2 Mart 2021 Salı 02:38
vakko
vakko

Soyadlarımız... NASİ, TOLEDO

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4325 görüntüleme
6 Ocak 2021 Çarşamba

NASİ

İbranice ‘kabile reisi, prens veya kral’ gibi liderlik sıfatlarını ifade eden Nasi (Nassi, Nassy) sözcüğü modern İbranicede ‘başkan’ karşılığı olarak kullanılır. Yurdumuzda bu soyadını taşıyan ünlülerin başında 16. yüzyılda İspanya’dan Portekiz’e göç eden, oradan da Hollanda ve İtalya yoluyla Osmanlı’ya gelip İstanbul’a yerleşen Dona Gracia Nasi ile Jozef Nasi’yi öncelikle belirtmek gerek.

Kaynaklar: Hatfutsot/261121.

 

TOLEDO

I. Tapınağın (Bet Amikdaş) yıkılışından sonra Yehuda Krallığından sürülen bazı göçmenler tarafından kurulduğu rivayet edilen Toledo’nun, İber Yarımadasındaki en eski Yahudi yerleşim yeri olduğu ifade edilir.

Romalılar zamanında küçük bir köy olan bu yer TaNaH’ın Yeşaya kitabında (22:17) geçen ve ‘göç, sürgün’ anlamında kullanılan ‘taltela’ sözcüğünden esinlenerek Tuletula olarak adlandırılmıştır. Adı Arapça metinlerde Tuleytula, Latincede Toletum olarak geçer.

Yahudi mahallesi (El barrio judio) Yahudilerin 1492’de tamamen ayrılmalarına kadar aynı yerde, kentin batısında yer almıştı. Mahalle günümüzde Calle Angel olarak anılan zamanın Calle de la Juderia etrafında çok geniş bir alan kaplamaktaydı.

Toledo sinagoglarından en az ikisini özellikle belirtmek gerekir. 13. yüzyılın başında Yosef ibn Sosan tarafından inşa ettirilen La Sinagoga Nueva 1391 pogromundan sonra 1422 yılında kiliseye çevrilerek Santa Maria la Blamca olarak adlandırılmıştı. 1357 yılında Salamon Levi tarafından inşa ettirilen ve kendi adını taşıyan ibadethane ise 15. yüzyıl boyunca kentin en büyük sinagogu idi. Yahudiler ayrıldıktan sonra keşişler için bir inziva yeri olarak kullanılan yapı Sinagoga del Transito adıyla anılmaya başlanmıştı. Her iki bina da günümüzde birer ‘ulusal anıt’ statüsündedir. Toledo’da 1964 yılında hizmete açılan El Museo Sefardi de Toledo’da kentin Sefarad varlığı tarihine, yaşamına ve kültürüne ait belge ve objeleri toplayıp korumaya almaktadır.

Kenti terk etme zorunluluğunda kalan ailelerden kimileri soyadı olarak nostaljik bir duyguyla Toledo’yu benimserken özellikle Fas’e sığınanlar -dan anlamına gelen -ano son ekiyle Toledano soyadını oluşturmuşlardı. Yurdumuzda, 1934 Soyadı Kanunu’ndan sonra Detoledo veya Toledolu gibi değişkenlerine de rastlanır.

Bu arada ABD’nin Ohio eyaletinde 1833 yılında kurulan Toledo kentini de hatırlatalım.

Kaynaklar: Encyclopedia Judaica; TDVİA; Lacave, 67-82.

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GZ

MOZOTROS AİLESİ

MOZOTROS AİLESİ

TÜNELİN UCU

TÜNELİN UCU