5 Nisan 2020 Pazar 09:43

Soyadlarımız...BONOFİEL, HERRERA - ERRERA, HİLLEL, KANİAS, OVADYA , SARFATİ

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3025 görüntüleme
26 Şubat 2020 Çarşamba

BONOFİEL

İspanyolca ‘fiel’ sözcüğünün sözlük anlamı ‘sadık’tır. Ayrıca terazinin denge iğnesine de fiel dendiği gibi eskiden, tüketiciyi korumak için çarşı-pazarda satıcıların terazilerinin ve ağırlıklarının doğruluğunu denetleyen özel görevliler de ‘fiel’ sıfatını taşırdı1.

HERRERA - ERRERA

İspanya’da bu adı taşıdığını bildiğimiz iki beldeden biri Andalusia Özerk Bölgesinin Sevilla ilinde Romalılar zamanında şifalı su banyolarıyla ünlenmiş ‘Herrera’ kentidir.

Herrera’nın sözlük anlamı ‘demirci’ olup demir madenleriyle ünlü olan kent ‘demir ve ateşten doğan köy’ sıfatını taşımaktaydı.

Diğeri ise, 14. yüzyıldan beri Yahudilerin yaşadığı bilinen Kastilya’da ‘Herrera de Pisuerga’ beldesi olup patates fuarı ile ünlüdür.

HİLLEL

Hillel adının kökeni olarak ‘övgü’ anlamına gelen İbranice ‘halal’ sözcüğü belirtilir2.

TaNaH’ta bu isim, Hâkimler Döneminde3 ülkenin başına geçen Avdon’un babasının adı olarak rastlanır4.

Talmudik dönemde5 yaşamış ve ‘Babilli’ olarak anılan ünlü bilge kişi Hillel‘in (veya zaman zaman anıldığı şekliyle ‘Yaşlı Hillel’) soyağacı Kral Davud’a kadar uzanır. 3.- 4. yüzyıllarda da bazı ünlü bilgeler tarafından kullanılan bu isim daha sonraki dönemlerde, Kral Davud’un soyundan geldiklerini ileri süren bazı aileler tarafından soyadı olarak benimsenmişti.

KANİAS

Romaniot kökenli bir soyadıdır. ‘Kania’ Yunanca ‘uzun ve zarif ayaklar’ anlamına gelir. Genelde, ayaklarını saygısızca uzatıp oturanları ikaz için ‘kanialarını topla’ şeklinde kullanılır6.

Muhtemelen önceleri bir lakap, daha sonra da soyadı olarak yerleşmiştir.

OBADİA  -  OVADYA 

İbranicede B ile V harfleri arasındaki fonetik benzerlik dolayısıyla genelde Ovadya olarak tanınan sözcük ‘Tanrının Hizmetkârı’ anlamına gelir. Arapça karşılığı Abdalla olarak bilinir.

TaNaH’ın yalnızca 2 bölüm - 21 ayetten ibaret olan en küçük kitabı Ovadya Peygamber tarafından yazılmış olup Yeruşalim’i (Yeruşalayim) yağmalayan Edomluların cezalandırılması konusunu işler.

Obadia soyadına 14. yüzyıldan itibaren rastlanmakta olup Akdeniz havzası Avrupa ülkelerinde Ovadia, Kuzey Afrika ülkelerinde Avadia veya Dubadia olarak görülür. Geleneğe göre, 16.  ve 17. yüzyıllarda İspanya ve Portekiz’den Kuzey Afrika’ya göç eden Maranoslar Museviliğe döndüklerinde kendilerine verilen iki soyadından biri Obadia’ydı7 (Diğeri İsrael).

SARFATİ

Mitolojinin Sarepta, Arapların Zarfano, Greklerin Sarefta, Türklerin Sarfen, Yahudilerin de Zarfat olarak andıkları Zarefat MÖ 1000 yıllarında Akdeniz deniz ticaretine egemen olan Sidonluların kadim Fenike’de (günümüzde Lübnan) Tir ile Sidon kentleri arasında bir yerleşim merkezi idi.

Zarfat adı İbranice dilinde Fransa için de kullanılmış, Fransızlara Zarfati denmişti.

Sarfati, Sarfaty, Sarfety, Sarphati, ha-Zarfati ve benzeri farklı yazımlarda değişkenleri mevcuttur8.

15. yüzyıl ortalarında yazdığı tarihi mektupla9, Orta Avrupa’da derebeylerin ve kralların zulmü altında inleyen Yahudileri “herkesin kendi bağının ve incir bahçesinin gölgesinde rahat ve huzur içinde yaşadığı Osmanlı’ya” davet eden Edirne Hahambaşısı Yitshak Z(S)arfati’yi özellikle anmak isterim.

1 Velasquez, İspanyolca İngilizce sözlük. 1967.

2 behindthename.com.

3 MÖ. 14. İle 11. yüzyıllar arası.

4 TaNaH, Hâkimler/Şofetim 12:13.

5 MÖ 1. İle MS. 5. yüzyıl arası

6 Ari Çokona, 20 Şubat 2020 tarihli ileti.

7 Toledano, 650.

8 http://xn--encyclopdie-ibb.eu/index.php/histoire/1962330871-geographie-ancienne/772621411-SAREPTA (Erişim: 18 Şubat 2020); dbs.bh.org.il/family names.

9 Naim Güleryüz, Tarihte Yolculuk- Edirne Yahudileri, Gözlem, 2014, s.217.

 

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GS2

Tünelin Ucu- İzel Rozental

Tünelin Ucu- İzel Rozental

Vizyondakiler

Vizyondakiler