10 Ağustos 2020 Pazartesi 14:44

Soyadlarımız: Attar - Benaste - Bassat - Pas - Samuel

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2796 görüntüleme
29 Haziran 2020 Pazartesi

ATTAR - BENATAR - ROKEACH - APOTHECKER

Attar, Arapça ‘eczacı’ veya ‘baharat üreticisi veya tüccarı’ anlamında olup bir meslek adıdır. İbranice Rokeah ve Almanca Apotecker çevirileri de soyadı olarak benimsenmiştir. Ülkesine göre farklı yazımlarla değişkenleri mevcuttur. 

Atar/Attar Yahudi soyadına 1155 yılında Mısır’da, 14. yüzyılda İspanya’da, daha sonra Portekiz, Hollanda ve Osmanlı İmparatorluğunda rastlandı. 

Ben Atar veya Benatar ‘Attarın oğlu’ anlamındadır. Yurdumuzda Dr. Beki Meyohas Benatar (1925-2006) Diyabetoloji ve Metabolik Hastalıklar alanında uzmanlaşmış ilk Türk Yahudi Kadını olarak bilinmekte. 

Kaynaklar: Beit Hatfutsot dbs.bh.org.il/family names; JE 1906; Toledano 163; Güleryüz, Mesleklerinde İlk Türk Yahudi Kadınları (baskıda).

BANASTE  - BANASTEY  - BENBANASTE

İspanyolca sözlüğe göre Banasta ‘hasırdan veya ince tahtadan örülerek yapılmış sepet’, Banasto ‘yuvarlak sepet’, Banastero (erkil) ve Banastera (dişil) de ‘sepet yapımcısı veya satıcısı’ anlamındadır. Orta Çağ İspanyol belgelerinde Abenbaça yazımına rastlanır.

Ben ön-eki ilavesiyle varılan Benbanaste’nin karşılığı da ‘Banastero’nun oğlu’dur.

M. Franco, Don Yuda Seneor Benbanaste’nin Osmanlı’ya göç edip Selanik’e yerleştiğini ve İspanya maliye bakanı olan babasının kurtardığı servetle kentte zengin bir kütüphane ve üniversite kurduğunu nakletmekte.

Yurdumuzda da Roma La Sapienza Üniversitesinde ders veren Türk Profesör Hekim Dr. Hayim Marko Benbanaste (1915-2007) ile ‘Atatürk bir Dehanın Analizi’ (1982) ve ‘Örneklerle Türk Basınının Tarihçesi’ (1988) eserlerinin yazarı Nesim Şimşon Benbanaste’yi (1939-1992) özellikle anmak isterim. Nesim Benbanaste Şalom gazetesinin 28 Temmuz 1982 tarihli nüshasında “Kim Ölür Kim Kalır Bilinmez Ama Kutlamaya Değer” makalesiyle Türk Yahudilerinin 1992’de 500.Yılı kutlamalarının önemini vurgulamıştı.

Kaynaklar: Diccionario de la Lengua Espanola,Real Academia Espanola (2014 ); M. Franco, L’Histoire des İsraélites de l’Empifre Ottoman, 41; Guggenheimer,68; Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri (2012),103-107; Güleryüz Türk Yahudi Basın Tarihi (2015),144-145.

BASSAT - BENBASAT - BENBASSAT

Bir meslek adı olarak ‘halı dokuyucusu, halı tüccarı’ anlamına gelen Bassat sözcüğüne Yahudi soyadı olarak 14. yüzyılın başında İspanya’nın Aragon bölgesinde rastlanır. Orta Çağ belgelerinde Avenpesat veya Avenbaça gibi yazımlarla görülür.

Diğer taraftan, Guggenheimer erkek adı Bashat, Baruh Pinto da Tanah’ın 1. Krallar kitabında (15:16) adı geçen İsrael Kralı Bahşa (Baaşa) ile ilinti olasılığını belirtmektedir.

Yurdumuzda, Türk Yahudi Basınında 1947 sonrası dönemin ilk gazetesi haftalık La Vara’yı kuran Moşe Benbasat’ı (1920-1986) rahmetle analım.

Kaynaklar: Beit Hatfutsot/family names; Baruh Pinto, The Sephardc Onomasticon (2014), Guggenheimer,81; Laredo, C.1 s.442; Güleryüz, Türk Yahudi Basını (2015) 97-99 ve 145.   

PAS - PAZ - DEPAS   

İspanyolca anlamı ‘sulh, barış’ olup İbranice Şalom sözcüğünün karşılığıdır. De ön-eki eklenerek De Pas, İtalyanca Da Paz, Debash, Debasch, Debbasch ve benzeri değişkenleri türetilmiştir. 

SAMUEL - SHMUEL -  SCHMILL

TaNaH’ın 1. Samuel ve 2. Samuel kitaplarında sözü edilen Samuel MÖ 11. yüzyılda yaşamış olup Hakimler Dönemi’nin son peygamberidir. Doğduğunda annesi Hanna ‘Tanrıdan istedim, Tanrıdan diledim’ diyerek adını Samuel koydu. (1. Samuel,1:20) 

Yiddiş dilinde Shmuel olarak rastlanan bu isim daha sonra soyadı olarak da benimsenmiş olup Schmil, Shmoul, Simmel, Schimmel ve farklı son-eklerle türetilmiş değişkenleri mevcut. 

Kaynaklar: Beit Hatfutsot/family names: Guggenheimer 674.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

gazete sayfası

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL