28 Kasım 2020 Cumartesi 23:36

SOYADLARIMIZ: Barki, Hananya, Vidal

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3024 görüntüleme
28 Ekim 2020 Çarşamba

BARKİ - BARCHİ

Barki, İtalya’nın Marche bölgesinde Pesaro e Urbino eyaletine bağlı tarihi bir köyün adıdır. Ancona ve Pesaro gibi bilinen Yahudi yerleşim merkezlerine bağlı bu yörede Barki ailesi mensubu ünlü din bilgeleri yetişmiştir.

Yurdumuzda yerleşik Barki Ailesi de aile anlatıları ve anılarından naklen,  Barki ailesine ait bilinen ve 1400’lerin tarihini taşıyan bir mezar taşının İtalya Venedik’te bulunduğunu, atalarının Türkiye’ye geldikten sonra Aydın civarına yerleştiğini ifade etmiştir.

Kaynaklar: en.wilipedia.org/wiki/Barki_Marche; Salvator Barki ile 2 Mayıs 2020 tarihli görüşme.

 HANANYA

İbranice ‘Tanrı bahşetti, lütfetti’ anlamında olup TaNaH’ın birçok kitabında (örneğin: Ezra,10:28, Daniel,1:6, Yeremiya 36:13) rastlanır.

Hananya’nın aynı h.n.n. kökünden türemiş olan Arapça ‘hanun’ sözcüğü ile ilintisi ve İbranicesinin de aynı kaynaktan geldiği belirtilir. Hanun’un Türkçesi ‘müşfik (genel), şefkat ve merhamet eden, acıyan, rakik (yufka yürekli), başkalarına acıyan, sevecen’ anlamına gelir.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Dict.Hanks, 2/123; Guggenheimer,320; Nuh Arslantaş, 10 Mart 2020 tarihli iletisi; Rav David Sevi, 11 Mart 2020 ve 12 Haziran 2020 tarihli iletileri.

 VİDAL

Vidal soyadı (ve türevleri) İbranice ‘hayat’ anlamında ‘hay(y)im’in Latince çevirisi ‘Vitalis’(hayata bağlı) deyiminden kaynaklanmaktadır. Aynı kavramı içeren Ayaş, Biton, Bivas, Yaish gibi soyadlarıyla eş içeriklidir.

Orta Çağ’da İspanya’da, özellikle Aragon Krallığında, Barselona ve Katalonya’da, Valensiya ve Mayorka’da yaygın olan bu soyadı 1492’den sonra Kuzey’den Fransa, Hollanda ve İngiltere’ye göç edenlerle Avrupa’ya yayılmıştı. Yidiş dilinde Feives, Feivush,  Feischel gibi karşılıklarına rastlanır.

Hay(y)im hem özel isim hem de soyadı olarak kullanılsa da Tevrat’ta sadece Yaratılış kitabında (2:7) ‘yaşam soluğu’ (nişmat hayyim) olarak geçmekte, başka yerlerde Hi, Hiyya, Haya gibi tanımlamalar yer almaktadır.

Vidal’ın kökenine bir farklı yaklaşım ise Castelo de Vide beldesiyle olası ilintisidir. Portekiz’in doğusunda, İspanya sınırına yakın Alentejo bölgesinde Alto Alentejo’ya bağlı bir belediye olan Castelo de Vide’de 14. ve 15. yüzyıllarda önemli bir Yahudi toplumunun varlığı bilinmektedir. Şehirdeki Yahudi mahallesi Judiaria’da, Rua de Fonte’de bulunan 13. yüzyıla ait Castelo de Vida Sinagogu, Yahudilerin ayrılmasından (1406) sonra da Maranoslar tarafından kutsal bir dini kurum olarak görülmüştü. Aynı mahalde halen ufak bir müzenin yer aldığı ifade edilir. De Vide veya De Vida soyadlarının kökeni bu beldeyle beraber anılır. Fransa’da Bordeaux yakınlarındaki Devidas köyünün de söz konusu Vide’den gelen göçmenler tarafından kurulduğu olasıdır.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Laredo,1/334; en.wikipedia.org/wiki/Castelo_de_Vide; Rede de Juderias de Portugal; travel-in-portugal.com/castelo-de-vide 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL