3 Temmuz 2020 Cuma 13:31

SOYADLARIMIZ: Akiva, Faraci, Kasavi, Ravuna

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2239 görüntüleme 1 yorum
25 Aralık 2019 Çarşamba

AKİVA

Başlangıçta öz ad olup daha sonra soyadı olarak da görülen Akavi muhtemelen Yaakov adının Aramicesidir1. Akiba, Aquiba, Akabiah, Kieff, Kiew ve benzeri değişik yazımlarda rastlanır.

Tarihte bu adı taşıyan en ünlü kişi şüphesiz Rabbi Akiva olarak bilinen Akiva ben Yosef’tir (~50-135). Mişna’nın yazılışında büyük katkısı ve emeği geçen Rabbi Akiva Talmud’da ‘Rosh le-Hahamim’ yani ‘Bilgelerin Başı’ olarak anılır. Bar Kohba İsyanından sonra Romalılar tarafından öldürülmüştü.

FARACİ - FARAGGİ

Yaşanan ülkeye göre Faraggi, Farache, Faradj, Faradji, Faraq ve benzeri farklı yazımlarına rastlanan bu soyadı da değişik kökenlerle ilintili görülmekte.

Toledano Arapça kökenli Faradj soyadına ‘şifa sağlayan’ anlamında hekimlik mesleği olarak yaklaşmakta2, Guggenheimer de Arapça kökenli ve Farache, Faradji Farage yazımlı olarak sunduğu soyadının anlamını  ‘acı çekmekten kurtulmak, konfor’ olarak vermektedir3.

Velasquez sözlüğüne göre İspanyolca ‘farachar’ fiilinin anlamı keneviri dövüp temizleyerek iplik üretimine hazırlamaktır4. Beth Hatfutsot da bu tanımlamayı naklederek bir meslek adı olasılığını belirtir5.

Beth Hatfutsot ayrıca Murcia Özerk Bölgesinde Murcia iline bağlı bir beldeyi de işaret eder.

Laredo ayrıca 9. yüzyılda Sicilya tüccarları arasında Farag, 16. yüzyılda Selanik sinagog kayıtlarında Sicilya kökenli bir aileye ait Faraggi soyadlarına rastlandığını ekler6.

Moiz Franco,16. yüzyılda Pesaro (İtalya) cemaatinden Yuda Faraci adında bir temsilcinin, Yahudilere zulmedilen Ancona kentiyle ticari ilişkilerine son vermelerini rica etmek amacıyla Osmanlıya gelerek İstanbul, Edirne, Bursa ve Selanik tüccarlarıyla görüştüğünü nakletmektedir7.

Değişik yazımlı Faraci ailelerinin 18. yüzyılda özellikle Selanik ve İstanbul’da yaşamış oldukları görülmektedir.

Türk Yahudileri Tarihi açısından, İkinci Meclis-i Mebusan (1908-1920) seçimlerinde 512 İkinci Derece seçmenin 461 oyunu alarak İstanbul Mebusu seçilen Hukukçu Vitali Hayim Faraggi’yi (1854-1918) hatırlatmak isterim8.

KASAVİ - KASABİ

İbranice ‘kasap’ anlamına gelen ‘katzav’ sözcüğünden türemiş olması kuvvetle muhtemeldir ve herhalde lakap olarak kullanan ilk kişinin mesleğiyle ilintili olsa gerek.

RAVUNA

İlk çağrışım, çok eski zamanlardan beri Yahudilerin yaşadığı Kuzey İtalya’da Ravenna kentidir. Güzel ve acılı günlerin birbirini izlediği uzun bir dönemden sonra 1593 yılında Yahudiler Ravenna’dan tamamen ayrılmışlardı. Kentin San Pietro Maggiore yöresi Yahudi mahallesi olarak bilinirdi9.

Diğer taraftan Aramice, Rav ‘üstat, haham, bilge kişi’ sıfatını, ‘una’ da kişinin adını belirtir. Rav Moşe der gibi. Zamanla bu iki deyim birleşerek Ravuna olmuştur. Kaldı ki Ravina adı Talmud’da sık sık geçer10.

Ravina Babil sürgünü döneminde beş ve altıncı kuşak Amoraim’lerden biri olup gittiği her yerde öğretmen, hâkim ve bilge olarak isabetli yorumları saygıyla karşılanmıştır. En önemlisi, Ravina I Rav Ashi ile beraber Gemara’yı kaleme alarak Babil Talmudu’nun derlenip tamamlanmasını sağlamıştı11.

 

1 Beit Hatfutsot; Laredo, c.2, s.960.

2 Toledano, 430.

3 Guggenheimer, 233.

4 New Revised Velasquez Spanish and English Dictionary.

5 Beit Hatfutsot.

6 Laredo, c.2, s.974.

7 M. Franco, Histoire des İsfraélites de l’Empire Ottoman, Librairie Durlacher, Paris, 1897, s. 57

8 Torunu Anne-Marie Rychner’in lütfettiği yaşam detayları ve fotoğraf için bkz. Naim Güleryüz, Toplımsal Yaşamda Türk Yahudileri, 2012, s.123-124.

9 İsrael Singer ve Umberto Cassuto, “Ravenna”, Jud. Enc. -1906

10 Rav David Sevi, 11.12.2019 tarihli ileti.

11 Derlemeyi gerçekleştirenin Ravina I veya yeğeni Ravina II den hangisi olduğu konusunda tereddüt vardır.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

HUKAT i BALAK

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL