25 Ekim 2020 Pazar 19:29

Soyadlarımız: Azubel, Çitone, Karon, Kastaldi, Rekanati, Safra, Asafran

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3778 görüntüleme
12 Şubat 2020 Çarşamba

AZUBEL - AJUBEL - ACUBEL

Doğu kökenli Azubel -Ajubel soyadının anlamı hakkında değişik yaklaşımlar ön görülebilir. Tevrat’ın Başlangıç (Bereşit) Bölümünde (4:21) adı geçen arp çalgıcısı musiki üstadı Yuval ile veya Beyrut’un kuzeyinde Djubeyli kenti ile ilintisi olasılığı düşünülebilir. 

Guggenheimer ise Josef – Yasef öza adından türemiş olması ihtimaline değinir.

ÇİTONE - CiTONİ - CETİONE

19. yüzyıldan itibaren İtalya’da, özellikle Livorno’da (Leghorn) Çitone soyadına rastlanmaktaydı. Bazı kaynaklar Arap-Yahudicesinde zeytin veya zeytin ağacı anlamına gelen zitun veya zettun ile İspanyolca aceituna sözcüklerini işaret etmekteler. Ayrıca İtalyan Asilleri Sözlüğü’nde Cittone soyadı da yer almaktadır. 

Esasen İspanya ve Portekiz’i terk zorunluluğunda kalan bazı Yahudilerin doğrudan doğruya veya Tunus yolu ile gelip 1583 yılından beri Livorno liman kentine yerleştikleri biliniyor. Ancak kentin serbest liman özelliğini kaybetmesi sonucu 19. yüzyılın sonlarına göre dağılma başlamış ve kentin Yahudi nüfusu on binden üç bine düşmüştü. 

İspanyolca sözlükte Chiton sessizlik - suskunluk sağlamak için kullanılan bir ünlem veya denizde, kıyı kayalıklarına yapışık yaşayan bir yumuşakçanın adı olarak da geçer.

Portekiz’de Porto yakınlarında Alvarenga’ya bağlı bir beldenin adıdır.

Antik Yunanistan’da erkek ve kadınların giydiği esnek tünik elbiseler de chiton olarak anılırdı.

KARON

Karon sözcüğü İbranice ‘vagon’ anlamına gelir.

Hanks’ın Amerikan aile adlarıyla ilgili derlemesinde Karon sadece Belarus kökenli bir Aşkenaz soyadı olarak yer almakta, ek bilgi belirtilmemektedir. 

Yurdumuzda bu soyadına, Strasburg doğumlu, tarihi Tünel Alman Kitabevinin kurucusu İzidor Karon (1888-1967) ile rastlanmaktadır.

KASTALDİ - CASTALDİ

İtalyanca Castaldo sözcüğünün çoğul halidir.

Castaldo veya Gastaldo Kuzey İtalya’nın Lombardiya bölgesinde, bir zamanlar kralın hizmetinde olan yöneticilere, daha sonra düklerin veya kilisenin mülkünü yönetmekle görevli kişilere verilen unvan idi.

REKANATİ - RECANATİ

Recanati, İtalya’nın ortasında Marche bölgesinin Macerata iline bağlı bir yerleşim yeridir. Arkeolojik buluntulardan Bronz Devrinde başlayan bir yaşam varlığı saptanan bu yörede yağ, hububat ve şarap üretimi ve ticaretiyle gelişen bir Yahudi toplumunun mevcudiyeti 13. yüzyıla dayanır. 14. yüzyılın sonuna doğru bankacılık faaliyeti başlar ve gelişir. Ancak 1569 yılında Papa Pıus V.’in kararıyla, Papalık egemenliğindeki diğer ülkeler gibi buradan da sınır dışı edilen İspanyol kökenli Yahudiler Osmanlı’ya (Yunanistan ve Filistin) ve ABD’ye yönelirler.

SAFRA

Safra sözcüğünün Aramice karşılığı ‘kitap’ olup ayrıca yazar, yazman, bilgin, bilge kişi anlamında bir sıfat-meslek adı olarak da kullanılır. Bir diğer meslek yaklaşımı da ‘safran ticareti’ olarak düşünülebilir. Safranın renginin sarı olmasından hareketle ‘solgun yüzlü’ bir kişiye takılan bir lakap olasılığı da vardır.

Babil Sürgünü sonrası Kudüs’e dönenler arasında Safra adında ünlü bir din bilgini mevcuttu. Genelde Ortadoğu’da yaygın olan bu soyadına 17. yüzyıldan itibaren Polonya Aşkenazları arasında da rastlanmıştır.

ASAFRAN - ASAFRANA

Anavatanı Güneybatı Asya olan mor çiçekli safran adlı bitkinin bazı kısımları kurutulup elde edilen sarı renkli baharat tatlandırıcı veya renk verici olarak kullanılır.

Kuzey Afrika’da (Fas, Tunus, Cezayir, Libya, Mısır) ve Ortadoğu’da toprağı sarı renkte olması nedeniyle Safran veya değişkenlerinin (Safrana, Zaafran, Zafaran, Zafrani vs) adını taşıyan birçok kent mevcuttur.

Safran (ve değişkenleri) soyadı, bu maddenin üretimini ve/veya ticaretini yapan bir kişiye mesleğinden veya sarı saçlı bir kişiye fiziki özelliğinden takılmış bir lakaptan kaynaklanmış olabilir.

1 Guggenheimer, 49.

Lemi Çittone, 8 Şubat 2020 tarihli iletisi.

 Guggenheimer, 166.

4  logosdictionary.org (Erişim 9 Şubat 2020)

5 Dict. Amer. c.2 s.278.

6 Dict. Amer. C.1 s.300.

7 dbs.bh.org.il/family names

8 dbs.bh.org.il/family names

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR