ gibi varsayım olur mu? Kaldı ki dünyada tüm merkez bankaları swap yaparlar. Mesela, UBS ve Credit Suisse için NY Fed ile SNB 60 milyar dolar swap yaptıklarında hiç ‘swap hariç net rezerv’ diye bir haber çıktı mı? Veya dünyada niye bir terminalde veya uluslararası raporlarda bunu göremeyiz?

Rasyonel bilime dönersek

Herkesin yapay zekâdan kolaylıkla alabileceği özeti objektif ve kanıta (resmi kaynağa) dayalı olarak verelim. Olur, da farklı bir tanım, formüle ulaşan varsa e-postam yazıyor.

“BPM6 Update (s.4, m.9): “Paragraph 17 states “Although there is not a standard statistical definition of net international reserves (NIR), ...”

BPM6 Update (s.4, m.8): “BPM6 defines RRL as direct claims by non-residents on the reserve assets of an economy…”

BPM6 Update (s.4, m.10): “The concept of foreign currency liquidity in the IRFCL is broader than that of international reserves and net international reserves… Further, foreign currency liquidity “takes account of foreign currency drains on existing foreign currency resources arising from the authorities’ financial activities vis-à-vis residents and nonresidents in the coming 12-month period.”

“IMF – BPM6 & IRFCL Guidelines İstatistiksel Çerçeveye Göre: BPM6, NIR için standart tanım vermez ama Net Reserves = Reserve Assets - Reserve-Related Liabilities (RRL) tanımlar. RRL’e dâhil olmayanlar: Residents’a olan yükümlülükler ve Off-balance sheet işlemler (örneğin FX swap’ın forward bacağı). Türkiye’de swaplar bu çerçevede eğer: Swap karşı tarafı yerel banka ise (resident), işlem forward bacağı bilanço dışıysa, BPM6 istatistiksel NIR hesaplamasında otomatik olarak düşülmez. Yani istatistiksel açıdan Türkiye’deki resident swapları düşmek zorunlu değildir.”

Guidotti–Greenspan Kuralı

Soru: “BPM6’da “swap hariç net rezerv” diye bir tanım var mı?”

ChatGPT: “Hayır. Dokümanda: “Swap hariç net rezerv” ifadesi geçmez. Ayrı bir formül olarak tanımlanmaz. Bu isimle bir gösterge oluşturulmaz.”

Greenspan (1999, DC): “Guidotti suggested that countries should manage their external assets and liabilities in such a way that they are always able to live without new foreign borrowing for up to one year. That is, usable foreign exchange reserves should exceed scheduled amortizations of foreign currency debts (assuming no rollovers) during the following year.”

Özetle; swap hariç net rezerv resmi, küresel bir tanım değil; analitik bir türev göstergedir. IMF programında muhasebe değil bir denetim standardıdır. IMF raporunda grafikte bulunmasının anlamı da budur. Swapların çoğunun API (ulusal) kapsamlı olduğu (IMF, 26/43: s.31) açıkça yazarken, Guidotti-Greenspan’de hele hiç düşülmez (IMF, 26/43: s.42).

Not: Yazının orijinali ilk olarak Dünya Gazetesinde 17.02.2026 tarihinde online versiyonunda yayınlanmıştır.