21 Ekim 2020 Çarşamba 11:17

Soyadlarımız: Aruh, Bauer, Milhem, Yahya Finkelstein,

Perspektif 1103 görüntüleme
21 Eylül 2020 Pazartesi

ARUH

İbranice, ayin ile yazılırsa ‘derli, düzenli’, alef ile yazılırsa ‘uzun’ anlamına gelir. Genelde Kuzey Afrika Yahudilerinde rastlanan bir soyadıdır.

Kaynaklar: Rav David Sevi 26 Temmuz 2020 tarihli ileti; Guggenheimer, 37.

 

BAUER

Bir meslek sıfatı olarak, Almanca sözlük karşılığı ‘köylü, çiftçi’ olan bu soyadı bazen ‘inşa etmek’ anlamında ‘bauen’ fiiliyle eşleştirildiğinde ‘inşaat işçisi, inşaatçı’ olarak kullanılabilmektedir. 

Bauer bir Alman Yahudi kadın özel adı olan Pauer veya Paure’den de esinlenerek türetilmiş olabilir. 

Musa Peygamber’in eşinin adı olan ve ‘kuş’ anlamına gelen Tzipoprah kadın adının kısaltılmışı olarak da türetilmiş olabilir.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Menk,159; Guggenheimer,       

 

MİLHEM - ESİNLİ

Arapça kökenli bu sözcük ‘ilham, esinti’ anlamındadır.

1934 Soyadı Kanunu ile Milhem’in Türkçe çevirisi olan ‘esinti’nin seçildiğini, ancak nedense (belki de telaffuz hatası sonucu) Esinli olarak tescil edildiğini ifade eden Nesim Esinli kendi adı konusunda ilginç bir durumu da paylaştı: 

“Doğduğumda bana Nesim özel adını ve kökeninin devamını sağlamak için Milhem göbek adını koydular. Adım da nüfus kütüğüne Nesim Milhem Esinli olarak kaydedildi. Bilindiği gibi Nesim’in anlamı Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre ‘hafif yel, esinti’dir. Öyle ki adım Nesim Milhem Esinli’nin çevirisi ‘Esinti Esinti Esinl(t)i’ olmaktadır. Hatta lisedeyken edebiyat hocamız beni tahtaya “Esti Nesimi Nevbahar... gel bakalım” diyerek çağırırdı. “

Milhem, özellikle ABD’de Müslümanlar arasında da yaygın rastlanan bir soyadıdır.

Kaynak: Nesim Esinli ile görüşme. 

.  

YAHYA - JAHIA  

Kaynaklar,  Arapça ‘hayat, yaşayacak’ anlamında Yahya adının İbranice karşılığını Hay(y)im olarak belirtmekte hemfikir. Lars Menk ayrıca İbranice ‘Yaşayan Tanrı’ anlamında Yehyah kökeni olasılığına da değinir.
Beth Hatfutsot Tevrat’ta Hay(y)im adına rastlanmadığını, buna mukabil Yihye, Hay, Hiyya ve dişil Haya isimlerinin yazılı olduğunu eklemekte.

İncil’de İsa’nın havarilerinden Vaftizci Yahya’nın adı Yuhanna (John, Jean vb.) olarak geçer: İslam Ansiklopedisinde bu ismin İbranice ‘Tanrı Lütfetti’ anlamında Yohanan’dan türediği belirtilir.

Babil sürgünü sırasında Yahudi toplumunun başkanları (Resh Geluta) arasında yer alan Yahya ailesi fertleri Orta Çağ’da da 12. yüzyıldan beri Portekiz’de ün salmışlardır. 1150 yılında Lizbon cemaati başkanı Yahya ibn Yaish Kral Alfonso I’in özel takdirine mazhar olmuştur. 15. yüzyıldan itibaren Yahya ailesi kısmen İtalya’ya ve çoğunlukla Osmanlı İmparatorluğuna göç etmişti. İstanbul doğumlu Jozef bin Yahya bar Yakup Tam Kanuni Sultan Süleyman’ın özel hekimi sıfatıyla her seyahatinde ve katıldığı savaşlarda hükümdara refakat etmişti. Ailenin birçok mensubu İstanbul, Edirne, Selanik ve Manisa’da din bilgini olarak ün salmış, edebiyat alanında öncülük yapmıştır. 

Türk Yahudi Toplumunun değişik kademelerinde uzun yıllar danışman, yönetici ve başkan olarak fahri görev yapan, 22 Eylül 1997’de kaybettiğimiz Nedim Yahya’yı ve iki teröristin baskınına uğrayarak sırf Yahudi ismi taşıdığı için Ağustos 2003 tarihinde, genç yaşta, muayenehanesinde katledilen Diş Hekimi Yasef Yahya’yı rahmetle analım.

Kaynaklar: J. Jacobs “Yahya” Jewq.EDncç1906, 15051;Hatfutsol/familynames; Mahmut Aydın ‘Yahyâ’ TDVİA İnternet Sitesi; Laredo, 2/636; Guggenheimer, 840; Menk, 391; Elsdon, 563;

 

FİNKELSTEİN

Rahmetli Nedim Yahya’yı anarken Finkelstein’dan bahsetmemek mümkün mü? Finkelstein bir Aşkenaz soyadı olup Yidiş dilinde ‘ışıltılı taş’ anlamına gelir.

Kaynak: Menk, 275.

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GS2

Mozotros Ailesi-İrvin Mandel

Mozotros Ailesi-İrvin Mandel

Tünelin Ucu İzel Rozental

Tünelin Ucu İzel Rozental