6 Temmuz 2020 Pazartesi 01:05

Amiel, Asael,Benghiat, Bonfil, Enlekave

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 1226 görüntüleme
4 Aralık 2019 Çarşamba

AMİEL – AMMİEL

İbranice ‘Am=millet ve El=Tanrı sözcüklerinden oluşan Amiel soyadı ‘Tanrı’nın Milleti’ anlamındadır. 

TaNaH’ta değişik ayetlerde rastlanır. Örneğin, Odet-Emon’un oğlu (1.Tariihler, 26:5) veya Bat Şeva’nın babası (1.Tarihler,3:5).

ASAEL – ASSAEL

İbranice “Tanrı Yarattı” anlamına gelen Asael adı TaNaH’ta (2.Samuel, 2:18) Seruya’nın üç oğlundan biri olarak belirtilmiştir.

İtalyancada, çevirisi olarak Diofatto soyadı kullanılmaktadır.

BENGHIAT

Fas Yahudileri genellikle Berber aşiretleriyle beraber oturmuşlar veya onlarla yakın ilişkilerde bulunmuşlardı. Berberi lisanında ‘kurtarıcı’ anlamında olan Ghiat sözcüğü aynı zamanda bir Berberi aşiretinin ve Jebel (Cebel) Ghiat yöresinin adıdır. Sözcük muhtemelen önce kişi öz adı veya takma adı olarak kullanılmış, daha sonra soyadı olarak benimsenmiştir.

Benghiat 11. yüzyılda İspanya’nın Lucana kenti Hahambaşısı, psikolog ve şair Isaac ben Yehuda’nın soyadı olarak görüldüğü gibi Türk Yahudi Basınının ünlü ismi, El Meserret ve eki El Mazalozo gazetelerinin kurucu ve yazarı Behor Alexander Benghiat’ı (1875-1924) ve ailesini hatırlatır.

BONFİL

Yakup Peygamber ile Raşel’in oğlu Jozef in doğumu Tevrat’ta (Yaratılış/Bereşit 30:23-24) şöyle ifade edilmektedir: “23. [Raşel] Hamile kalıp bir oğul doğurdu ve ‘Tanrı utancımı ortadan kaldırdı (Asaf) dedi. 24. ‘Tanrı bana bir oğul daha versin (Yosef)’ diyerek ismini Yosef koydu.”

Yosef’in takma adı ‘iyi çocuk, iyi oğul’ anlamında Tob Elem/Elem Tob diye geçer.  Bu deyimin Latince çevirisi olan Bonus Infans 11. yüzyılda Fransa’da Bon Fils şekliyle soyadı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Talmud bilgini ve Limoges (Fransa) hahamı Joseph Samuel’in soyadı Bonfils olarak görülmektedir. 1385 yılında Arles kentinde kısaca Bonfil formatıyla belgelenmiş olup yurdumuzda da bu şekliyle rastlanır.

Değişik ülkelerde Bonfiglioli, Bonenfant, Bonefant, Bonifant ve benzeri değişkenleriyle yaygınlaştı.

ELNEKAVE

Elnekave yazılımı, okunuşu ve dolayısıyla anlamı tartışmalı soyadlarından biridir. Bet Hatfutsot’a göre Elnekave 13. ve 14. yüzyıl İspanyol belgelerinde Alnucawi, Alnaqua, Ankoa, Encave, Ancava, El Nacava ve benzeri formatlarda rastlanan Arapça kökenli Anqawa sözcüğü olup ‘saflık, temizlik’ ifade eder. Kimi 1391 pogromları ve kimi de 1492 Fermanı sonrası Kuzey Afrika’ya göç eden aileler tarafından bu yöreye getirilmiş, daha sonra Osmanlı İmparatorluğuna yayılmıştı.

Guggenheimer’e göre Arapça ‘en seçkini, en iyisi’ anlamında Al Naqave sözcüğünden kaynaklanır.

Toledano’ya göre Arapça kökenli ‘saflık, temizlik’ anlamında Encaoua sözcüğüdür. Bu unvanın Babil Sürgününden (MÖ 586-538) sonra Ezra Sofer ile birlikte Babil’den ayrılıp İkinci Mabedi inşa etmek amacıyla Kudüs’e dönüşten önce ‘dinen arınan’ ailelerden biri tarafından kullanılmış olması muhtemeldir.

Toledano ayrıca, Arapça ‘kuvvet’ anlamında Alquawah sözcüğü ile ilişkisi olasılığını da nakletmektedir.

Bir diğer varsayım da en zor durumlarda bile Tanrı’dan umut kesilmemesini anımsatan İbranice kökenli ‘Tanrı Umudumdur’ veya ‘Umudum Tanrıdadır’ anlamında ‘Elnekawe’ sözcüğü ile ilintisidir.

Köken bilimci Mathilde Taggere göre Alnequa sözcüğü İstanbul’da yanlışlıkla İbranice sanılıp Elnekave veya Ennekave şeklinde okunmuş ve yeni yapay sözcükler oluşmuştur.

1 Guggenheimer, 38.

2  Beit Hatfutsot

3 Güleryüz,Türk Yahudi Basını, s.50-53,67 ve 146-148.

4 Guggenheimer, 221

5 Toledano, 424

6 Mathilde Tagger & Doğan Akman, “Etymology of the Surname Aseo”, Sephardic Horizons Review, S.3, Yaz 2012

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

HUKAT i BALAK

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL