El Yazmaları (Manuscripts) Bölümü koleksiyonunda yer alan ve 1914 tarihini taşıyan bu nadir ‘ketuba’, Osmanlı dönemi Anadolu'sunda Yahudi yaşamına dair bir belge olarak öne çıkıyor. İzmit’te (tarihi adıyla Nikomedeia) hazırlanmış olan bu evlilik sözleşmesidir.
Ketuba geleneksel Yahudi evliliğinin temel belgelerinden biridir. Damat ile gelin arasındaki hak ve yükümlülükleri belirleyen bu belge, Yahudi dini hukukuna (Halaha) dayanan tek taraflı bir sözleşme niteliğindedir. Ketubada damat, eşine yiyecek, giyecek ve evlilik içi birliktelik sağlama yükümlülüğünü üstlenir; ayrıca boşanma durumunda ödemek üzere önceden belirlenmiş bir maddi güvenceyi kabul eder. Bu yönüyle ketuba, kadının evlilik içindeki haklarını ve sosyal güvencesini güvence altına alan önemli bir hukuki metindir.
1914 tarihli bu ketubada gelin olarak Lunah bat Yisrael Roditi, damat olarak ise Ya’akov ben Moşe Di Kalo isimleri yer almakta. Belge; kâğıt üzerine mürekkep ve boya kullanılarak hazırlanmış, elle yazılmış, imzalanmış ve damgalanmıştır.
Belge, imzalandıktan sonra gelinin mülkü haline gelmiştir. İtalya’da ve Yahudilerin yaşadığı birçok İslam ülkesinde olduğu gibi Osmanlı coğrafyasında da ketubaların süslenmesi yaygın bir gelenekti. Bu süsleme geleneğinin kökeni, Orta Çağ İspanya’sındaki Yahudi topluluklarına kadar uzanır. Günümüzde çoğunlukla basılı ketubalar kullanılsa da, bu tür el yazması örnekler geçmişin estetik anlayışını ve toplumsal yapısını yansıtan nadir belgelerdir.
Kayıtlara göre düğün, 19 İyar 5674, yani 15 Mayıs 1914 tarihinde gerçekleşmiş. 42,5 x 35 santimetre ölçülerindeki ketuba, dönemin İzmit Yahudi Cemaatine dair eşsiz bir tanıklık sunmaktadır.
GFC Trust koleksiyonunda muhafaza edilen bu belge müze ile paylaşılmış olup, kopyası Ketuba Sergisinde teşhir edilmiştir.
