Batya Natan

YAHUDİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR / MİTSVA {6}

k) Toplumla ilgili emirler: Her erkek her yıl Tanrı'ya canın fidyesi olarak Makdis'e yarım şekel vermelidir. (Çıkış, 30: 12-13) Bir Peygamber'e itaat etmelisiniz (Tesniye 18:15) ve bir kral tayin etmelisiniz. (Tesniye, 17:15) Ayrıca kâhinler topluluğuna itaat etmelisiniz (Tesniye, 17:11). Adaleti bölmeden çoğunluğa uyunuz (Çıkış, 23:2)... Her kim şahit olabileceğinin farkındaysa, şahit olarak mahkemeye müracaat etmelidir. (Levililer, 5:1) Bir insan katledilmiş olarak bulunursa ve katil ele geçirilemezse, "genç ineğin boynunun kırılması" geleneği yerine getirilecektir. (Tesniye 21: 4). (Kasten olmamak kaydıyla) Adam öldürmüş kişinin sığınması için altı şehir (Are Miklat) oluşturulmalıdır (Tesniye, 19:3).

l) Putperestlikle ilgili emirler: Putperestlik ve buna bağlı olan şeyler ve kimseler imha edilmeli (Tesniye, 12:2, 7:5) ve yoldan çıkmış bir kent yasaya göre muamele görmelidir (Tesniye, 13:17). Sana yedi Kenaan ulusunu imha etmen (Tesniye, 25:17 ve Amalek'in hatırasını ortadan yok etmen ve Yisraeloğulları'na neler yaptıklarını hatırlaman emredildi (Tesniye, 25:19 ve Tesniye 25:17).

m) Savaşla ilgili emirler: Tora'da emredilen savaşların haricindekiler için talimatlara uyulmalı (Tesniye, 20:11-12) ve savaş zamanındaki özel görevler için bir kâhin atanmalıdır. (Tesniye, 20:2) Ordugâh, Tanrı'nın mevcut kutsallığına yaraşır bir durumda muhafaza edilmelidir. (Tesniye, 23: 14-15) Bu maksatla her askere gerekli teçhizat sağlanmalıdır. (Tesniye, 23:14)

n) Sosyal konularla ilgili emirler: Çalınmış bir mal sahibine iade edilmelidir (Levililer, 6:3). Fakirlere yardım ediniz (Tesniye, 15:8, Levililer 25:35-35). Bir İbrani köle azad edildiği zaman, kendisine hediyeler verilmelidir. (Tesniye, 15:14). Fakirlere faiz almadan borç veriniz (Çıkış, 22:24); yabancıya faiz karşılığında borç verebilirsin (Tesniye, 23:20)... İşçiye ücretlerini zamanında öde (Tesniye, 24:15); ona işlediği üründen yiyebilmesine izin ver (Tesniye, 23:24-25). Bir hayvanın üzerindeki yükün boşaltılmasında gerekliyse yardımcı olmanız lazımdır (Çıkış, 23:5) ve ayrıca bir adamın veya hayvanın yüklenmesine de yardımcı olmalısınız (Tesniye, 22:4). Günahkârı ispat etmeniz gereklidir (Levililer, 19:17) fakat arkadaşınızı kendiniz kadar sevmelisiniz (Levililer, 19:18). Dininize giren kişiyi sevmeniz size emredilmiştir (Tesniye 10:19). Dirhemleriniz ve ölçüleriniz doğru olmalıdır (Levililer, 19:36).

o) Aile ile ilgili emirler: Deneyimli, akıllı yaşlıya hürmet ediniz (Levililer, 19:32); anne ve babanıza saygı gösteriniz (Çıkış, 20:12) ve onlardan korkunuz (Levililer, 19:3). İnsan soyunu evlenerek sürdürmek mecburiyetindesiniz (Yaratılış, 1:28) ve bunu yasaya göre yapmalısınız (Tesniye, 24:1). Erkek çocuklar sünnet edilmelidir (Yaratılış, 17:10, Levililer, 12:3). Şayet bir adam çocuksuz olarak ölürse, onun erkek kardeşi ya onun dul eşi ile evlenmeli (Tesniye, 25:5), ya da serbest bırakmalıdır ("halitsa") (Tesniye, 25:9). Bir bakireyi iğfal eden onunla evlenmeli ve ondan hiçbir zaman boşanmamalıdır (Tesniye, 22:29).  Şayet bir adam karısını haksız yere evlilik dışı ilişkiyle suçlarsa, kırbaçlanacak ve onu hiçbir zaman boşayamayacaktır (Tesniye, 22:18, 19). Boşanma, ancak yazılı bir evrakla gerçekleşir (Tesniye, 24:1). Zina yaptığından şüphe edilen kadının gerekli araştırmadan geçmesi icap eder (Sayılar, 5:15-27).

devam edecek...

Kaynakça: "Yahudilik  Ansiklopedisi", Cilt I, II, III Yusuf Besalel

İLGİLİ HABERLER

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın
575