25 Ekim 2020 Pazar 19:11

Soyadlarımız: DAVİD - BARDAVİD; ESKAPA - ESCAPA; FAYŐN; GALİKO - GALLİCO - GALLEGO

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 6287 görüntüleme
22 Haziran 2020 Pazartesi

David-Bardavit

İbranice David sözcüğünün anlamı ‘sevilen’dir.

MÖ 10. yüzyılda, Kral Saul’un vefatını takiben önce Hebron’da Yehuda Kralı, yedi yıl sonra da Kudüs’de (Yeruşalim) Birleşik Yehuda ve İsrael Krallığının ilk kralı seçilen David (Davud) 40 yıl boyunca hüküm sürmüştü. TaNaH’ın 1. Samuel, 2. Samuel, 1. Krallar ve 1.Tarihler kitaplarında genç çoban David’in yaşamı, yükselişi, kral oluşu ve ölümü ile ilgili ayrıntılı bilgi mevcuttur. 

Davud hakkında TaNaH dışında herhangi bir belgenin olmayışının yarattığı belirsizlik 1993 yılında Tel Dan’da bulunan ve bir Suriye kralına ait olduğu belirlenen bazalt bir kitabede Aramice ‘Davidin Soyu’ ibaresi okununca sona ermiştir.

Rav David Sevi, TaNaH’ın Şir Aşirim (Ezgiler Ezgisi) kitabında ‘sevdiğim (Tanrı)’ için kullanılan bir sıfat olan ‘dodi’ sözcüğünün kaynak olarak gösterilebileceğini ifade etmektedir.

Orta Çağ’da en yaygın ön-ad olan David 18. yüzyıldan itibaren soyadı zorunluluğu getiren ülkelerde Sefarad ve Aşkenaz Yahudilerinde ve hatta Yahudi olmayan toplumlarda soyadı olarak benimsenerek yazılım ve fonetik farklarıyla birçok değişkeni türemiştir: Bardavid, Bendavid, Bidavid, Davidson, Davidof, Devis, Daud, Tevye bunlardan sadece birkaçıdır.

Bilindiği gibi Aramice ’Bar’ ön-eki ‘oğlu’ anlamındadır. Bu durumda, esasında Bar David olan, ancak çok kez birleşik olarak rastlanan Bardavid’in yalın çevirisi de kısaca ‘David’in oğlu’ şeklindedir.

Kaynak: Beit Hatfutsot dbs.bh.org.il/family names; en.wikipedia.org/wiki/David                en.wikipedia.org/wiki/Tel_Dan_stele#Text;; Rav David Sevi 19.06.2020 tarihli iletisi. 

 

ESKAPA - ESCAPA

İspanyolca sözlük anlamı ‘kaçmak, kurtulmak’ olan ‘escapar’ fiili Yahudi İspanyolcasında (Judeo-Espanyol) ‘bitirmek’ anlamında kullanılır.

Nadir bir soyadı olan Escapa’yı taşıyan 1560 Selanik doğumlu Haham Jozef Escapa daha önce İzmir’e göç etmiş Selaniklilerin daveti üzerine 1620 yılında bu kente yerleşti. Önce Selanik asıllıların devam ettiği üç sinagogun hahamı olan Escapa 1635’te İzmir Hahambaşısı seçildi ve vefat ettiği 1662 yılına kadar 27 yıl boyunca bu görevi yürüttü. Sabetay Sevi’nin eğitim döneminde hocası olan Escapa öğrencisinin yaklaşımını ve davranışlarını onaylamadığından daha sonra onun ateşli muhaliflerinden biri oldu. 

Kaynak: Avram Galante, Histoire des Juifs d’Istanbul, C.3 s. 5-6 (İsis,1986)

FAYŐN

Fayón veya Faió, İspanya’da Aragon Özerk Bölgesi Zaragona iline bağlı bir belediyenin adıdır. Ebro ile Matarrranya Nehirlerinin birleştiği noktada kurulmuş olan tarihi belde 1960’lı yıllarda inşa edilen hidrolik santralın baraj suları altında kalmış olup halen sadece eski kilisenin çan kulesi su seviyesinin üstündedir. Günümüzdeki kasaba ise o yıllarda barajı inşa eden şirket tarafından kurulmuştur. Katalanca dilinin egemen olduğu belde İspanya İç Savaşı sırasında kanlı çatışmalara sahne oldu.

Kaynaken.wikipedia.org/wiki/Fay%C3%B3n (14.06.2020)


 

GALİKO - GALLİCO - GALLEGO 

M. Franco, Fransa’nın henüz bir Roma eyaleti olduğu dönemde adının Gallia olarak anılmasından hareketle bu soyadının ‘Fransız asıllı’ anlamına geldiğini ifade eder. Bir başka kaynak da 14. yüzyılda Roma’da yaşayan bir Fransız asıllı ailenin bu soyadını taşıdığını belirtir.

Ancak, İspanya’nın kuzeyindeki Galiçya Özerk Bölgesi kökenlilerin İspanyolca dilinde ‘Gallego’ olarak anılması, ülkenin ünlü nehri Ebro’yu besleyen önemli kollarından birinin ‘Gallego Irmağı’ olması, yöreye özel ‘Gallego balığı’nın İspanyol mutfağında özellikle aranması sözcüğün İber kökeni olasılığını güçlendirmektedir.

Kaynak: M. Franco, Histoire des İsraélites de l’Empire Ottoman, 285; Dan Rottenberg, Finding our Fathers, 223; en.wikipedia.org/wiki/Gallego (16.05.2020)

 

 

 

 

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR