0-3 yaş çocuklarda uyku düzeni için öneriler

Bebeklerde uyku düzeni nasıl oluşturulur, uyku bozukluğunun nedenlerini, uyku eğitiminde yapmamız ve yapmamamız gerekenleri Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Kutlu yanıtladı.

Etel KAZADO TEMURCAN Çocuk-Aile
2 Mart 2022 Çarşamba

Bebeklerde nasıl uyku düzensizlikleri görülebiliyor?

Bebeklerde ve çocuklarda uykuya geç dalma, gündüz kısa uykular, gece ortasında sık sık uyanma gibi uyku düzensizlikleri görülebiliyor. Ebeveynler 0-3 yaş arası bebeklerde görülen uyku sorunlarını dikkatli ve sabırlı bir süreçle atlatabilir. Bebeklere kendi başlarına uyumayı öğretirken şunu unutmamalıyız ki, ağlamaları çok doğal bir tepkidir. Ancak ağlarken yanlarında olup destek verirsek, kuracağımız güven ve sevgi bağı da zarar görmeyecektir.

Uyku bozukluğunun nedenleri nedir?

Uyku bozukluğunun nedenleri çevresel veya bebeğe ait faktörler olabiliyor. Genel olarak uyku düzenini sağlamak için odanın ısısının 16-22 derece arası, nem oranının yüzde 40-60 aralığında olmasına, odanın karanlık veya loş olmasına, uykudan önce çocuğun aşırı beslenmemiş olmasına dikkat edebiliriz. Bunlar çevresel faktörlerdir. Bazı ilaçlar (antihistaminikler, soğuk algınlığı ilaçları gibi), bebeğe bakan kişilerin uyku uygulamalarındaki tutarsızlığı, annedeki stres düzeyi ve gebelik dönemi depresyonu gibi nedenler de çevresel faktörlere girer. Bebeğe ait faktörleri ise, gerilip kaşınacağı için kuru cilt, reflü, alerjik rinit, kolik, diş çıkarma, geniz eti büyümesi, uyku apnesi, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, astım, otizm, obezite ve demir eksikliği anemisi gibi faktörler olarak sayabiliriz. 

Bebekler ne kadar uyumalı?

Bebeklerde günlük uyku düzeni ay ve yaşa göre değişir. Bir bebeğin günlük uyuma süresi ay ve yaş aralığına göre değişir. Yeni doğan döneminde, eğer bebeğin fiziksel bir sorunu yoksa uykularının da düzenli olması beklenir. 5-8 ay aralığında bebekler genellikle üç gündüz uykusu yapar ve toplamda 3-3,5 saat uyurlar. Gece uykuları 10-11 saattir. 9-14 ay aralığında bebeklerin çoğu gündüz iki kez, toplamda 2,5-3,5 saat uyur. Geceleri 10-11 saat kesintisiz uyuyabilirler. 15-18 ay aralığı, bebekler için tek gündüz uykusuna geçiş dönemidir. Ortalama 2,5-3 saat uyuyabilirler. Eğer gece uykuları da 10-11 saat olursa ideal bir uyku düzeni oluşmuş demektir. 24 aydan sonra gündüz uykuları ortalama iki saat olur. 2,5 yaştaki uyku süresi gündüz 1,5-2 saat, gece kesintisiz 10-11 saat civarındadır.

Uyku eğitimine ne zaman başlanmalıdır?

İlk dört ay boyunca bebekle bol temas halinde olmak çok değerli ve önemli.  Dördüncü aydan sonra bebeği destekli uyutmak doğru değil. Bu durum, bebeğin kendi kendine uykuya geçmesini ve kesintisiz uyumasını güçleştirir. Bebekler 60-90 dakikada bir uyanabiliyor. Destekle, yani sallayarak, emzirerek, beraber yatarak, pışpışlayarak ve benzeri yöntemlerle uyutulmaya alışmış bir bebek her uyku döngüsünde aynı desteğe ihtiyaç duyacaktır. Tabii bir odada tek başına ağlamaya bırakılan ya da kendi kendine uyumaya zorlanan bebeklerde oluşan stres de uykuya geçmeyi güçleştirir. Burada en önemli konu, bebeğin bir an bile annesinin onu terk ettiğini hissetmemesine dikkat etmek. Uyku eğitimini en erken 4-6. aydan sonra anne vermelidir. İlk 3-5 gün atlatıldıktan sonra ise baba ya da bebeğin bakımına yardım edecek diğer kişiler eğitime devam edebilir. Eğitime mutlaka akşam başlanmalı ve uygun bir yatış-kalkış saati ve rutini belirlenmelidir.

Sağlıklı bir uyku düzeni kurmak için önerileriniz nedir? 

  • Saat 18.00’den sonra heyecanlı, hareketli oyunlar, parlak ışıklar yerine; banyo, masaj, kremleme, pijama giydirme ve kitap okuma gibi uyku ritüeli oluşturmaya çalışın. Ancak gece erken yatmasını kolaylaştırmak için sabah en geç 08.00’de perdeleri açıp uyanmasını sağlayın. Bebeğin yatağında yastık dâhil hiçbir şey olmamalıdır. Yastığı 2-3 yaştan sonra kullanabilir, yorgan veya battaniye örtmek yerine uyku tulumu tercih edebilirsiniz. Gün içinde odasını bir saat havalandırmak önemli. Yeni doğan için sert yaylı yatak bulamazsanız lateks yatak kullanabilirsiniz. Çarşafını gererek örtün ya da hareketle toplanmasını engellemek için lastikli çarşaflar kullanın. 
  • Bebeğinizi uyuttuğunuz ortamın, gece zifiri karanlığa yakın, gündüz loş olmasına dikkat edin. 
  • Gündüz uykularından 15-20 dakika, gece uykularındansa 30-40 dakika önce bebeğinizi odasına geçirin. Bebeğiniz gündüz ve gece uykusunu her zaman aynı ortamda uyumalıdır. Odasını beşinci aydan sonra ayırabilirsiniz. Tam bu dönemde bir uyku arkadaşı edinmesini de unutmayın. Uyku arkadaşı, bebekler uykuya geçerken ellerine vermeye çalıştığımız, uykuyla özdeşleştirmesini istediğimiz yumuşak, üzerinde burun, göz, düğme gibi küçük parçaları olmayan, yıkanabilir, tüysüz, çok büyük olmayan bir oyuncaktır. 
  • · Bir yaş sonrasında katı gıda beslenmesini, bebeğinizi yatırmadan bir saat önce bitirmelisiniz. 
  • Çocuğunuzu uykuya, konuşarak hazırlayın. Onlar bizi anlıyor. 
  • Ortalama 40-50 dakika bekleyin. Kararlılıkla 3-7 gün tutarlı bir tavır sonuç verecektir. 
  • Bebeğinizin çıkardığı en küçük seste yanına koşmayın, çünkü bebeğinizin kendi kendine uykuya dalabilme yeteneğini öğrenme şansını elinden almış olursunuz. 
  • Uyku döngülerini atlatırken bebeklerde minik sesler, küçük ağlamalar, sağa sola hızlı dönmeler olağandır. Eğer bebeğiniz gündüz uykularından ağlayarak uyanıyorsa, halen uykusu var demektir, hemen yataktan almayın. Gündüz uykuları yerleştikten sonra, gece uykusu için son gündüz uykusunun ardından üç saat beklemelisiniz. 
  • Uykuya dalmadan önce yatağın içinde sürekli dönüp duran, birisine temas etme ihtiyacı olan bebeklere uykudan önce masaj yapılması, yatağına temas edebileceği yastıklar konması, uyku arkadaşı edinmesine teşvik edilmesi ve ağır battaniye kullanılması faydalı olabilir. Ancak dokunsal hassasiyeti olan bebekler yorgan ve battaniyeden rahatsız olurlar. Onlar için de bacaklarını rahat hareket ettirebilecekleri uyku tulumu kullanabilirsiniz. 
  • Prematürelerde uyku eğitimi verilirken tek dikkat edilmesi gereken nokta, düzeltilmiş yaşına göre planlama yapmak olmalıdır. 
  • Uyku eğitiminden verimli sonuç alamadığınızda doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin.

Yapılmaması gerekenler ise: 

  • Bebeklerin kendi kendilerine uykuya dalmasına fırsat vermeyen tensel dokunmalar 
  • Sallayarak uyutmak 
  • Uykuya geçerken emzirmek veya biberonla besleyerek uyutmak 
  • Kucakta, bebek arabasında uyutmak 
  • Sıcak bir ortamda uyutmak 
  • Bebeği aşırı giydirip uyutmak
  • Bebeği uyku öncesi yorarak uykuya kolay geçeceğini düşünmek 
  • Bebeği gündüz çok yormak 
  • TV karşısında uyutmak (Televizyon karşısında uyuyan çocuklar sese alışır ve uykuya farkına varmadan geçerler).

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR