ABD ve İran, Umman'da masaya oturdu

Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan dolaylı görüşmelerin yerel saatle 10.00'da başlaması planlanmıştı, ancak İran'ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı görüşmelerin yaklaşık bir saat ertelendiğini bildirdi.

İlk görüşme turu yaklaşık bir buçuk saat sürdü, ardından Amerikan yetkililerini taşıdığı düşünülen bir konvoy, görüşmelerin yapıldığı Maskat'ın dışındaki saraydan ayrıldı. Daha önce de bir İran konvoyu aynı yerden geçmişti.

Umman Dışişleri Bakanlığı daha sonra X üzerinden yaptığı açıklamada, İran'ın nükleer programı konusunda İran ve ABD arasında arabuluculuk yaptığını doğruladı. Umman Dışişleri Bakanı Badr al-Busaidi, önce İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile, ardından ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı olan Beyaz Saray Danışmanı Jared Kushner ile ayrı ayrı görüştü.

Umman'ın açıklamasında, "Görüşmeler, tarafların sürdürülebilir güvenlik ve istikrarı sağlama kararlılığı ışığında, bu görüşmelerin önemini vurgulayarak, diplomatik ve teknik görüşmelerin yeniden başlatılması için uygun koşulların hazırlanmasına odaklandı" denildi.

İran medyası, Arakçi’nin görüşmeler öncesinde Busaidi ile de görüştüğünü bildirdi.

Hem İran hem de ABD diplomasiyi yeniden canlandırmaya hazır olduklarını belirtmiş olsa da, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio çarşamba günü yaptığı açıklamada, Washington'un görüşmelerin Tahran'ın nükleer programını, balistik füzelerini, bölgedeki vekil terör gruplarına verdiği desteği ve "kendi halkına yönelik muamelesini" kapsamasını istediğini söyledi.

İran, Arakçi ve Witkoff'un Maskat'ta sadece nükleer meseleyi görüşmelerini istediğini belirtti.

Görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada Arakçi, haziran ayındaki 12 günlük İsrail-İran savaşına atıfta bulunmuştu. Görüşmelerin yeri, zamanı ve formatı konusundaki belirsizliklerin ardından çarşamba günü geç saatlerde her iki tarafça da teyit edilen görüşmeler, savaştan bu yana iki ülke arasında gerçekleşen ilk görüşme oldu.

Arakçi X hesabından, “İran, açık gözlerle ve geçen yılın sağlam bir hatırasıyla diplomasiye giriyor. İyi niyetle yaklaşıyoruz ve haklarımızda kararlı duruyoruz,” açıklamasını yaptı. “Taahhütlere uyulması gerekiyor. Eşitlik, karşılıklı saygı ve karşılıklı çıkar söylemden ibaret değil; bunlar bir zorunluluk ve kalıcı bir anlaşmanın temel taşlarıdır.”

İsrail, savaş sırasında İran'ın nükleer programını, füze üretimini ve askeri liderliğini hedef almıştı. Tahran o zamandan beri uranyum zenginleştirme çalışmalarının durdurulduğunu açıkladı.

Umman'daki müzakereciler, bir anlaşmaya varmak ve gelecekteki askeri müdahaleleri önlemek için İran'ın füze programı hakkındaki tartışma konusundaki kırmızı çizgisini aşmak gibi bir zorlukla karşı karşıyalar.

Haziran savaşında İsrail şehirlerine yüzlerce balistik füze fırlatan Tahran, “füzeler ve menzilleri de dahil olmak üzere savunma yetenekleri” konusunda görüşmeleri kesin bir dille reddetti.

Görüşmelerden saatler önce İran devlet televizyonu, ‘ülkenin en gelişmiş uzun menzilli balistik füzelerinden biri olan Khorramshahr 4’ün Devrim Muhafızları'nın geniş yeraltı füze komplekslerinden birine konuşlandırıldığını’ duyurdu.

Ancak İranlı yetkililer geçen hafta Reuters'e verdikleri demeçte, Tahran'ın "400 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum (HEU) teslim etmeyi ve bir konsorsiyum düzenlemesi kapsamında sıfır zenginleştirmeyi çözüm olarak kabul etmeyi de içeren uranyum zenginleştirme konusunda esneklik göstermeye" istekli olduğunu belirtmişti. İran ayrıca uranyum zenginleştirme hakkının müzakere edilemez olduğunu da ısrarla vurguluyor.

İran resmi haber ajansı, Maskat'taki ABD-İran görüşmelerinin sona erdiğini aktarırken tarafların görüşmelerin yeniden başlaması konusunda anlaşmaya vardığını belirtti.